Genetik mirasımız, ailemizden başlayarak mahallemiz, eğitimimiz ve hayatımıza giren insanların bize öğrettikleri; yaşattıkları deneyimler ve hatta korkularımız, aslında kararlarımızın büyük bir kısmını şekillendiriyor. Bu açıdan bakıldığında, seçimlerimizin gerçekten özgür olup olmadığı tartışmalı hale geliyor. Belki de aldığımız kararların büyük bölümü, farkında olmadığımız etkilerin sonucudur.
Psikanalizin kurucusu Freud, insan davranışlarının önemli kısmının bilinçdışı dürtüler, bastırılmış deneyimler ve geçmiş yaşantılar tarafından yönlendirildiğini savunur. Yani insan çoğu zaman neden öyle davrandığını bile tam olarak bilmez.
Öte yandan Kant, insanın aklı sayesinde kendi kararlarını verebilen özgür bir varlık olduğunu ve ahlaki sorumluluğun ancak özgür irade varsa mümkün olacağını söyler.
Peki sizce insan gerçekten özgür mü, yoksa genetik, çevre ve geçmiş deneyimlerin şekillendirdiği bir varlık mı?
Özgür irade gerçekten var mı, yoksa kararlarımız belirlenmiş mi?
Kişilik & Karakter konusunda 14,6b cevap paylaştı.
Var gibi de yok gibi de özgür irade varsa neden herkes doğduğunda evin inancında ömür sürüyor ve araştıran dinden çıkan yargılanıyor baskı altında kalıyor eğitim almak istemeyen zorlanıyor meslek edindiriliyo kaç insan sevdiği işi yapıyor gibi gibi uzar gider bu liste
Yasayacagimiz her şey belliyse o zaman niye çaba gösterelim demek cahiliye devrindeki Kaderiye ahalisonin bakış açısı dini ve hayatı farklı yorumlamayla ilgili. Allah (CC) ilminin mutlak oluşuyla olacak herşeyi önceden biliyor ruhlar aleminde bizim kemale ermemiz için yaptığımız bütün secimler bize gösterildi bizde bunalri onaylayıp dünyaya geldik. Özgür irade var yani. Mesela şu an gidip bir catidan atlayabilirsin, hırsızlık yapabilirsin yahut bir canlıya yardım edip iyi bir yol izleyebilirsin. Bir sürü kötülük edip tövbe edip yeni bir hayata başlayabilirsin. Özgür irade olmayıp Allah bizim onun istediği gibi hareket etmemizi isteseydim bilgisayar oyunalrindaki npcler gibi sabit bir rol üzerinde aynı şeyi yapar hayvanlar gibi olurduk sadece doğarlar beslenirler çoğalırlar ve ölürler. Bence biz insanlar olarak kötü tarafta yapılanlara kafayı takip ben etkisiz elemanım diyoruz.
Seküler açıdan bakarsak insan tamamen özgür de değil, tamamen belirlenmiş de değil. Bizi genetik, çevre ve yaşadıklarımız etkiler ama yine de seçim yapma kapasitemiz vardır. Özgürlük belki de şartları seçmek değil, şartlara nasıl tepki vereceğini seçebilmektir.
S Freud ve Kant görüşlerine katılıyorum. Özgür irade var ancak bir noktada bunu sergileyemiyor bir kitle bir durumu sergilerken geçmiş yaşantılar, deneyimler etkiliyor bakışı.
Ancak ben şöyle düşünüyorum ;
Geçmiş peki geçmişse bu kadar neden etkiliyor. 💭 şöyle bir durum da var 10 gün önceki sen ile 10 gün sonraki sen, farklısın yani orada bıraktığın kişi aynı kişi değil belki de iradeyi bu yüzden olaylarla sınırlı tutmamalıyız. Çünkü insanlar zamanla olgunlaşıp değişiyor.
Bence de insan sabit değil, sürekli değişen bir varlık. Geçmiş etkiler ama insan o geçmişe rağmen kendini yeniden kurabilir. Belki özgür irade tam da burada başlar: değişebilme gücünde.
Evet kesinlikle öyle ✨ kendimden dahi örnek verebilirim ; 1 ay önceki ben ve şu anki ben farklı. Zamanla gelişiyorsun hiçbir şey stabil çizgide kalmıyor. Hayat seni dönüştürüyor. ✨
Bence de insan ne tamamen özgür ne tamamen belirlenmiş. Seçimlerimiz var ama şartların içinde yapıyoruz o seçimleri. Belki özgürlük, sınırları inkâr etmek değil onları anlayıp bilinçli hareket edebilmektir.
Belki de özgürlük tamamen seçmek değil, seçtiğinin sorumluluğunu alabilmektir. Yolu her zaman biz belirlemiyoruz ama yönümüzü nasıl taşıyacağımız bize kalıyor.
Aynen öyle. Her kapıyı seçemeyiz belki ama o kapıdan nasıl geçeceğimiz bizim irademizdir. Özgürlük, seçeneklerin çokluğu değil; attığın adımın bilincinde olmaktır.
Bence çoook büyük kısmımız otomatik pilotta, ama tamamen kukla da değiliz 🙂🧠 Çevre, genetik, travmalar direksiyonu tutuyor; farkındalık da frene basma gücü gibi. Ne kadar kendini tanırsan, geçmişini anlarsan, o kadar özgür alan açıyorsun. Yani tam özgür değiliz, ama seçme ihtimalimiz hep var; zor da olsa 🌱✨
Bence ailemiz ve geçmişimiz bizi etkiliyor, bazen neden öyle davrandığımızı bile bilmiyoruz. Bu yüzden Sigmund Freud’a hak veriyorum. Ama tamamen kukla da değiliz. Bazen durup kendimizi tutabiliyoruz, orada da Immanuel Kant’ın dediği gibi akıl devreye giriyor. Tam özgür değiliz ama tamamen mecbur da değiliz.
Haklısın, etken. Zaten bizi şekillendiren şeyler sadece aile değil, yaşadığımız kırılmalar ve çevrenin beklentileri de var. Ama yine de insan bazen o kalıpların dışına çıkabiliyor. Belki zor oluyor ama tamamen onların ürünü değiliz. Benim demek istediğim de tam olarak bu.
İnsan ne tamamen özgürdür ne de tamamen belirlenmiştir. Geçmiş, çevre ve yaşanmışlıklar kararları etkiler; fakat yine de belirli bir seçim alanı vardır. Özgür irade tamamen sınırsız olmayabilir ama yok da değildir. Sonuçta insan, yaptığı tercihlerinin sonucunu yaşar ve bu da özgür iradenin en somut göstergesidir.
Evet, geçmiş ve çevre bizi etkiler ama tamamen belirlemez. İnsan şartların ürünü olabilir ama seçimlerinin de sorumlusudur. Özgürlük belki de etkilerden bağımsız olmak değil, onlara rağmen yönünü belirleyebilmektir.
Kişilik & Karakter konusunda 11,1b cevap paylaştı.
Bence özgür irade tamamen sınırsız değil ama yok da değil. Şartlar, geçmiş ve alışkanlıklar yön veriyor ama son adımı yine insan atıyor. Her şey yazılmış olsaydı pişmanlık da sorumluluk da olmazdı. Seçim anındaki o küçük duraksama gerçek payımız gibi durur.
Bu konu aslında insanın nasıl hissettiğiyle alakalı. Diyelim ki sana üç seçenek sunuldu ve bunlardan birini seçmen özgürlük gibi gözükür. Ama sana sunulan seçimlerden birini seçmiş oluyorsun. Hangisi sana yakın geliyorsa onu seçiyorsun ve seçme gücünün sende olduğunu bilmek seni özgür hissettirebilir.
Seçeneklerin sınırları olabilir ama seçimin sorumluluğu yine insana ait. Özgürlük belki sınırsız seçenek değil, verilen seçenekler içinde bilinçli tercih yapabilmektir.
Son gördüklerimden sonra yok sadece büyük güçlerin bize çektikleri çitin içinde kavga eden çiftlik hayvanları var tüm dünyamız o çitin sınırı kadar onlar gelir kendi kurdukları sistemde bizi kullanır besler çalıştırır sonra da kesip yerler
@Berat06905 öyle ama kurulan sistem onların eseri güç kontrol demektir dünyada parayı kontrol eden insanları kontrol ediyor adam kabenin örtüsünü vermiş bu itlere sırf o adada bir kaç gün takılmak için daha nolacak bundan sonra insanlığı anca nuh tufanı gibi bir sıfırlanma kurtarır anca ya da isyan
@Berat06905 örnek vereyim sen çalışıyor musun geçinmek için paraya ihtiyaç duyuyor musu elinde şu an onların ürettiği ve kontrol ettiği teknoloji var mı var o zaman üzgünüm sen de bu sistemin içindesin demektir para onlara ait elindeki cihaz da senin tasman gibi bişi ne yaparsan ne yazarsan görüp öğrenebilirler hatta seni bulabilirler günümüz ekonomik sisteminin içinde olan herkes bunun bi parçası
Yani İslam dininde de mesela şey derler Evleneceğin kişi kaderinde yazılı o zaman yazılıysa ben oturduğum yerden onu bekleyeceğim ne yapsam da zaten yazılı olan belli değil mi ama kader gayrete aşık derler bu çelişkiyi anlamıyorum mesela
Ruhlar aleminde sen anne babanı, evleneceğin kişiyi seçtin. Olay bununla ilgili. Yani sen taa ruhlar alemindeyken rıza gösterdiğin kişiyi bulacaksın burada
Özgür irade gerçekten var. Sadece her kararının sonucunu biliyor Allah. Seçim yine sana ait. Neyi seçersen seç ne olacağını bilse de seçimi sana bırakıyor. Diğer türlü olsa sınavın bir anlamı kalmaz.
Sporcuyum normalde çelik gibi iradem vardır antrenmanları aksatmaz yapardım. Canım sıkıldı bıraktım bir buçuk ay oldu bırakalı biraz fazla dağıldım toparlasam iyi olcak. Kendim de bu halimi hiç sevmiyorum.
Tamamen özgür olmadığı kesin. Kabul etsekte etmesekte gördüklerimiz ve duygularımız travmalarımız alışkanlıklarımız bize iyi veya kötü empoze edilenler bizim kararlarımızı etkiliyor bence gerçektende
Özgür irade diye bir şey var evet yaşantılar aile baskısı söylentiler bizim davranışlar biraz özgür iradeyi sekillendirir bazıları kullanır bazıları yaşamanın eseri olur..
Valla eğer özgür iradem olsaydı şu an burada bu soruyu cevaplıyor olmazdım Maldivler'de kokteylimi yudumluyor olurdum🍸🍹 Şaka bir yana biz sadece filmi izleyip ben yönettim diyen figüranlar gibiyiz.