İslam'ın Altın Çağı Yahut İslam Rönesans'ı

İslam'ın Altın Çağı ya da İslam Rönesans'ı, yaklaşık 750-1258 yılları arasındaki süreci kapsayan, İslam topraklarında ortaya çıkan bilimsel ve felsefî çalışmaların yoğunlaştığı bir dönemdir.

Altın Çağ

Emevilerde, istilaları sonucu genişleyen sınırlar, dolan hazine ve tarihsel olarak çok önemli bilim merkezlerinin de ele geçirilmesine rağmen hiçbir bilimsel ve sanatsal faaliyet ilerlememiştir.

Ancak Abbasî döneminde, zenginlik, güç ve öncekilerin bilgi birikimleri ve Harun Reşid, el-Memun gibi bilimi destekliyici devlet adamları sayesinde bilimsel ve sanatsal açıdan İslâm egemenliğindeki topraklar gelişmeye başlamıştır.

Abbasîler başkent Şam yerine, kendilerinin inşa ettikleri Bağdat'ı benimseyerek gelecekteki bilim merkezini buraya taşımış olacaklardı.

Unutulmuş Antik Yunan eserleri başta olmak üzere, Sanskrit ve Farsça'dan yapılan çevirilerle zenginleşen Beytü'l-Hikme kütüphanesi gibi kütüphaneler kurulmuş ve bilimin her dalında: İbn-i Sina, Harezmî, İbn Rüşd, İbn-ül Heysem gibi isimler çıkmıştır. Binbir Gece Masalları'da bu dönemde ortaya çıkmıştır.

Çıkan bu önemli şahsiyetlerin eserleri sonraları, Avrupalıların Arapça'dan da yapacakları çevirilerle, bilim ve sanat faaliyetini, yani rönesansı batıya devredecektir.

Rönesans'ın bitişi için özellikle Moğolların Bağdat'ı yağmalamaları ve ırmakları kitapların mürekkepleriyle boyamaları, Haçlı Seferleri sonrası bozulan toplumsal yapı ve savaş sonrası yıpranan toplumun ekonomik durumları sebep gösterilebilir.

Bu Altın Çağ kapandıktan sonra İslâm topraklarına tamamen cahilliğin kara bulutları egemen olmuştur. Gazzali gibi yobaz ve felsefe düşmanları gibi "âlimlerin" de etkisiyle bir daha müslümanlar kalkınamamıştır.

Gerçi şu da önemli bir detay, bu bilim insanları Muhammed ve onun kaidelerinden ziyade, Aristoteles'i, Platon'u ve nice Antik Yunan dehasını esas alırlardı.

Bu insanların mensup olduğu Mu'tezile, Meşşaîyyün gibi mezhepler de ana akım İslâm'dan az ya da çok farklıdır. Hatta aralarında dinsiz olarak bildiğimiz er-Razî gibi kimselerin de bulunduğu bu dönemde, tekrar şahit oluruz ki, ne zaman dinin etkisi zayıflasa, ekonomik olarak kalkınsak, işte o zaman büyük adamlar çıkıyor.