Tarihte Bugün: Ayastefanos Antlaşması (3 Mart 1878)

Bugün 3 Mart. Tarihte pek çok önemli olayın olduğu bir gün. Ancak tarihimiz açısından bakacak olursak bugün tarihte imzaladığımız en ağır antlaşmalardan birinin imzaladığı gün. Peki bu antlaşma neden ve hangi savaş sonucunda imzalandı. Savaşa yol açan sebepler hangileriydi? Beraber inceleyelim.

Savaş öncesi Osmanlı-Rusya ilişkileri

Osmanlı İmparatorluğu yaşadığı Viyana bozgununun ardından Avrupa devletlerine karşı savunmasız ve güçsüz bir duruma gelmişti. Doğu'da yeni bir güç olarak beliren Rusya'nın esas amacı Akdeniz'e inerek orada güçlü bir donanma kurmak ve İngiliz İmparatorluğunun dünya hakimiyetini sonlandırmaktı. Bu sebeple Rusya Akdeniz'e inmenin en kolay yolu olan Balkanlar coğrafyasını ele geçirmek istiyordu. Balkan milletlerinin bir kısmının slav kökenli olması ve dinlerinin de Rusya gibi Ortodoks Hristiyanlık olması Rusya'nın azınlıkları kışkırtmasını kolaylaştırdı. İlk ayaklanmayı başlatan Sırplar olsa da bağımsızlığını ilk kazanan azınlık Yunanlar oldu. İsyanların iyice artması ve Rusya'nın Osmanlı'ya savaş açma hazırlığında olması nedeniyle Birleşik Krallık Osmanlı İmparatorluğu'na Londra Protokolünü imzalaması yönünde baskılar yaptı. II. Abdülhamid protokolü imzalamak istese de Osmanlı hükümeti bu protokolü imzalamayı reddetti. Bunun üzerine Birleşik Krallık Osmanlı üzerindeki koruyuculuğunu askıya aldı. Önüne gelen fırsatı kaçırmayan Rusya ise 24 Nisan 1877'de Osmanlı İmparatorluğuna savaş ilan etti.

Savaşın gidişatı

Bu yazıda amacım 93 harbini anlatmak değil. Bunu 24 Nisan 'da yazmayı düşünüyorum bu sebeple burada tek belirteceğim bilgi Osmanlı'nın Rusya karşısında ağır bir mağlubiyet almış olduğudur.

Savaşın sonuçları ve barış antlaşması

Savaş Osmanlı açısından büyük bir felaketle sonuçlanmıştı. Rus ordusu İstanbul'un Yeşilköy ilçesine kadar geldi ancak Rusya'nın başarısından rahatsız olan Birleşik Krallık savaş gemilerini boğaza göndererek Rus ordusuna nota verdi. Bunun üzerine Rusya, Osmanlı ile masaya oturmayı kabul etti. Birleşik Krallık Osmanlı'ya vereceği destek karşısında Kıbrıs adasının kiralanmasını istedi. Çaresiz durumda olan II. Abdülhamid teklifi kabul etti.

Antlaşmanın maddeleri

Rusya'nın önerdiği Ayastefanos antlaşması Osmanlı için çok ağır maddeler içermekteydi. Maddeler şu şekildeydi:

• 1. Sırbistan,Karadağ ve Romanya bağımsız olacak.
• 2. Bulgaristan kurulacak ancak özerk olacak.
• 3. Bosna Hersek iç işlerinde bağımsız olacak.
• 4. Teselya bölgesi Yunanistan'a verilecek.
• 5. Kars, Ardahan, Artvin, Erzurum, Batum ve 300 milyon ruble Rusya'ya tazminat olarak verilecek.

Görüldüğü üzere antlaşma Osmanlı İmparatorluğu açısından bir felaketti. Rusya'nın fazla güçlenmesinden endişe eden Almanya ve Birleşik Krallık Berlin'de yeni bir antlaşmanın yapılmasına ön ayak oldular. İngiliz desteği için Kıbrıs Birleşik Krallık tarafından kiralandı. Tabii bugün Berlin antlaşmasından bahsetmeyeceğim. :) Ancak Berlin antlaşması Ayastefanos antlaşmasına kıyasla Osmanlı için çok daha hafif bir antlaşma oldu. Ruslar bugünkü Yeşilköy civarında bu zaferin anısına Ayastefanos anıtına diktiler. Ancak anıt Osmanlı'nın 1914'te Rusya ile savaşa girmesiyle, Enver Paşa'nın emriyle yıkıldı.

Vereceğim bilgiler bu kadar. Umarım yazımı beğenmişsinizdir. Başka bir yazıda görüşmek üzere :)