Diğer Tüm Günleri Değiştiren Bir Gün: 5 Aralık Dünya Kadın Hakları Günü

KızlarBirAdımÖne a

Bazı günler vardır, hepimiz biliriz, kutlarız ama neden kutladığımızı da tam bilmeyiz. Nedenini bilsek de bu özel günün hayatımıza etkisini tam kavrayamayız.

5 Aralık Dünya Kadın Hakları Günü işte o günlerden biri.

Gelin bu kez neden bugünün Kadın Hakları Günü olarak seçildiğini konuşalım. Daha da önemlisi, bugün sonrasındaki günlerin nasıl değiştiğini inceleyelim.

Diğer Tüm Günleri Değiştiren Bir Gün: 5 Aralık Dünya Kadın Hakları Günü

Öncelikle, 5 Aralık tarihinin Kadın Hakları Günü olarak belirlenmesinin nedeni, 5 Aralık 1934 tarihinde “Kadınlara Milletvekili Seçme ve Seçilme Hakkı” veren yasanın TBMM’de kabul edilmesi. Bunu birçoğumuz biliyoruz.

Yine birçok kişinin bildiği bir gerçek de, Türk kadınlarının bu hakkı dünyanın diğer ülkelerindeki kadınların pek çoğundan daha erken kazandığıdır.

Gerçekten de 1930’larda Türk kadınları oy vermeye ve milleti temsil etmeye başladığında dünyanın pek çok ülkesinde kadınlar bu hakka sahip değildi. Yıllarca bu hak için mücadele etmeleri, bu uğurda bedeller ödemeleri bile gerekti.

Bazı ülkelerde kadınların seçme ve seçilme hakkına sahip oldukları tarihlere bakalım:

Fransız kadınlar ancak İkinci Dünya Savaşı’nın bitiminden sonra oy kullanmaya ve seçimlerde aday olmaya başlayabildiler (1945).

Japonya’da da kadınlar bu hakkı aynı dönemde aldı.

Çin’de kadınlar 1949’da delege seçilmeye başladılar.

İsviçre’de ise kadınların daha uzun süre beklemesi gerekti. 1959’da sadece erkeklerin oy verdiği bir referandumda %67 kadınların seçme ve seçilme hakkına sahip olması reddedildi!

İsviçre’de seçme ve seçilme hakkı için mücadele eden kadınlar bir gösteri sırasında.
İsviçre’de seçme ve seçilme hakkı için mücadele eden kadınlar bir gösteri sırasında.

Kadınlar 12 yıl daha bekledikten sonra ancak 1971’de bu hakka sahip olabildiler.

Kuveyt’te kadınlar 2000’li yıllara kadar bu hakka sahip olamadı. İlk kez 2009 yılında dört kadın aday meclise girebildi.

Biz tekrar ülkemize dönelim ve seçme ve seçilme hakkına sahip olan kadınlar nasıl yönetime katıldı, inceleyelim.

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi kadınlar “milletvekili” seçilme hakkını 1934’te kazandı ancak öncesinde yerel yönetimlere seçilebiliyorlardı.

Bunun bir neticesi olarak, Türkiye’nin ilk kadın muhtarı, Aydın’ın Çine ilçesine bağlı Demircidere Köyü’nde seçildi! 500 kişinin oy verdiği seçimlere 8 aday katılmıştı ve bunları sadece biri kadındı. O kadın Gül Esin (Übbül) idi ve 7 erkek adayı geride bırakarak seçimi kazanmayı başardı.

Diğer Tüm Günleri Değiştiren Bir Gün: 5 Aralık Dünya Kadın Hakları Günü

Gül Hanım’ın muhtar seçilmesinde, Cumhuriyet Devrimi’nin öne çıkardığı kadın imajının simgesel önemi gibi siyasal tercihler bir yana; kasaba halkı tarafından sevilmesi, saygı görmesi ve aynı zamanda henüz erkeklerin bile doğru dürüst okuma yazma bilmediği bir dönemde okur yazar olması önemli bir etken olmuştu.

Gül Hanım sembolik bir muhtar olmadı. Döneminde köyün Çine kasabası ile arasındaki yolun taş döşenmesi, köy odası yapılması gibi hizmetlere imza attı. Kendisi çok zor şartlarda okuma yazmayı öğrendiği için kızların okumasına özellikle önem verdi, köyündeki kızların okula gönderilebilmesi için tüm ailelerle görüştü ve birçok kızın eğitim almasını sağlamıştı.

Gül Hanım 1990 yılında Nazilli’de vefat etti. Bugün Gül Hanım adına Ankara Atatürk Orman Çiftliğinde bir hatıra ormanı, adını taşıyan bir park ve büstleri Aydın Merkez’de, İzmir Harmandalı’da ve adı sonradan Karpuzlu’ya çevrilen muhtar seçildiği köyünde bulunmakta.

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi, Dünya Kadın Hakları Günü’ne ilham olan 5 Aralık 1934 günü, kadınların milletvekili seçilebilmesinin önünü açtı.

1935’te yapılan seçimler ile birlikte tam 14 kadın milletvekili ilk kez mecliste yer buldu.

Her kadın milletvekilinin seçilene kadar gösterdiği başarılar ve milletvekili olduktan sonra yaptığı hizmetler ayrıca değerli ancak biz burada sadece birine odaklanacağız.

Diğer Tüm Günleri Değiştiren Bir Gün: 5 Aralık Dünya Kadın Hakları Günü

Fatma Memik 20. Yüzyılın başında, 1903’te doğmuştu. Babası ekmekçiydi. İlkokula Safranbolu’da başladı, sonra ailesi ile İstanbul’a göçtü. Cumhuriyet’in kurulduğu yıl liseyi bitirip tıbbiyeye girdi. 1929’da, birincilikle mezun oldu ve doktor çıktı.

Fatma Memik, sadece milletvekili olarak değil, kadın bir doktor olarak da ülkeye örnek oldu. Çünkü kadınlar eğitim görmediği için doktor kadan ihtiyacı çok yüksekti. Zira özellikle taşrada kadınlar erkek doktorlar karşısında çekinebiliyorlardı.

Milletvekilliği sırasında Erzincan’da büyük bir deprem olunca, Fatma Hanım gönüllü olarak deprem bölgesine gitti. Depremde yaralanan, yakınlarını ve evlerini kaybeden kadınları yanlarında doktor ve milletvekili bir kadını görmeleri muhakkak onlara destek olmuştur.

Diğer Tüm Günleri Değiştiren Bir Gün: 5 Aralık Dünya Kadın Hakları Günü

Yıl 1950. Türkiye çok partili döneme girmiştir. Genel seçimler yapılır ve Demokrat Parti iktidara gelir. Sonrasında yerel seçimlere gelir sıra. O dönem belediye başkanını, belediye meclisine seçilen üyeler oy vererek belirlemektedir. Mersin gibi büyük bir şehrin belediye başkanlığına, meclis üyeliğini kazanmış Müfide İlhan seçilir.

Müfide İlhan’ın o dönem çekilen bir fotoğrafı, Türkiye siyasetinde kadının yükselişinin sembolü gibidir. Erkeklerin arasında, yüksek bir mevkideki Müfide hanım konuşma yapmaktadır.

Diğer Tüm Günleri Değiştiren Bir Gün: 5 Aralık Dünya Kadın Hakları Günü

Müfide İlhan’ın siyasi hayatı çok uzun sürmedi. Başka hizmetlere yönelir zamanla, sivil toplum örgütleri kurdu ve buralarda hizmet verdi.

1966 yılında Türk Anneler Derneği tarafından “Yılın Annesi” seçilir (Müfide hanım tüm bu hizmetleri arasında 7 çocuk doğurmuş ve yetiştirmişti).

5 Aralık günü, sadece bir kararın alındığı, bir hakkın kazanıldığı günü anmak için Dünya Kadın Hakları Günü ilan edilmedi. Bu gün, kadınların bu hakları kazanmasıyla ülkede nasıl değişimleri başlattığını, nelere ön ayak olduğunu asla unutmayalım diye var.

Kadınların siyasi hayatın içinde bir adım öne çıkması ve daha belirleyici olması umuduyla…

Diğer Tüm Günleri Değiştiren Bir Gün: 5 Aralık Dünya Kadın Hakları Günü
59 Görüş