Filozoflar sana ilgi çekici gelir mi?

Filozoflar bana ilgi çekici gelir. Çünkü onlar yalnızca ne düşündükleriyle değil, nasıl yaşadıklarıyla da iz bırakmış insanlardır. Çoğu zaman söyledikleriyle yaşadıkları birebir örtüşür; bazen de tam tersine, o çelişki bile düşünmeye değer bir hikâye taşır. Ben hep bunu merak etmişimdir: Bir insan savunduğu fikirlerle gerçekten yaşayabilir mi? Bazı filozoflar sade bir hayatı seçmiştir. Azla yetinmiş, kalabalıktan uzak durmuş, düşünceyi konforun önüne koymuştur. Kimileri için felsefe, masa başında yazılan metinlerden çok, gündelik hayatın içinde verilen küçük ama tutarlı kararlardır. Nasıl yedikleri, nasıl konuştukları, parayla ve iktidarla kurdukları mesafe, düşüncelerinin sessiz bir devamı gibidir. Bazıları ise oldukça çalkantılı yaşamlar sürmüştür. Aşklar, sürgünler, yalnızlıklar, itirazlar… Onları ilginç kılan da budur aslında. Hayatı steril bir deney alanı gibi değil, doğrudan içinde kalarak anlamaya çalışmışlardır. Yanılmışlar, bedel ödemişler, bazen kendi sözleriyle bile çatışmışlardır. Ama bu da felsefenin bir parçasıdır; düşüncenin canlı kalması. Filozofların yaşayış tarzlarını merak etmemin nedeni, cevaplardan çok tutarlılık arayışıdır. İnsan neye inanırsa inansın, bunu hayatına ne kadar geçirebildiği önemlidir. Bir düşüncenin gerçek gücü, insanın gündelik seçimlerinde ortaya çıkar. Belki de filozofları ilginç kılan şey şudur: Onlar bize sadece “ne düşünmeliyim?” sorusunu değil, “nasıl yaşamalıyım?” sorusunu da bırakırlar ve bu soru, yüzyıllar geçse de güncelliğini hiç kaybetmez.

Gelir. Çünkü filozoflar cevap vermekten çok düşünmeyi öğretir. Hayata başka bir yerden bakmayı, acele etmeden anlamayı hatırlatırlar. Her söylediklerine katılmam ama bıraktıkları iz, insanın içinde bir şeyleri kıpırdatır. Bu da ilgimi çekmeye yetiyor.

Aslında filozofluk herkesin yapabileceği ama herkesin de yapamayacağı bir şey. Düşünmek bile bir filozofluktur ama kimse ciddiye almaz. Ama bazıları bana çok çekici gelir. Mesela Marcus Aurelius benim için başka bir seviyedir.