Göktürklerin Muhteşem İntikamı

Türk tarihinin şanlı sayfalarından birisini oluşturan Göktürk Kağanlığı; hükmettiği arazinin büyüklüğüyle, sahip olduğu zenginlik ve ihtişamıyla, dünyaya diz çöktüren askeri gücüyle damga vurmuştur. Bozkırın hemen hemen tamamını ya ele geçiren ya da vergiye bağlayan bu Türk devleti; kuruluşu, ilerleyişi ve yıkılışı hakkında bizlere büyük öğütler vermektedir. Bugün işleyeceğimiz konuya geçmeden önce, kağanlığı kuran Aşina ailesinin tarihine de bir değinmek gerekliliği duyuyorum. Lafı fazla uzatmadan konuya girelim.

Aşina Ailesi

Efsaneye göre Aşina ailesi, dişi bir kurt tarafından kurtarılan bir prensten türemiştir. Komşu kavmin saldırısıyla darmadağın olan devletin tek sağ kalan kişisi olan bu prens, dişi kurt tarafından kurtarılmıştır. Dişi kurt, bu prensin hayatta kalmasını sağlamış ve daha sonra onunla evlenmiştir. Komşu kavmin kralı, bu prensin hayatta kaldığını duyunca peşine asker takmış ama dişi kurt, ruhlardan aldığı yardımla bunu öğrenmiş ve prensi bir kez daha korumuştur. Dişi kurt ile prensin evliliğinden on erkek çocuk doğmuştur. Bu erkek çocuklar, dışarıdan on kadın ile evlenmiş ve çoğalmıştır. Oluşan bu kurt soylu topluluk, çıktıkları dağların şeklinden dolayı ''miğfer'' anlamına gelen ''Tūjué'' olarak adlandırılmıştır.

Aşina Ailesi ve Cücenler

Hun Şanyularıyla soy bağına sahip olan Aşina ailesi, milattan sonra 460 yılında Turfan'da ''Cücenlere'' yenilmiş ve onlara bağlanmıştır. Bu aile ve onların yönettiği Türkler, bu tarihten sonra Cücenlerin vasalı olmuştur. Demircilikte ve binicilikte usta olan Türkler, Cücen devletinin kudretini arttırmıştır. Zaman ilerlemiş ve yıllar geçtikçe güçlenen Türkler, Türk ve Moğol asıllı bir devlet olan Batı Vey devletinin sınır eyaletini yağmalamıştır. 545 yılında Batı Vey başbakanı Yü-wen T'ai'nin ticarî ilişkiler başlatmak için Chiu-ch'üanlı bir Soğd olan An No-P'an-t'o elçi olarak göndermesiyle Batı Vey ile ilk temas kurulmuş oldu. 546 senesinde Cücenlere karşı çıkmış olan Tielelerin ayaklanmasını bastırdı ve onları itaat altına aldı.

Bütün başarılardan sonra Bumin, kendisini bağlı bulunduğu Cücen Kağan'ı ile eşit görerek ondan kızını istemiştir. Bumin'in bu çıkışına Cücen Kağan'ı Anahuan'ın cevabı sert olmuştur: ''Senin gibi demirci bir kölem benim kızımı hangi cesaret ve cüretle nasıl isteyebilir?'' Diyerekten Bumin'i aşağılayan Anahuan, kendi sonunu da hazırlamış bulunuyordu çünkü Türk, Tanrı'nın öfkesinden; Bumin de Türk'ün öfkesinden yaratılmıştı. Cevaba hiddetlenen Bumin, elçileri öldürdü ve bağımsızlık fitilini ateşledi.

Bumin Kağan'ın ve Ardıllarının İntikamı

Bağımsızlığını ilan eden Bumin, Batı Vey devletinin prensesi ile evlenmiş ve onlarla akrabalık kurmuştur. Aynı dönemde, Kuzey Çi devleti ise Cücenlerle yakın ilişkiler içerisindeydi. Batı Vey ile akrabalık kuran Bumin, 552 yılında Huai-huang kasabasında intikam ve zafer uğruna savaştı. Kendisine köle diye hitap etmiş olan Cücen Kağan'ını çok ağır bir yenilgiye uğrattı. Kağan, savaş sonrasında intihar etti ve Cücenlerden şanslı olanları ise Türk'ün demirden öfkesine yakalanmadan Çin'deki Kuzey Çi devletine sığınmayı başardı.

Bumin, Ötüken'e girdi ve bu büyük başarıları üzerine "İllig Kağan" unvanı aldı. Devletinin batı kanadının yönetimini ve genişletilmesi işini küçük kardeşi İstemi Yabgu'ya verdi. Ama Göktürkler ve Cücenler arasında her şey bitmemişti. Arta kalan Cücenler'in büyük bir bölümü, A-na-kui'nin oğlu An-lo-chen, kardeşi Teng-chu ile Teng-chu'nun oğlu K'u-t'i diğer küçük şefler kendilerine bağlı boylarla birlikte Kuzey Ch'i Devleti'ne sığındılar. Onlarla birlikte gitmeyen Cücenler ise Teng-chu'nun ikinci oğlu T'ie-fa'yı kendilerine önder seçtiler ve Göktürklere direnmeye karar verdiler.

Bumin Kağan'ın ölümünden sonra Kara Kağan, Göktürk tahtına çıktı. Daha önce yenilgiye uğratılan Cücenler'den, A-na-kui'nin amcasının oğlu Teng-shu-tse'yi, Wo-ye'nin kuzeyindeki Mu-lai dağında bozguna uğrattı. Yenilenler Batı Wei Devleti'ne sığındılar. İkinci savaşı da kazanan Göktürkler, Cücenlere güçlerini göstermiş ve onları perişan etmiş olmalarına rağmen intikam almaktan vazgeçmeyeceklerdi. Son Cücen de Türk kılıçları altında ölmeden, Türk oklarının şaşmaz hedefi olmadan Türklere rahat bir nefes yoktu.

Kara Kağan'ın ölümünden sonra Kağanlar Kağanı Mukan Kağan geçti Türklerin başına ve Cücenlerden alınacak intikamı devam ettirdi. 553 yılında, Mukan Kağan, Cücenler'in son önderi A-na-kui'nin arta kalan şeflerine saldırdı. Üçüncü defa ağır bozguna uğrayan Cücenler'den kurtulanlar kaçarak Kuzey Ch'i Devleti'ne sığındılar. Bir kez daha tam olarak yok edilemeyen Cücenler, Çin'in politikası uyarınca koruma altına alındılar. Türk bünyesini mikroptan temizleyecek tek çözümün kesin bir katliam olduğunu bilen Mukan Kağan, kendilerini köle diye aşağılamış olan bu kavmin kanıyla intikam ateşini söndürmek için bir kez daha harekete geçti.

Mukan Kağan ordusuyla birlikte 555 yılında Cücenler'e saldırdı ve onları son kez olmak üzere bozguna uğrattı. 552 yılında yenilen son Cücen önderi A-na-kui'nin küçük kardeşi Teng-shu-tse ve yanındakiler, bu kez Batı Vey Devleti'ne sığındılar. Batı Vey devleti, o dönemde Göktürklerin gücünden epeyce çekiniyordu. Mukan Kağan, korku siyasetini ustaca kullanan ve Türk'ün çelikten bileğine ek olarak dağları ve denizleri aşan zekasını da kullandı; Batı Vey devletini tehdit ederek bu işi çözmeye karar verdi. İçindeki intikam ve kendilerine köle diye hitap eden kavmin kanını dökme isteğini bir türlü durduramayan Mukan Kağan, Batı Vey devletine elçi gönderdi ve Cücenlerin verilmemesi durumunda onları savaşla tehdit etti.

Bunun üzerine Batı Wei imparatoru, İmparator Kung, önderleri Teng-shu-tse ile birlikte 3,000 kişilik Cücenler'i Mukan Kağan'ın elçisine verdi. Mukan Kağan, düşmanlarının kanıyla intikam ateşini sulamak için bu kişilerin tamamının öldürülmesini emretti ve Türk'ün intikamının ne kadar korkunç olduğunu tüm dünyaya kanıtladı.

Bugünkü Bence'mizde bu muhteşem intikamı işlemiş bulunmaktayız. Gerçekten de tarihten alınacak büyük dersler vardır. Bence'mizi okuyanlara da okumayanlara da teşekkürü bir borç bilir ve bir sonraki Bence'mizde görüşmek üzere yazımı noktalarım.