Bugün 27 Mart Dünya Tiyatro Günü! Sahnelerin Tozunu Dumanına Katmış, Unutulmaz Kadın Tiyatro Sanatçılarımız

Toplumun değişen dinamiklerini, yapısını, kültürünü, tarihini, gelenek, göreneklerini yansıtan bir sanat dalı olan tiyatro, Türk toplumu için de ayrı bir öneme sahiptir. Geçmişten günümüze tiyatro, düşüncelerimizin, duygularımızın, hayallerimizin sahneye taşındığı bir köprü niteliğinde. Bu köprünün temelinde ise kadın tiyatrocularımızın emeği büyüktür. Kadın tiyatro sanatçılarımız, tiyatronun gelişiminde büyük rol oynayarak, kadının sadece evdeki rolleriyle sınırlı kalmayacağını göstermiş, kadınların güçlenmesine önemli katkı sağlamışlardır. Bugün 27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nde sizlere sahnelerin tozunu dumanına katmış, birbirinden başarılı, unutulmaz kadın tiyatro sanatçılarımızı anlatacağım.

1. Afife Jale (1902 – 1941):

Türk Tiyatro tarihine sadece sahnedeki performansıyla değil, tiyatro sahnesindeki varlığı ve savunduğu fikirlerle de büyük bir etki yapmış bir isimdir Afife Jale! Sahneye çıkan ilk Türk kadın tiyatro oyuncusudur. Bizim gözbebeğimizdir. Müslüman kadınların tiyatro sahnesine çıkmasının yasak olduğu dönemde Tiyatro kursları için açılan sınavı kazanarak Müslüman kadınların sadece kadınlara özel gösterilerde oynadıkları Darülbedayi’nde (İstanbul Şehir Tiyatroları) sahne almaya başladı. İlk oyunu “Yamalar”da Emel rolü ile ilk kez sahneye çıktı ve tiyatro serüvenine adımını bu şekilde attı.

Dillere destan yeteneği, tiyatro sahnesindeki performanslarıyla izleyicileri büyülemiş ve tiyatro tarihine adını altın harflerle yazdırmıştır. Afife Jale anısına 1997’den beri Yapı Kredi tarafından 'Afife Tiyatro Ödülleri' düzenlenmektedir.

2. Bedia Muvahhit (1897 – 1994):

Bedia Muvahhit, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın tiyatro oyuncusu olarak tarihe kazındı. Sanat yaşamı boyunca 200'ün üzerinde oyunda ve sayısız sinema filminde rol aldı. Türk sinemasının ilk kadın oyuncularından biri oldu. Başarılarla dolu bir sanat kişiliği olan Muvahhit, 1981 yılında Atatürk Sanat Armağanı'na layık görüldü, 1987 yılında ise Devlet Sanatçısı oldu. 1988 yılında "İstanbul Sinema Günleri" festivali jürisi tarafından "Altın Lâle Ödülü"ne layık bulundu.

3. Neyyire Neyir (1902 – 1943):

Tiyatroyla ilk olarak okul yıllarında tanışan Neyyire Neyir, 1922 yılında Darülbedayi’ye girerek, sahneye ilk olarak “Othello” oyunuyla çıktı. Türk sinema ve tiyatrosuna yeni bir soluk getiren Neyyire Neyir, Bedia Muvahhit ile birlikte Türk sinemasının ilk kadın oyuncularından birisi oldu. Ateşten Gömlek filminde Kezban rolünü canlandırdı.

4. Çolpan İlhan (1936 – 2014):

Çolpan İlhan, tiyatro kariyerine genç yaşta başlamış, uzun yıllar boyunca Türk tiyatrosunda aktif rol almıştır. Arkadaşlarıyla birlikte 'Akademi Tiyatrosu' adıyla bir tiyatro grubu kuran İlhan, burada oyunlar hazırlamıştır. Şair Atilla İlhan'ın kız kardeşi, sinema sanatçısı Sadri Alışık'ın eşi ve oyuncu Kerem Alışık'ın annesi olan Çolhan İlhan, tiyatronun yanı sıra sinemada filmlerinde de rol oynadı. Türk sinemasında kadınların varlığını güçlendirmiş ve kadınların sinema sektöründe de yer alabileceklerini göstermiştir.

5. Adile Naşit (1930 – 1987):

Hepimizin daha çok ‘Hafize Ana’ olarak tanıdığı Adile Naşit’in asıl adı Adile Özcan. Sanat hayatına çocuk tiyatrosunda başlayan Naşit, sayısız tiyatro oyununda rol aldı. 1948’de Lüküs Hayat filmiyle sinemaya adım attı. 1976’da İşte Hayat filmindeki rolüyle Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde En İyi Kadın Oyuncu ödülünü kazandı. Türk tiyatrosunun ve sinemasının en sevilen kadın komedyenlerinden biri oldu. Komik mimikleri, taklitleri ve esprili replikleriyle Türk sinema ve tiyatrosunda unutulmaz bir iz bıraktı.

6. Yıldız Kenter (1928 – 2019):

Türk tiyatrosunun önemli kadın sanatçılarından biri olan Yıldız Kenter, hem sahne sanatlarında hem de oyunculukta uzun yıllar kariyer yapmış, birçok ödül kazanmış ve Türkiye'nin önde gelen tiyatro topluluklarının kurucularından biri olmuştur. 1962 yılında tiyatroya verdiği hizmetlerinden ötürü “Yılın Kadını” seçilen Yıldız Kenter, tiyatroya yönelik tutkusu ve başarısıyla birçok insanı etkilemiş ve Türk tiyatrosunun gelişimine önemli katkılar sağlamıştır.

Tiyatro, kadınların toplumsal ve siyasi mücadelesinde önemli bir sanat dalıdır. Tiyatro sahnesi, kadınların seslerini duyurdukları, kendilerini ifade ettikleri ve toplumun dikkatini çektikleri bir alan yaratır. Bu nedenle, tiyatroda kadın sanatçıların rolü son derece büyüktür. Türk Tiyatro tarihinde unutmaması gereken değerli kadın sanatçılarımızı saygıyla anıyor hepinizin 27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü içtenlikle kutluyorum. Sanatla kalın, hoşça kalın. 🎭