Bir şeyleri sade ve doğrudan mı söylersiniz yoksa edebiyat felsefe de katar mısınız?

Genellikle duruma ve muhataba göre değişir. Bazı zamanlar sade, doğrudan ve net olmak en etkili yoldur çünkü karşındakinin anlamasını kolaylaştırır ve kafa karışıklığını önler. Ama bazen duyguları, düşünceleri veya karmaşık konuları ifade etmek için edebiyat ve felsefeden yararlanmak sohbeti zenginleştirir, derinlik katar ve farklı perspektifler sunar. Yani, iletişimin amacına göre hem sade hem de süslü, düşünsel anlatımı tercih etmek mümkün.

Bu, kiminle konuştuğuma ve ne hakkında konuştuğuma göre değişir aslında. Bazen bir şeyi sade ve doğrudan söylemek gerekir. Çünkü karşındaki sadece cevabı duymak ister, süslenmiş cümlelerle zaman kaybetmeye tahammülü yoktur. Hayat bazı anlarda netlik ister. Dolambaçlı yollardan değil, doğrudan bir duraktan konuşmak gerekir. "Evet" ya da "hayır", "git" ya da "kal" gibi… Ne eksik ne fazla. Hele duygular karmaşıksa, netlik insanın sığınacağı bir liman gibidir.

Ama her şey bu kadar basit değil. Hayat sadece kararlarla ya da evet-hayırlarla sınırlı bir şey değil. İnsan dediğin şey düz bir çizgide yürümüyor. Hisleri var, iç hesaplaşmaları, geçmişten taşıdığı tortuları var. İşte orada sade olmak yetmez. Orada söylenen söz kadar, nasıl söylendiği, arkasında yatan anlam, duygunun rengi de önemli hale gelir.

Bu yüzden bazı şeyler edebiyatla, felsefeyle, hatta bazen sessizlikle anlatılır. Bazen doğrudan söyleyemeyeceğin bir şey vardır içinde, ama onu bir şiirin içine saklarsın. Bir cümleyi biraz dolandırırsın, çünkü o dolambaç, içindeki karmaşayı karşıya daha iyi geçirir. Felsefe, sadece düşünce değil, bir bakış biçimidir. Herkesin göremediğini fark etmek, bir cümlede başka kapılar açmak demektir.

Mesela birine "yalnızım" demek ile "herkes var ama ben yokum" demek arasında fark vardır. İlki doğrudur, ikincisi ise hissi taşır. Biri bilgi verir, diğeri içini açar. O yüzden bazen sade olmak yetmez. Hatta eksik kalır. Sözlerin altına katmanlar eklemek gerekir.

Ama bunları yaparken süs olsun diye yapmam. Anlatmak istediğim şeyi başka türlü anlatamadığımda başvururum. Çünkü bazı duygular ancak edebiyatla kendine bir ses bulur. Bazı soruların cevabı ise ancak felsefenin gölgesinde belirir.