Idealist filozofların gazali ve leibniz gibi nedesellik argümanına neden bir cevap yok?

elimizdeki malzemelerle buna cevap verilemez. bu soruya cevap verebilen tek alan bilinmeyen alandır. sonuç elde edilemeyen bir cevap bulacak olmamız bizi o alanı kabul etmeye zorlar.

bilinmezlik x olsun mesela. bilinene dahil olmadığı için x’in her hangi bir formüle ya da kümeyle eşitliği söz konusu olamaz. bu yüzden öncenin kabulü de sonsuzluğun kabulüne benzer. sonrasızlık ve öncesizlik toplamı beka meselesidir. bilinmeyenin bilgisi insan aklının dışından gelir. bu bilginin dünyaya bildiriliyor olduğu gerçeği düşünürü varlık sorgusuna sürükler.

Aklı bozulana kadar ölçer biçer. tüm bu faaliyeti boyunca ispat edemez. ya ispat edemediği için terk eder, ya da ispat edilemez olduğunu kabul eder. sonra yolda bulduklarına döner şöyle bir bakar. dünya dolusu bilgi, ömürlük hazine gibi. satsan para etmez, elinden alsalar paha biçilmez. sonuçların varlığı nedenselliğin kendisi oluverir. ya kendini ganimetleriyle bir tanrı ilan eder, ya da sonuçları buldurana iman edip neden yaratıldığını kabul eder.

Özetle insan özelinde varlık, bulduklarına bakarak bilinmeyeni kabul etsin diye yaratılmış olabilir. Görevi budur belki de, kim bilir.