Gün Olur Asra Bedel Romanı Üzerine Değerlendirmeler

Cengiz Aytmatov

Cengiz Aytmatov 1928 yılında Kırgızistan'ın kuzeyinde Kazakistan'a yakın, Şeker adlı bir köyde doğmuştur. Kalemi ve anlatım dili muazzam derecede kuvvetlidir. Gün Olur Asra Bedel, Toprak Ana, Dişi Kurdun Rüyaları, Elveda Gülsarı, Beyaz Gemi, Kazanmak ve Kaybetmek (Selvi Boylum Al Yazmalım). Ayrıca henüz okumadığın Deniz kıyısında koşan ala köpek, Cemile, İlk öğretmen, Dağlar devrildiğinde onun eşsiz eserleridir.

Gün Olur Asra Bedel

Kitabın hikayesi Kırgızistan'da geçiyor. Boranlı adlı minicik bir köyle mezra arası yerde demiryolu bakım istasyonunda birlikte çalışan iki kadim dost Kazangap ve Yedigey. Kazangap ölmüş ve Yedigey de kadim dostunu defnedeceği ataların mezarlığı Ana-Beyit mezarlığına götürmek için yola çıkıyor. Yol boyunca da dostunun başından geçenler, birlikte yaşadıkları olaylar film şeridi gibi gözünün önünden geçiyor. Ama olay bununla sınırlı değil. Cengiz Aytmatov'un kaleminden yerel halk hikayelerine de gidip bir de Nayman ana ve mankurtlaştırılan oğlu Colaman'ın hikayesini okuruz. Nayman ana ölürken başının üzerinde dönen kuş Dönenbay'ın hikayesini yüreğimiz dağlanarak okuruz. Parça parça birçok şey anlatılsa da kitap okuyucuyu kendine bağlıyor.

Kitabın belli başlı karakterleri

Demiryolu bakım istasyonundaki iki dost Kazangap ve Yedigey, Kazangap gece ölmüştür. Bir baltaya sap olamayan oğlu Sabitcan, Yedigey'in vefakar karısı Ukubala, Kazangap'ın evini çekip çeviren kızı Ayzade, İstasyonda çalışan arkadaşları Adilcan, 2. dünya savaşında esir düşen öğretmen Abutalip Aslanbayev, karısı Zarife, çocukları Dağul ve Ermek (Ermek Hun imparatoru Attila'nın küçük oğlunun adıdır aynı zamanda) Abutalip'in hayatını karartan yalaka savcı Tansıkbayev, Abutalip'in başından geçen hukuk katliamları, onun çocuklarına Yedigey'in sahip çıkması ve daha birçok olay alıp sürüklüyor insanı.

Bir büyük çelişki: Uzay ve yokluk

Yedigey kadim dostu Kazangap'ı Ana-beyit mezarlığına defnetmeye giderken birden gözleri kör eden bir ateş topunun gökyüzüne yükseldiğini görür ve anlamaz ne olduğunu. Uzayda Amerika ve Sovyetler'in gizli bir ortak uzay istasyonu vardır ve oradaki astronotlar ve kozmonotlar kaybolmuştur. Bunun için Amerike ve Sovyetler uzaya eş zamanlı uzay gemileri gönderir. Bir yanda uzay teknolojileri, bir yanda halkın yaşadığı yoksulluk gibi iki yaman çelişkiyi gözler önüne sürer yazar. Orada da güzel hikayele var. Yukarıda söylediğim gibi kitap aslında birçok hikaye anlatıyor insanların hayatından, sovyetlerin hayatndan. Son derece akıcı ve sürükleyici bir roman olduğunu göreceksiniz.

Kitabın sonu başka kitapta

Kitabın sonunda Abutalip Aslanbayev'in başından geçen olayların nasıl sonuçlandığını göremiyoruz. Ancak yazar Cengiz Aytmatov Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Cengiz Han'a küsen Bulut adıyla bir kısa hikaye daha yayınlamış ve Abutalip Aslanbayev'le ilgili hikayenin sonunu orada anlatmıştır. Yani bu kitabı alacaksanız Cengiz Han'a küsen bulut kitabıyla birlikte almalısınız.