Narsist kişilik bozukluğu nedir, belirtileri ve tipik davranışları nelerdir 🧠?

Narsist Kişilik Bozukluğu
Narsist Nedir?

Narsistik kişilik bozukluğu; kendisinden başka kimseyi beğenmeme, insanlara karşı kibirli olma ve insanları küçük görme gibi belirtileri olan psikolojik bir rahatsızlıktır.

Narsistik kişilik bozukluğuna sahip kişiler, her ne kadar kendilerini diğer insanlardan daha üstün, daha zeki, daha güzel ya da daha yakışıklı bulsalar da tüm bunların altında kişinin özgüven eksikliğine ve kendini yetersiz hissetmesine bağlı nedenler yatabilir. Narsistik kişilik bozukluğu, kişilik bozukluklarının alt türlerinden biridir. Narsistik kişilik bozukluğunda kişiler kendilerine aşırı güvenir, kendilerine hayran olur ve sürekli kendilerini ön plana çıkaracak durumların içinde bulunmak ister. Aynı şekilde çevresindeki kişilerin de kendisini sürekli olarak övmesini ve hayran olmasını isterler. Sosyal çevresinde tek ilgi odağı olmayı hak ettiğini düşündükleri için aile, arkadaş veya ikili ilişkilerinde sağlam bağlar kurmakta zorluk çekebilirler.

Narsistik kişilik bozukluğuna sahip insanların bu davranışları sergilemesindeki en büyük etken, kişinin kendini yetersiz hissetmesidir. Bu nedenle böbürlenme, kendini diğer insanlardan üstün görme, kendini beğenme ve çevresindeki herkesin kendisini beğendiğini düşünerek bu düşünceyi çevrelerine empoze etme gibi davranışlar sergileyebilirler. Çevresi tarafından engellenmesi veya beklediği tepkileri görememesi kişinin içine kapanmasına, utanmasına veya sinirlenerek öfke nöbetleri geçirmelerine neden olabilir.
Narsistik Kişilik Bozukluğunun Belirtileri
Narsistik kişilik bozukluğuna sahip kişilerde ilk göze çarpan belirti, sosyal çevrede ilgi odağı olmak ve herkes tarafından hayranlık beslenmesini şiddetli bir şekilde arzulamaktır. Bu istek herkes tarafından görülebilecek kadar çok kendini belli eder ve kişi çoğu zaman bu durumları oluşturacak ortamları da kendi yaratır. Narsistik kişilik bozukluğunun diğer belirtileri arasında aşağıdakiler yer alır:

Kendini aşırı beğenmek
Kendini diğer insanlardan üstün ve zeki görmek
Ortamlardaki tek ilgi odağı olmayı istemek
Herkesin kendisiyle ilgilenmesini beklemek
Herkesten başarılı olma hırsıyla hareket etmek
Empatiden yoksun olmak
Başkalarının hayatını kıskanmak ve onların yerinde olmayı istemek
Sosyal çevre tarafından dışlandığını hissetmek
Kişileri kendi işleri için manipüle etmek ve kullanmak
Sosyal çevrenin kendisine hayran olmasını beklemek
Sadece kendi isteklerinin yapılmasını istemek
Aşırı kibirli olmak
Narsistik kişilik bozukluğuna sahip kişiler, sosyal hayatlarında dışlandıkları, eleştirildikleri veya istenmedikleri durumlarda agresif tavırlar sergileyebilir. Çevre tarafından gelen herhangi bir tepki veya eleştiri; kişiye kendisinin hafife alındığını, önemsenmediğini, özel ve önemli olmadığını ve hatta aşağılandığını hissettirebilir. Bu da narsistik kişilik bozukluğu olan bir kişinin depresyona girmesine, sabırsız davranışlar sergilemesine ve öfke kontrolüyle ilgili sorunlar yaşamasına neden olabilir.
Narsistik Kişilik Bozukluğunun Nedenleri Nelerdir?
Narsistik kişilik bozukluğunun nedenleri tam olarak bilinmemektedir. Bu rahatsızlık genellikle ergenlik dönemi itibariyle kendini belli etmeye başlasa da çocukluk döneminde de narsistik kişilik bozukluğu ortaya çıkabilir. Özellikle çocuğun yetiştirilme tarzı, çocuğu yetiştiren ailenin çocuğa karşı olan tavırları, büyüdüğü ortam gibi durumlar narsistik kişilik bozukluğuna yol açabilen faktörler arasındadır. Erken çocukluk döneminde çocuğun var olan yeteneklerine, davranış şekline ya da iyi olduğu düşünülen bir konuda gösterilen aşırı ilgi ve her isteğinin anında yerine getirilmesi gibi durumlar narsistik kişilik bozukluğuna neden olabilir. Ayrıca, çocukla yeterince ilgilenilmemesi, ihmal edilmesi, şefkat gösterilmemesi, çocuğun sevgiden mahrum kalması ve duygusal olarak istismar edilmesi de ileri dönemlerde narsistik kişilik bozukluğuna neden olabilir.

Narsistik Kişilik Bozukluğu Tanısı
Narsistik kişilik bozukluğunun tanısı, psikiyatristler veya psikologlar tarafından konabilir. Psikolog veya psikiyatrist tarafından öyküsü alınan hastanın görüşmelerde sergilediği hal ve davranışlar ile anlattıkları değerlendirilir ve narsistik özellikler sergileyip sergilemediğine bakılır. Narsistik kişilik bozukluğu tanısı konan kişilerin tedavisine düzenli bir şekilde devam etmesi, olumlu sonuçlar alınabilmesi açısından önemlidir.

Narsistik kişilik bozukluğuna sahip olan bazı bireyler, bu durumun psikolojik bir rahatsızlığa bağlı ortaya çıktığını düşünmez ve bu nedenle genellikle bir psikolog veya psikiyatrist ile görüşmeyi reddeder. Tedavi edilmeyen narsistik kişilik bozukluğu, kişilerin sosyal hayatında, aile hayatında ve iş hayatında ciddi sorunlar yaşamasına neden olabilir.

Narsistik Kişilik Bozukluğunun Tedavisi
Narsistik kişilik bozukluğunun tedavi edilebilmesi için öncelikle kişinin bu rahatsızlığa sahip olduğunu kabul etmesi gerekir. Bu rahatsızlığa sahip olan birçok kişi durumu kabullenmediği gibi sergilediği saldırgan davranışları haklı göstermeye, çevresindeki kişileri haksız çıkarmaya ve suçlamaya çalışır.

Narsistik kişilik bozukluğu olan kişiler psikolojik yardıma ihtiyaç duyduklarını hissettiklerinde en kısa sürede bir psikolog veya psikiyatristten yardım almalıdır. Narsistik kişilik bozukluğu teşhisi alan kişilere, psikolog veya psikiyatrist tarafından uygun görülen terapi yöntemleri uygulanır. Terapi uygulayacak kişinin o terapinin eğitimini özel olarak almış olması gerekir. Narsistik kişilik bozukluğunun tedavisi kişinin sosyal hayatı, aile hayatı, ikili ilişkileri ve iş hayatının olumsuz etkilenmemesi açısından son derece önemlidir. Bu tarz kişilik bozukluğu hastalıkları, genellikle terapi ve davranışsal tedavi yöntemleri gibi geniş bir zaman isteyen yöntemlerle tedavi edilir.

Çok güzel anlatmış:

Narsist kişilik bozukluğu, kişinin kendilik algısının sağlıksız biçimde şiştiği, buna rağmen içten içe yoğun bir onay ve hayranlık ihtiyacı taşıdığı bir kişilik yapılanmasıdır. Dışarıdan bakıldığında özgüvenli, güçlü ve kendinden emin görünürler; fakat bu görüntü çoğu zaman kırılgan bir benliği korumak için geliştirilmiş bir zırhtır.

En belirgin özelliklerinden biri kendini özel ve üstün görme eğilimidir. Her ortamda fark edilmek, takdir edilmek isterler ve bunu doğal bir hak gibi görürler. Eleştiriye karşı aşırı hassastırlar; küçük bir geri bildirim bile onları öfkelendirebilir, küçümsemeye ya da karşı saldırıya geçirebilir. Empati kurmakta zorlanırlar, karşısındakinin duygusunu gerçekten hissetmek yerine, durumu kendi ihtiyaçları açısından değerlendirirler.

İlişkilerde sıkça idealize–değersizleştirme döngüsü görülür. Başta karşısındaki kişiyi yüceltir, sonra beklentisi karşılanmadığında hızla değersizleştirirler. Manipülasyon, suçluluk hissettirme, gaslighting gibi davranışlar yaygın olabilir. Sorumluluk almaktan kaçınır, hatayı genellikle başkasına yüklerler. Kırıldıklarını değil, “haklarının yendiğini” söylerler.

Önemli bir nokta da şudur: Her narsistik özellik gösteren kişi narsist kişilik bozukluğu değildir. Bu bir klinik tanıdır ve süreklilik, işlevsellik kaybı ve ilişkilerde ciddi sorunlar yaratması gerekir. Günlük hayatta gördüğümüz narsistik davranışların bir kısmı savunma mekanizmasıdır; bozukluk düzeyinde olduğunda ise kişinin hem kendisine hem çevresine ciddi zarar verir.

Kısaca, narsist kişilik bozukluğu yüksek özgüvenden çok, kırılgan bir benliği sürekli dışarıdan onayla ayakta tutma çabasıdır. Bu yüzden gürültülüdür, yorucudur ve çoğu zaman geride kırılmış insanlar bırakır.

Kendini öven sadece ben diyen herkesi eleştiren tipler