Tanrı neden adil değil?

İslam açısından meseleye bakınca Tanrı’nın herkese aynı şeyleri vermesi ile adil olması aynı şey değildir. Adalet, herkesin hayat şartlarının birebir eşit olması değil, herkesin kendi imkânı, bilgisi, niyeti ve imtihanı doğrultusunda değerlendirilmesidir. Kimin zengin, kimin fakir; kimin sağlıklı, kimin hasta; kimin kolay bir hayat, kimin ağır bir hayat yaşayacağı farklı olabilir. Fakat Kur’an’daki anlayışta insanın değeri bunlarla ölçülmez. Asıl ölçü, kişinin ne yaptığı ve elindeki imkânlarla nasıl davrandığıdır. Bir insanın diğerinden daha fazla imkâna sahip olması, onun Tanrı katında daha değerli olduğu anlamına gelmez. Hatta daha büyük nimet, beraberinde daha büyük sorumluluk getirebilir. İslam’da dünya da zaten nihai adaletin gerçekleştiği yer olarak görülmez; dünyada bütün haksızlıkların karşılığını hemen görmek mümkün değildir. Eğer ölümle her şey bitiyorsa, hiçbir mahkeme önünde hesap vermeden ölen zalim ile bütün hayatı boyunca zulme uğrayan mazlumun aynı noktada bulunması ciddi bir adalet problemi doğurur. Ahiret inancı tam burada anlam kazanır: görünürde tamamlanmamış olan adaletin tamamlanacağı düşünülür. Bu yüzden “Tanrı herkese eşit davranmıyor” yerine “Tanrı herkesi aynı şartlarda değil, adalet ölçüsüyle değerlendiriyor” demek İslam felsefesine daha uygun. Eşitlik her zaman adalet değildir; bazen gerçek adalet, farklı durumda olanlara farklı şekilde karşılık vermektir.