Kadere inanır mısın, yoksa kaderi kendin mi yazarsın?

anneannemin bir lafı vardı. 'kul kurar kader güler' diye. pek tevekkül sahibi bir insan olmadığımdan ciddiye almadığım bir laftı. genelde hayatı tırmalayarak, kazıyarak kendi lehine çevirmeye çalışan bir insanımdır zira.

sonra tüm yapabileceklerimin kendi kapasitem ile doğru orantılı olduğunu fark ettim: yani baştan bana verileni geliştirebilsem de onun ötesine geçemediğime göre, bu da bir tür kader sayılabilir değil mi? şanslıyım ki kapasitem pek düşük değil ilgilendiğim alanlarda, bu nedenle kader kısmını yine es geçebildim.

ama...

burada eskiden beri olan bazı arkadaşlar bilir, eylül başında yeğenimi kaybettim, doğduktan 3 gün sonra. 9 ay boyunca düzenli kontrol altında tutulmuş bir annenin bebeği, ilk belirlemelere göre hamilelik esnasında yakalandığı enfeksiyon nedeniyle nefes alamadı ve bize veda etti.

ablama hamileliği boyunca 'tombul olsun, oğlan olsun, kıvırcık, kızıl saçlı olsun' deyip durdum. tam hayalimdeki gibi, melek güzelliğindeki o oğlan çocuğunu ilk olarak musalla taşında gördüm ben.

hayat bir garip, insana ne zaman ne öğreteceği ve öğrendiği şeyi ne zaman belleteceği belli olmuyor. ufaklığı cenaze arabasına taşırken anneannemin sözü geldi aklıma birden: bir kurduk da kurduk, kader sonunda nanik yaparak güldü bize.

cenaze sonrası istanbul'a döndüğümde bir arkadaşımın annesi ile görüştüm ve bana şöyle dedi: Bazı bebekler bu dünyaya sadece ailelerine mesaj vermek için gelir, ne kadar önemsiz şeylerle kendilerini ve birbirlerini yorduklarını, üzdüklerini anlamaları için...

Çok sevdim bu sözü, ömrüm boyunca da hatırlayacağım eminim.

İşte tüm bu süreç bana öğretti ki, hayatta bizim üzerinde şöyle bir düşünüp çözebileceğimizden çok daha ince bir denge var. Sandığımız kadar hakim değiliz dünyaya: tıpkı kimilerinin varsaymaya çalıştığı kadar rastgele yaşamadığımız gibi. Kendimi küçük bir balonun içinde gibi düşünüyorum artık. O balonun içinde istediğim gibi davranmakta özgürüm ancak dışına da çıkamıyorum. Zıplamak istesem, en fazla o balonun havası kadar yukarıya sıçrayabilirim.

Bu nedenle diyorum ki, kaderimi onun izin verdiği ölçüde kendim yazarım.

Kadere inanırım.

Kaderin esas anlamı Allah’ın, olmuş olacak her şeyi bilmesi demektir. Dikkat edersek insan iradesini yok saymıyor. Bilmek ayrı yapmak ayrıdır. Bilen Allah’tır, yapan kuldur.

Allah bildiği için yapmıyoruz. Biz yapacağımız için Allah biliyor. Zaten Allah’ın geleceği bilmemesi düşünülemez. Bilmese veya bilemese yaratıcı olamaz.Allah yazdığı için biz yapmıyoruz, bizim yapacağımız şeyleri bilerek Allah yazıyor. İşte buna kader diyoruz.Kaderi ikiye ayırabiliriz: Izdırari kader, ihtiyari kader.

"Izdırari kader"de bizim hiçbir tesirimiz yok. O, tamamen irademiz dışında yazılmış. Dünyaya geleceğimiz yer, annemiz, babamız, şeklimiz, kabiliyetlerimiz ızdırari kaderimizin konusu. Bunlara kendimiz karar veremeyiz. Bu nevi kaderimizden dolayı mesuliyetimiz de yok.İkinci kısım kader ise, irademize bağlıdır. Biz neye karar vereceksek ve ne yapacaksak, Allah ezeli ilmiyle bilmiş, öyle takdir etmiştir.kendi isteğimizle yaptığımız işler de var. Yemek, içmek, konuşmak, yürümek gibi fiillerde karar veren biziz. Zayıf da olsa bir irademiz, az da olsa bir ilmimiz, cılız da olsa bir gücümüz var.