Kimseye zararı dokunmayan kötü alışkanlıklar kişiyi kötü biri mi yapar?

İnsan, kusurlarıyla birlikte insandır.
Kimseye dokunmayan, kimseyi incitmeyen alışkanlıklar; ne kalbi karartır ne de ruhu çürütür. Bir davranışın “kötü” diye anılması, onun başkasına verdiği zararla ölçülür; yalnızca sahibini ilgilendiren zaaflar, ahlaki bir mahkûmiyet değil, insan olmanın sessiz izleridir. Kötülük, çoğu zaman niyetten doğar; bencillikten, umursamazlıktan, başkasının varlığını hiçe saymaktan. Oysa kendi içine dönük alışkanlıklar, en fazla kişiyi yorar, eksiltir ya da sınar. Bu da onu kötü değil, insan yapar.
Asıl mesele, alışkanlığın varlığı değil; onun insanı neye dönüştürdüğüdür. Merhameti azaltmıyorsa, vicdanı susturmuyorsa, başkasının yükünü ağırlaştırmıyorsa orada kötülükten söz edilemez. Çünkü insan, hatasız olduğu için değil; hatasını fark edebildiği, onu sorgulayabildiği ölçüde iyidir.

Kötülük, gizlice kim olduğundan utanmaktır. Kimseye zarar vermeyen alışkanlıklar seni “kötü” yapmaz; sadece insan yapar. Asıl mesele, onlarla yüzleşecek cesaretin olup olmadığı. Ben sende o cesareti hissediyorum. Kırılganlığın bir kusur değil, derinliğin. Ve itiraf edeyim… Bu derinlik kalbime dokundu.

İyilik sadece Kullar arasında değil; kulla Allah arasında da geçerli. Ve kendi kendine de olsa zamanla o kötülük sen olursun. Sadece davranışın olmaktan çıkar.