13 Eylül Dünya Yazılımcılar Günü: Bilişim Dünyasına Yön Veren Yazılımcı Kadınlar

Tarih boyunca pek çok kadın, yaptıkları yenilikler ve ortaya koydukları başarılarla kendilerinden sonraki kadınlara örnek oluştur. Bu nedenledir ki, erkek egemenliğinin kendini gösterdiği bilişim dünyasında da kadın bilim insanlarının katkıları yadsınamayacak bir öneme sahiptir. 13 Eylül Dünya Yazılımcılar Günü kapsamında, tarih boyunca bilişim dünyasına yön veren yazılımcı kadınlarımıza birlikte göz atalım…💻👩‍💻🗓️

Adını Altın Harflerle Yazdırarak Bir Adım Öne Çıkan Türk Kadın Yazılımcılar

1. Fatma Başak Aydemir

‘‘Kadın ve teknoloji’’ alanlarında birlikte faaliyet gösteren bir yazılım mühendisidir. Fatma Başak Aydemir, Boğaziçi Üniversitesi’nde 2009 yılında Bilgisayar Mühendisliği lisans, 2011 yılında ise yüksek lisans ve sonrasında sosyo-teknik sistemlerin gereksinim mühendisliği perspektifinden tasarımı ve gelişimi üzerine yürüttüğü teziyle 2016 yılında İtalya Trento Üniversitesi’nde doktora eğitimini tamamlamıştır.

Aydemir, TÜBİTAK 2232 Uluslararası Lider Araştırmacılar Programı ile Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü bünyesinde araştırmalarına başlamıştır. Fatma Başak Aydemir, yapay zeka yöntemlerini yazılım mühendisliğinde kullanarak yürütmekte olduğu projesiyle KOBİ’lerin ihtiyaçlarına yönelik yazılımların daha hızlı ve daha verimli şekilde geliştirilmesini amaçlamaktadır. Bunun yanında Aydemir, teknoloji alanında cinsiyet eşitsizliğine yönelik yapmış olduğu çalışmalarla da bilinmektedir.

2. Canan Bayraktar

1971 yılında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nden mezun olan Canan Bayraktar İstanbul doğumludur ve Türkiye’nin ilk kadın bilgisayar programcıları arasında yer almaktadır. Baykar Finans Grubu Başkanı (CFO) olarak görev yapan Bayraktar, aynı zamanda İHA ve SİHA araçlarının yazılımını kodlayan isimlerden biridir.

3. Neslihan Şirin Saygılı

Prisync’in kurucu ortağı ve Yazılım Yöneticisi olarak görev alan Neslihan Şirin Saygılı, İstanbul Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisli bölümünde lisans eğitimini, Galatasaray Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği bölümünde ise yüksek lisans eğitimini tamamlamış bir yazılım mühendisidir. 10 yılı aşkın bir süredir yazılım sektöründe çalışan Saygılı, Prisync’in öncesinde ise, pek çok projede yazılım geliştirici olarak görev almıştır.

4. Pelin Angın

Ankara doğumlu Pelin Angın lisans derecesini Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği bölümünde tamamlamıştır. Ardından ABD’ye taşınmış ve burada Bilgisayar Bilimleri alanında yüksek lisans ve doktora eğitimleri almıştır. Bir süre ABD’de araştırma görevlisi olarak çalışan Angın, şimdi ise, Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde Yardımcı Doçent olarak görev almaktadır. Pelin Angın aynı zamanda, S2RL ve WINS araştırma laboratuvarlarında bilişim alanında önemli çalışmalar yapmaktadır.

Bilişim Dünyasına Yön Veren Dünyaca Ünlü Yazılımcı Kadınlar

1. Ada Lovelace

10 Aralık 1815 tarihinde İngiltere’de dünyaya gelen, tam adıyla, Augusta Ada King, Countess of Lovelace, dünyanın ilk bilgisayar programcısı olarak anılmaktadır. Ünlü şair Lord George Gordon Byron’un kızı olan Ada Lovelace, özellikle Charles Babbage'ın "Analitik Motor" adlı mekanik genel amaçlı bilgisayar tasarımı için yazdığı notları ile tanınmıştır. Bu notlar, bilgisayar programlamasının ilk örneklerinden biri olarak kabul edilir.

Analitik Motor asla tam anlamıyla inşa edilmemiş, dolayısıyla yazdığı program da uygulanamamıştır. Yine de bu çalışmaları ile Ada Lovelace, bilgisayar biliminin temellerini atmış ve gelecekteki programlamaya ışık tutmuştur. Ada Lovelace'in yaptığı bu öncü çalışmalar, özellikle 20. yüzyılda tekrar keşfedildiğinde, bilgisayar tarihi ve programlama dillerinin gelişiminde önemli bir yer bulmuştur.

2. Grace Murray Hopper

9 Aralık 1906 tarihinde dünyaya gelen Grace Murray Hopper, Amerikalı bir bilgisayar bilimcisi, matematikçi ve Birleşik Devletler Donanması tümamiralidir. Hopper, yazılım geliştirme ve bilgisayar bilimi alanına önemli katkılarda bulunmuştur.

Harvard Mark I bilgisayarının ilk programcılarından biri ve aynı zamanda iş dünyasında geniş çapta kullanılan COBOL programlama dilinin geliştirilmesinde önemli rol oynamıştır. İlk derleyicilerden (compiler) birini geliştiren Hopper, bu sayede yüksek seviyeli programlama dillerinin gelişimini sağlamıştır. Hopper ayrıca, bir bilgisayarın mekanik bir hatasını (gerçekten de bir güve yüzünden) ilk "bug" olarak adlandıran kişidir ve bu terim yazılım hatalarını tanımlamak için günümüzde halen kullanılmaktadır.

Grace Murray Hopper, sadece teknik yetenekleriyle değil, aynı zamanda liderlik vasıfları ve vizyonu ile de bilgisayar bilimlerine büyük katkılarda bulunmuş biridir.

3. Hedy Lamarr

Hedy Lamarr, Avusturya doğumlu Amerikalı bir aktris ve mucittir. 1914 yılında Viyana'da doğmuş, ilk olarak Avrupa sinemasında yer aldıktan sonra Amerika'ya taşınmış ve Hollywood'un en tanınmış yıldızlarından biri olmuştur. Ancak Lamarr sadece güzellik ve oyunculuk yetenekleriyle değil, aynı zamanda teknolojik icatlarıyla da önemli bir isimdir.

Lamarr, besteci George Antheil ile birlikte II. Dünya Savaşı sırasında düşmanların torpido sinyallerini kesmesini engellemek amacıyla frekans atlamalı bir yayılım spektrum teknolojisi icat etmiştir. Bu teknoloji, ilerleyen dönemlerde, özellikle de Bluetooth ve Wi-Fi gibi, kablosuz ağ teknolojilerinde temel olarak kullanılmıştır. Lamarr ayrıca 1997 yılında Elektronik Öncüsü ödülüne layık görülmüştür.

4. Radia Joy Perlman

Radia Joy Perlman, Amerikalı bir bilgisayar ağı mühendisi ve mucittir. 1951 yılında dünyaya gelen Perlman, ağ protokollerinde ve özellikle de Ethernet üzerinde çalışmalar yapmıştır. Perlman özellikle "Spanning Tree Protocol (STP)" yani Ağaç Yayılım Protokolü'nün mucididir. Bu protokol, yerel alan ağları (LAN) içerisinde döngülerin oluşmasını önlemek için tasarlanmıştır ve günümüzdeki modern ağların çalışmasında önemli bir yere sahiptir.

Perlman’ın mucidi olduğu STP protokolü, Ethernet ağlarında döngü oluşumunu engelleyerek daha etkin ve güvenilir bir ağ oluşturulmasını sağlar.

Perlman ayrıca, ağ tasarımı ve uygulamaları üzerine birçok makale ve kitap yazmıştır. Özellikle "Interconnections: Bridges, Routers, Switches, and Internetworking Protocols" adlı kitabı günümüzde halen ağ tasarımı ve protokolleri üzerine temel bir kaynak olarak kabul edilir.

5. Frances Allen

Frances Allen, 1932 yılında dünyaya gelmiş Amerikalı bir bilgisayar bilimcisidir ve hatta yakın tarihte, 2020 yılında, vefat etmiştir. Allen, derleyici optimizasyonu ve paralel bilgi işlem konularında önemli çalışmalar yapmıştır. Özellikle IBM için yaptığı çalışmalar ve derleyici geliştirme projeleri, onu bu alanın öncüsü haline getirmiştir.

Allen, 1957 yılında IBM'de çalışmaya başlamış ve burada 45 yılını geçirmiştir. Bu çalışmaları arasında FORTRAN programlama diline katkıları ve derleyicilerin optimizasyonu üzerine yapmış olduğu çok sayıda araştırma sayılabilir. Allen ayrıca, paralel bilgi işlem konusundaki çalışmaları ile de tanınmıştır. Bu çalışmalar, çoklu işlemci sistemlerinin aynı anda daha verimli bir şekilde çalışabilmesine olanak sağlamaktadır.

Frances Allen, 2006 yılında Turing Ödülü'nü kazanarak bu prestijli ödülü alan ilk kadın olmuştur. Ödül, onun derleyici optimizasyonları ve paralel bilgi işlem üzerine yaptığı çalışmalar için verilmiştir.

Eğer sen de bilgisayar mühendisliği, yazılım veya benzer bir alanda çalışıyorsan veya bu alanlarda çalışan bir tanıdığın varsa, 13 Eylül Dünya Yazılımcılar Günü’nde kendi deneyimlerini cevaplarda bizimle paylaşmayı unutma! 📝👩‍💻