Kitapları Bir de Fiziksel Özelliklerine Göre Tanıyın

Kitapların üretim aşamasında sahip olduğu birtakım özellikler vardır. Özellikle internet üzerinden kitap siparişinde bulunacağınız zaman gözünüz bu özelliklere çarpar ancak çoğu zaman önemsiz gibi görünür.

Nasıl ki otomobillerin, telefonların, bilgisayarların kaliteli olanları var, kitapların da kaliteli ve kalitesiz olanları vardır. Elbette burada kitabın içeriğinden bahsetmiyorum, üretim aşamasındaki kaliteden bahsediyorum.

Bu Bence'nin kitabın muhtevasından ziyade tasarım yönüyle kaliteli kitap seçme hususunda size rehberlik etmesini ümit ediyorum.

DIŞ KAPAKLARINA GÖRE KİTAPLAR

Kitapların sayfalarını saran bir dış kapak vardır. Bu kapak, kitaptan kitaba farklılık arz edebilmektedir. Temelde bunları ''ciltli'' ve ''karton kapaklı'' olarak ikiye ayırırız.

Ciltli kitap

Ciltli kitap, dış kapağı kalın ve esnemeyen kitaplara denir. Oldukça sağlam olduklarından iç sayfaları bükülme ve yırtılmalara karşı korur. Özellikle sık sık taşınan kitapların zarar görme ihtimalini azaltır. Kısacası, kitabın ömrünü artırır.

Karton kapaklı kitap

Karton kapaklı kitaplarda sayfaları saran kısım ince bir kartondan yapılır. Esner hatta yırtılabilir. Çantada taşındığı zaman iç sayfaların bükülmesine sebebiyet verebilir. Bazen ''karton kapaklı'' yerine ''ciltsiz'' olarak da isimlendirilebilirler.

Şömiz

Şömiz kitapların ek makyajıdır. Sadece ciltli kitaplara uygulanır. İnce bir kâğıt ile kalın dış kapak sarılır. İstenildiği taktirde çıkartılabilir. Karton kapaklı kitaplara uygulanmaz. Şömizi, ciltli kitaplardaki kalın dış kapağı saran bir kılıf gibi düşünebilirsiniz. Mesela yukarıdaki fotoğrafta yer alan kitaplar ciltlidir ve kapaklar şömizli olup ince bir kâğıt ile sarılmıştır.

Ciltli kitaplarla karton kitaplar arasındaki farklar

Ciltli kitapların dış kapak kısmı çok daha kalın ve esnemesi zor olduğundan kitabın yıpranma sürecini uzatır. Sık sık taşınan ve kullanılan kitapların ciltli olması büyük önem arz eder. İç sayfaları bükülmelere ve yıpranmalara karşı korur. Karton kapaklı kitapların dış kapakları esnediğinden ve hâliyle sağlam olmadığından iç sayfaların bükülmesi ve yırtılması daha kolaydır. Ciltli kitaplarda dış kapak maliyeti karton kapağa göre daha fazla olduğundan ciltli kitapların fiyatları ortalama %20-25 daha yüksektir. Ayrıca her kitabın ciltli olanı da bulunmaz. Bu yayınevinin üretim prosedürlerine kalmıştır. Ancak söz konusu alacağınız kitabın ciltli olanı varsa ve o kitabı sık sık taşıyacaksanız biraz daha para ödeyip ciltli olanını almanız daha avantajlıdır.

SAYFA ÖZELLİKLERİNE GÖRE KİTAPLAR

Kitaplarda sadece dış kapak değil, iç sayfalar da farklı malzemelerle üretilir ve bunlar da kaliteyi belirleyen ana unsurlardır. Birçok sayfa formu olsa da ben çok detaya girmeden 1. hamur, 2. hamur, 3. hamur ve kuşe kâğıt seçeneklerinden bahsedeceğim. Zaten kitap siparişlerinde bu isimlere yer verilmektedir.

1. hamur kâğıt

1. hamur tipi sayfa ihtiva eden kitapların baskı kalitesi yüksektir. Selüloz miktarı fazla, odun miktarı ise düşüktür. Sayfalar beyaz ve yapraklar kalındır. Bu kitaba biraz ağırlık katar. Yıpranmaları daha zordur.

2. hamur kâğıt

Rengi tam beyaz değildir. Selüloz ve odun miktarı eşittir. Orta kalite kâğıtlardır. Sağlam baskı için uygun değillerdir.

3. hamur kâğıt

Odun miktarı yüksek, selüloz miktarı düşüktür. Maliyeti düşürmek için tercih edilir. Rengi saman rengine yakındır. Yani beyaz renk değillerdir. Sayfalar daha incedir. Yıpranma olasılıkları daha yüksektir.

Kuşe kâğıt

Daha çok broşür basımında tercih edilen bu kâğıt türü, bazı kitaplarda da kullanılmaktadır. Renkli baskılar en iyi sonucu kuşe kâğıdı üzerinde verdiğinden genelde renkli resimler ihtiva eden sayfalar için kuşe kâğıdı tercih edilir. Oldukça kalın olduğundan kitaba ağırlık katar. Maliyeti yüksek olduğundan kuşe kâğıtlı kitapların fiyatları da yüksektir.

SAYFALARIN DESTEKLENME ŞEKLİNE GÖRE KİTAPLAR

Kitabın içindeki sayfalar bazen kopabilmektedir. Dış kapağa sabitlemek ve sayfaların kopmasını önlemek için iki farklı destek şekli vardır:

Sayfaları iplik dikişle desteklenen

Kitap sayfalarının kapaktan kopmaması için yapıştırıcıdan başka iplik dikiş de kullanılır. İplik dikişle dikilmiş kitaplarda sayfaların kopması çok daha zordur. Bazı kitaplar, yapışkanla birlikte iplik dikişle tutturulur. Bu kitaba sağlamlık katar, uzun yıllar geçse bile sayfaların kopmasını önler. Sadece ciltli değil, karton kapaklı kitaplarda da görülebilmektedir. Maliyeti artırdığından kitabın fiyatını da artırır.

Sayfaları sadece yapışkan maddeyle desteklenen

Sayfaları sadece yapışkan madde destekler. Uzun yıllar dayanmayabilir. Zamanla sayfalar yorulabilir ve bu da sayfaların sırt kısmından kopmasına neden olabilir.

BOYUTLARINA GÖRE KİTAPLAR

Her kitap aynı boyutta olmaz. Kitap boyutları, üretim amacı ve muhtevasına göre değişiklik gösterebilir.

7 x 13 cm (Cep boy): Uzunluk en fazla 13 cm'dir. Genelde sözlüklerde kullanılır.

11 x 18 cm (Midi boy): Daha çok ince hikâye kitaplarında kullanılır.

13,5 x 19,5 cm boy: Daha çok roman, hikâye türü kitaplarda kullanılır. En yaygın olandır.

16 x 24 cm boy: Daha çok akademik, araştırma kitaplarında kullanılır.

19 x 27 cm boy: Daha çok dergi, soru bankası, atlas gibi kitaplarda kullanılır.

21 x 29,7 cm boy: Daha çok katalog kitaplarda kullanılır.

Kaliteli baskı ne demek?

Kaliteli baskı; sayfaları 1. hamur gibi daha kalın ve sağlam sayfalardan oluşan, dış kapağı ciltli ve iplik dikişle desteklenen kitaplara denir. Özellikle başucu mahiyetindeki eserler kaliteli baskıyla üretilirler. Aradan 100 yıl geçse bile sapasağlam kalabilirler. Maliyetleri yüksek olduğundan fiyatları da yüksektir.

Örnek:

3. hamur, karton kapaklı, dikişsiz 700 sayfalık kitap: 150 TL

2. hamur, karton kapaklı, iplik dikişli 700 sayfalık kitap: 200 TL

1. hamur, ciltli, iplik dikişli 700 sayfalık kitap: 300 TL