Kültürü Etkileyen Faktörler

tastycock

Kültürler derken dinler tarihi konusuna girmeli miyiz?

Bence dinlerin tarihi konusuna girmek buranın işi değil, bizim işimiz değil. Ancak genel bir manada bakarsak söyleyebileceğimiz bazı şeyler vardır. Kuran'a göre 4 büyük kitap verilmiş peygamber var. Bu kitaplar Zebur, Tevrat, İncil ve Kuran. Zebur ile ilgili hiçbir bilgimiz yok, tamamen yok olmuş bir din ve kitabı diye bakabiliriz.

Sümer kültürünü anlatan bir kolaj
Sümer kültürünü anlatan bir kolaj

Ateist düşünceyi savunanlar genel olarak Kuran, İncil ve Tevrat'ta anlatılan kıssaların Sümer tarihinde Sümerlerin efsaneleri, masalları ve hikayeleri olduğunu savunmaktadır. Buraya farklı bir bakış daha getirebiliriz: Belki de bugün kaybolduğunu düşündüğümüz Zebur kitabındaki kıssalar zamanla Sümer kültürü haline gelmiştir. Bu sadece benim fikrimdir. Çünkü Zebur'la ilgili dünyanın herhangi bir yerinde bir bilgi, belge, kalıntı söz konusu değildir.

Hindu kültürü de pagan kültürüyle çok benzerlikler taşır
Hindu kültürü de pagan kültürüyle çok benzerlikler taşır

Ama şu bir gerçek ki Sümer kültürü bütün Ortadoğu, Kafkaslar ve Anadolu coğrafyasında bugün de devam eden büyük kültürel ve sosyal etkiler bırakmıştır. Daha geniş manada bakarsak Eski Yunan, Roma, Mısır, Sümer, Babil, Hint, Pers, Türk, Çin, Germen, Frank kültürleri bugünkü Avrasya coğrafyasında harmanlanmıştır.

Felsefi öğretiler ve kültürler

Kültürü Etkileyen Faktörler

Özellikle Budizm, Konfüçyüs öğretisi, Şintoizm, Hinduizm gibi ahlaki öğretiler ve bunların etrafında şekillenen kültürel yapılar var. Benim bunlardan Budizm'i inceleme fırsatım oldu. İnsanların Buda heykellerine taptığını düşünürken konunun öyle olmadığını gördüm. Tapılan şey Buda'nın öğretileri. Buda'nın öğretilerine baktığımızda Tevrat'ın temelindeki 10 emirden farklı bir şey yok. Çalma, haksızlık yapma, insan öldürme, yalan söyleme vs. Ve doğaya saygı, hayvanlara, toprağa, havaya saygı konuları var ki bunlar da semavi dinler dediğimiz üç büyük dinde mevcuttur. Yine Budizm'i incelediğimde İslam'la örtüşen veya benzeşen çok konu olduğunu gördüm.

Zerdüşt-Pers kültürünün etkileri bugünkü İran ve ortadoğu coğrafyasında hala görülmektedir.
Zerdüşt-Pers kültürünün etkileri bugünkü İran ve ortadoğu coğrafyasında hala görülmektedir.

Ortadoğu'da var olan namaz hareketleriyle neredeyse aynı olan bir ibadet şekli var. Namaz sadece Müslümanlarda yoktur. Mardin'de Deyrül Zafaran manastırına giden veya onunla ilgili belgesel izleyenler görecektir ki Hristiyanlığın bir kolu olan Süryanilikte de Müslümanların namazına çok benzeyen bir ibadet şekli vardır. Şahsi kanaatim odur ki; Buda dediğimiz karakter tarihte Çin coğrafyasına gelmiş bir peygamber olabilir. Namaz dediğimiz ibadet veya ritüel ise birçok farklı coğrafyanın kültüründe var olduğuna göre toplumlar arası kültürleşme yoluyla yaygınlaştığını değerlendirebiliriz.

Dinlerin ve kültürlerin birbirini etkilemesi

Kültürü Etkileyen Faktörler

Tarih boyunca birbirine komşu olan tek tanrılı veya çok tanrılı bütün dinler de, kültürler de birbirinden etkilenmiştir. Ziya Gökalp'in tabiriyle kültürleşme hadisesi gerçekleşmiştir. İspanya'da yaşayan Arap Müslümanlardan dolayı İspanyolcada Arapçanın etkisinin yoğunlaşması gibi, bizim bulunduğumuz coğrafyada da İslam ve Hristiyanlık birbirinden çok etkilenmiştir. Mesela İstanbul'daki Hristiyanların değer verdiği Aziz Joshua bizim de kültürümüze girmiş ve Hazreti Yuşa olmuştur.

Endülüs Arap kültürünü gösteren bir tablo
Endülüs Arap kültürünü gösteren bir tablo

Zerdüşt Pers kültürünün bugünkü Şii-İran İslam'ındaki etkileri halen devam etmektedir. Diğer yandan dinsiz Moğol imparatorluğunu düşünürsek dünya tarihinde hiçbir imparatorluk o kadar büyük coğrafyaya hükmetmemişken hükmettiği coğrafyalarda Moğol kültürüne dair hiçbir kırıntı kalmamıştır. İslam kültürüne göre tiyatro, dans, bale, müzik, resim ve heykel günah sayıldığı için İslam toplumları sanatın bu dallarında çok fazla geri kalmıştır. Öyle ki İranlı keman sanatçısı Farid Farjad kendi ülkesinde itibar görmezken bütün dünyanın saygı gösterdiği bir keman sanatçısı olarak bir tezatı ortaya koymaktadır. Bu da dinlerin veya inançların kültürlere etkisine önemli bir örnektir.

Kültürü Etkileyen Faktörler

Pagan kültürü

Kültürü Etkileyen Faktörler

Paganizm çoğunlukla yanlış anlaşılan bir kültürdür aslında. Çünkü, paganizm çok tanrılı bir inanç sistemi zannedilse de işin aslı öyle değildir. Paganus Latincede kırsal demektir. Paganizm kırsal coğrafyanın kültürü olarak tanımlanır aslında. Paganizm İbrahimi dinler diyebileceğimiz semavi dinlerin dışında kalan ruhani, dini, sosyal ve kültürel geleneklerin genelini kapsayan bir yapıdır aslında.

Letonyadaki paganların elindeki şekillere bakın. Kilim desenlerimize ne kadar çok benziyor
Letonya'daki paganların elindeki şekillere bakın. Kilim desenlerimize ne kadar çok benziyor

Pagan kültürüyle Türklerin Gök-Tengri inancı birbirine çok benzer. Tanrının gökte olduğuna değil tanrının doğa olduğuna inanılır. Doğadaki her can ve her canlı kutsaldır. Doğa kutsalsa doğadaki her şey kutsaldır şeklinde bir bakışa sahiptir. Doğaya saygı, ilahi kudrete saygıdır. Kadın ve erkek, iyi ve kötü birer dengedir. Yinyang gibi her iyilik içinde kötülüğü de barındırır, her kötülük içinde iyiliği de barındırır düşüncesi vardır.

Pagan ritüelleriyle gök tangri inancındaki Türk ritüelleri birbirine çok fazla benzerler
Pagan ritüelleriyle gök tangri inancındaki Türk ritüelleri birbirine çok fazla benzerler

Ne kadın ve erkek, ne iyilik ve kötülük kutuplaştırılmaz, ayrıştırılmaz. Canını korumak veya karnını doyurmak zorunlulukları dışında cana kıymak yasaktır. Çok tanrılı değil tanrının çoğul güçlerine saygı üzerine kurulu bir kültürdür.

Kültürler ve emperyalizm

İspanyadaki El hambra sarayı mimari bir harikadır ama yapısı Arap kültürüne hiç benzemez.
İspanya'daki El hambra sarayı mimari bir harikadır ama yapısı Arap kültürüne hiç benzemez.

Aslında her kültür kendine göre bir emperyalist (yayılmacı) özellik taşır. Kendi öğretisini, geleneğini, inanç veya hayat felsefesini yaymaya yöneliktir. Ancak bu da toplumların tarihsel, siyasi, politik, askeri, dini ve kültürel derinliğine ve büyüklüğüne göre etkilerini gösterir. Burada bir konu daha vardır ki çok önemlidir. Savaşlarda göçebe kültür galip gelse de zaman içerisinde yerleşik hayat ve onun kültürü tarafından emilir, form değiştirir, erir. Türk ve Arap kültürlerini burada önemli bir etken olarak gösterebiliriz.

Böyle devasi bir toprağa hükmeden Moğolların bu coğrafyalarda kültürel etkisi hiç yoktur.
Böyle devasi bir toprağa hükmeden Moğolların bu coğrafyalarda kültürel etkisi hiç yoktur.

Türkler göçebe kültürün temsilcileri olarak dünyanın birçok farklı coğrafyasında devletler, imparatorluklar kursa da yerleşik kültüre sahip olmadığı için zamanla kültürel aşınmaya uğrayıp hükmettiği coğrafyalardaki yerleşik kültürler atarfından asimile edilmiştir. Nitekim Türklerin 16-20. yüzyıllar arasında hükmettiği Arap coğrafyalarına bakın. Bugünkü kültürel yapısına bakın. Göreceksiniz ki yerleşik Arap kültürü Türk kültürünü asimile etmiştir. Ama Arap kültüründe Türk etkisi hiç de önemsenecek boyutlarda değildir. Örneğin Türklerde Arap isimleri son derece yaygınken Araplarda neredeyse hiç Türk ismi bulamazsınız.

Baş örtücü ve bol kadın kıyafetleri bütün doğu avrupaya Rus kültüründen yayılmıştır.
Baş örtücü ve bol kadın kıyafetleri bütün doğu avrupaya Rus kültüründen yayılmıştır.

Keza Orta Asya coğrafyasına bakarsak 70 yıllık Rus hakimiyeti sonunda Türk kültürü asimile olmuş, Rus kültürü hakim duruma geçmiştir. Türkler çocuklarına Rus isimleri koyarken Ruslarda Türk ismi görülmemektedir. Ya da İngiliz, Fransız, İspanyol, Portekiz devletlerinin 40-50 yıl hükmettiği topaklara bakarsanız kendi kültürlerinin ne derece etkin bir şekilde emperyal bir kültür haline geldiklerini görebiliriz.

Resim, heykel, bale, tiyatro, müzik ve dans islam toplumlarında günah sayıldığı için gelişmemiştir
Resim, heykel, bale, tiyatro, müzik ve dans islam toplumlarında günah sayıldığı için gelişmemiştir

Öyle ki Fas, Cezayir gibi 50-60 yıl Fransız hakimiyetinde kalan coğrafyada Zidane gibi, İndila gibi, Enrico Macias gibi Arap asıllıların nasıl Fransızlaştığını görebilirsiniz. Yani iki yerleşik kültür arasındaki mücadelede Fransız kültürü Arap kültürüne üstünlük sağlamıştır.

Fransız vatandaşı olması ve fransızcayı mükemmel kullanması Enrico Maciasın asimile olmuş bir arap olduğu gerçeğini değiştirmyor
Fransız vatandaşı olması ve fransızcayı mükemmel kullanması Enrico Macias'ın asimile olmuş bir arap olduğu gerçeğini değiştirmyor

Atatürk ve Türk kültürü

Atatürk Türk dil kurumu toplantılarından birinde
Atatürk Türk dil kurumu toplantılarından birinde

Cumhuriyetle beraber Atatürk bir kültürel arınma ve Türk kültürünün tekrar güçlendirilmesi çalışmaları başlatılmıştır. Öncelikle Saray ve bürokrasinin kullandığı adına Osmanlıca denilen ve halkın anlamadığı Arapça-Farsça ağırlıklı dil terk edilerek halkın konuştuğu Türkçe ön plana çıkarılmıştır. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu bu amaca yönelik kurulan kurumlardır.

Atatürkün kurduğu Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesi
Atatürk'ün kurduğu Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesi

Maalesef Atatürk'ün Türk Coğrafya kurumu düşüncesi hayata geçirilemeden vefat etmiştir. Burada Atatürk'ün düşüncesi Gaspıralı İsmail beyin "Dilde birlik, Fikirde birlik, işte birlik" fikrinin hayata geçirilmesi ve diğer kültürler tarafından asimile edilen Türk kültürünün tekrar önemsenmesi ve ön plana çıkarılması gayretiydi.

Bugün dünyadaki kültürel durum

Güncel kültür insanları teknoloji bağımlısı hatta esiri yapmıştır
Güncel kültür insanları teknoloji bağımlısı hatta esiri yapmıştır

Özellikle 2. dünya savaşı sonrası dünyanın önemli bir kısmında WASP (white Anglo Saxon Protestan) kültürünün hakimiyetini görüyoruz. Filmlerle, politik ve sportif faaliyetlerle artık tek bir kültür hedefleniyor. Üretmeden tüketim kültürü, yakışıklı erkekler (playboylar) ve güzel kadınlar (lolitalar) üzerinden mutsuzlaştırılan, koyunlaştırılan, boş işlerle meşgul edilen bir toplum söz konusu.

Tüketimi çılgınlık derecesinde çekici hale getiren AVMlerden bir kare
Tüketimi çılgınlık derecesinde çekici hale getiren AVM'lerden bir kare

Artık yaşadığı coğrafyası, kültürü, tarihi, hatta dili hakkında bir fikri olmayan milyarlardan bahsediyoruz. Kız kardeşim marka değeri yüksek bir eğitim kurumunda yönetici ve aynen şunu söylüyor: 4 kelimeyi yanyana getirip anlamlı cümle kuramayan bir jenerasyonu üniversiteye gönderiyoruz. Amerikan emperyalizminin arzuladığı şey hedefine ulaşıyor demektir. Güdülen, yönetilip yöneltine bomboş, amaçsız, hedefsiz bir jenerasyon. Kültür ise yukarıda dediğim gibi sadece tüketim ve özenti kültürü. Aşağıdaki karikatürü belki saçma bulacaksınız ama Afrika coğrafyasına veya Uzakdoğu coğrafyasına bir bakın. Yiyecek ekmeği, giyecek kıyafeti olmayan, yalın ayak gezen insanların ellerinde akıllı telefonları görünce hiç de saçma karşılamıyoruz. İlginç bir tezat değil mi?

Kültürü Etkileyen Faktörler
Kültürü Etkileyen Faktörler
9
18
Görüşünü yaz

En İyi Kız Görüşü

  • Blackh
    Dinlerin tarihini arastirdikca insanin sasirmamasi mumkun degil bu zamanlarin dini anlayisinin semavi dinler olmasi ama cok öncelerinde cok tanrili ya da pagan dinlerine inanmasi... insanlar inanmayi hep sevmisler ya icgudusel olarak ya da gercekten inanmanin büyüsünü sevdigimizden farkli farkli inanclar bulmuşuz... ve bugun hala o atalarimizin inaclarinin izlerini taşıyoruz... cok güzel bir konu ve bence...
    Görüş hala geçerli mi?

En İyi Erkek Görüşü

  • fangoria
    farklı kültürleri tanımak güzeldir ama kendi kültürümüzü kaybetmeden bunu yapmamalıyız
    Görüş hala geçerli mi?

Diğer Görüşler İçin Aşağı Kaydır

Kızlar & Erkekler Ne Diyor

817
  • superpsikolog
    Kültür, değişime en açık olan şey. İnançlar tek kaynaktan beslenirken ve bu kaynağına dı inanma dürtüsü iken, kültür yaşamdan ve yaşamdaki herşeyin genelinden etkileniyor.
  • ASLAN-ÇAKAR
    Dinler mitolojiden alıntı deniyor genelde peygamberi bile bir papaz müjdelediyse önemli biri olacak diye ve öldükten sonra 2 yıl vahiy gelmediyse ve koskoca tanrı deneme yanılma ile 4 kitap gönderiyorsa bunun sonucu belkide kitapları tanrı değil insanlar yazmış olabilir mi
  • Dinler ve kültürler her zaman ilgimi çeken bir konu olmuştur çok güzel anlatmışsınız emeğinize sağlık.
  • biradetmehmet
    Çok uğramışsın belli emek vermişsin saygılar sunarım
  • srtbsrhythm
    Bu sitede İslâm'a felsefik bakış açısı ile sorgulama yaptırılmak isteniyor sanki gençler için. Biraz samimiyetsiz geliyor o yüzden.
    • Evet bncede bu site sanki dış güçlerce kurulmuş dini deforme etmek için açılmış proje gibi geldi. Bence uzak durulması gerekiyor

  • AŞK-ADAMIYIM
    Emeğine sağlık önemli bilgiler için her ülkenin kültürü güzeldir
  • Dinazortreni
    Bir birlerinden etkilenmeleri cok cok normal
  • Neolucakbuhalim1
    Kültür dini inançlar doğrultusunda şekillenir.
  • Wosty
    Ogretici bilgiler
  • benbendeğilimartık
    Bilgiler için teşekkür ederim.
  • matemist
    Güzel bir paylaşım. Emeğine sağlık
  • Guzel yazi sabirla okudum
  • AdilOlmayanYıldırım
    değerli bilgiler
  • Kültürü her şey değiştirir.
  • Cidden sonuna kadar okuyana helal 👏
  • Derin bi çalışma olmuş
  • v0lkn
    Kültür mirasımız eline sağlık
  • 1982yearDead
    eline sağlık kardeşim teşekkürler
  • Aykarammm06
    İnsanın çevresi etkiler genelde
  • koraycanpolat
    Sosyoloji dersi gibi iklim koşulları 😅
  • ateşbey555
    Güzel olmuş eline sağlık teşekkürler
  • Özlem_12_
    Güzel bir paylaşım olmuş eline sağlık
  • Gizli Üye
    Tesekurler
  • Gizli Üye
    Oldukça kapsamlı bir konu. Güzel bir içerik olmuş. Emeğine sağlık.
  • Gizli Üye
    bir de kültürsüz olmak var
YÜKLENİYOR...