Nefsaniyet nedir?

Nefsaniyet, vicdan kanalı ile yüksek benimizden gelen ya da gelecek olan bilgi akışının önündeki en büyük engeldir. Dolayısıyla nefsani ihtiraslarına kapılmış varlığın ruhsal etkinlikleri felce uğramış, enkarnasyon hedefini yitirmiş demektir. Çünkü nefsaniyete göre esas olan; ruhsal etkinlik ve vicdana göre hareket değil, bedensel ve zihinsel konfor ile dünyasal birtakım şeylere yani maddeye bağlanmaktır. Bu durumda olan bir nefs, bireyin içinde bir put, sinsi, ikiyüzlü ve acımasız bir diktatördür. Nefsaniyet bir bakıma bencilce duyguları doyuma ulaştırma tutkusudur. Nefsani insanın tutkuları çeşit çeşittir ki bunlardan biri şöhret tutkusudur. Bu kimse içinde bulunduğu dar şuurluluğun doğal sonucu olarak, şöhret tutkusuyla yükseldiği makamda kendisi gibi birçok zavallının gözü olduğunu fark etmeyecektir. Bu konumlarda tutunabilmek; gerçek içsel güce yani vicdan özgürlüğüne sahip olmakla, bencillikten kurtulup, bireyin vicdanını kendisine rehber edinmesiyle olanaklıdır. Nefse egemen olmak için, onun başıboşluğunu kontrol altında tutmak için, onu zaman zaman, hatta sık sık denetlemek gere. Bu denetimin savsaklanması, bireyin kendine zorlu ve sıkıntılı eprövler hazırlaması demektir. Ayrıca, nfsaniyetin azgınlığını önleyebilecek bir ruh kudretine ulaşmadıkça bir üst realiteye doğru yol almak mümkün değildir. Birey bunu kendi kendine yapmamakta ısrar ederse, bu ısrarı sayesinde kendine hazırladığı ıstıraplar sonucunda yaşadığı haletlerle er ya da geç vicdan kanalına bağlanacaktır.

Nefsaniyet: aklı tanamen alt beyinin emrine vermektir. Hayvani güdüyle yaşamaktır ve fikrin en alt kademesidir. Mesela, annesine kızdığı için, öz oğlunu öldüren insanımsı yatatığın, o anki fikri yapısı. Tasavvufta insanın yenmesi gereken, en büyük düşmanıdır. O yüzdendir mevlevilerde ve bir çok tariykatte, kabul dönemi çekilen sıkıntının nedeni.