Eski bir çağda yaşamak mı daha zor, yoksa modern hayat mı daha yorucu?

Bu soru da zamanla değil, insanla ilgili aslında. Her çağın kendi içinde zorlukları ve kolaylıkları var. Ama neyin daha zor ya da yorucu geldiği, yaşadığın dönemin değil, o dönemde neye maruz kaldığının bir sonucu.

Eski çağlarda yaşamak, fiziksel olarak daha zorlayıcıydı. Tıp gelişmemişti, ulaşım yavaştı, bilgiye erişim sınırlıydı, hayat daha çok hayatta kalmakla ilgiliydi. İnsanlar doğayla, hastalıkla, kıtlıkla baş etmeye çalışıyordu. Ama bir yandan da daha sade bir yaşam vardı. İnsanlar doğaya daha yakındı, ilişkiler daha gerçekti, ritüellerin, mevsimlerin, gecenin ve gündüzün anlamı daha derindi. Kalabalıklar yoktu belki, ama içlerinde taşıdıkları boşluk da bugünkü kadar büyük değildi.

Modern hayat ise başka bir tür yorgunluk getiriyor. Fiziksel olarak daha az zorlayıcı olabilir, ama ruhsal olarak çok daha karmaşık. Her şey hızlı, her şey çok, her şey görünür. Seçenek çok ama samimiyet az. Bağlantı çok ama gerçek temas az. İnsan artık doğaya değil, kendine yabancı. Sürekli bir şeyleri yetiştirme, bir şeyleri başarma, birilerinin onayını alma telaşı içinde yaşıyoruz. Teknolojiyle kolaylaştığını sandığımız hayat, aslında duygusal olarak bizi çok daha yoruyor. Çünkü ne istediğimizi bile unutacak kadar gürültülü bir çağdayız.

Eski çağda yaşamak kesinlikle fiziksel olarak daha zordu. Ne elektrik vardı, ne suyu musluktan akıtabiliyordun. Hastalansan doktor bulmak mesele, ilaç zaten lüks. Ekmeğini taştan çıkarmak lafın gelişi değil, gerçekti. Gün doğmadan kalk, tarlaya git, odun kes, hayvan bak… Her şey bilek gücüyle hallediliyordu. O dönemde yaşamak gerçekten yaşamakla eşdeğerdi; çünkü hayatta kalmak başlı başına bir mücadeleydi.

Ama bugünün hayatı da başka türlü yoruyor insanı. Şimdi fiziksel yük azaldı belki ama ruhsal yük arttı. Sürekli bir koşturmaca, bir yetişme telaşı... Bildirimler, işler, faturalar, beklentiler… Her şey hızlı, her şey çok. İnsan bir durup nefes alamıyor. Eskiden hayatta kalmak zordu, şimdi gerçekten yaşamak zor.

Kısacası biri bedeni, diğeri ruhu yorar. Hangisi daha ağır gelir, o biraz kişiden kişiye değişir. Ama şunu rahatlıkla söyleyebilirim: Her çağın kendi çilesi var.

Modernleşmeyle beraber dertlerimizin çoğaldığını düşünüyorum... Sosyal çevrede kabul görmek, başka insanların onayına ihtiyaç duymak, maddi varlıklarımızla itibar görmek gibi ihtiyaçlar (ki bunlar kapitalizmin dayatması, paran kadar varsın) modernleşme ile hasıl oldu... Modernleşme, topraktan kopma ve kentlileşme insanı özünden uzaklaştırdı... Oysa insan dünyada üretmek için var... İnsanı topraktan uzaklaştırıp apartmanlara, gökdelenlere, koca koca rezidans binalarına sıkıştırmak, insanın özüne aykırı...