Hayat insana ne anlatır?

Hayat, insana evvel emirde bir devran olduğunu anlatır. Bir fani misafirhane ki, bunda her ne varsa hepsi meşgul ve muvakkat bir gölgelikten ibarettir. Zira dünya dediğin bir lahza, ömür bir nefes alıp vermekten ibaret bir anlık zuhurattır. Her demde bir tebdil-i kıyafet, bir tecelli-i sübhanidir. Beşer, bu âlemde bir yolcu, bir garip müsafirdir. Hevesatına mağlup, nefsine esir düşse de, nihayetinde mirâdı, Hakk'a rızadır. Asıl dava, bir manayı bulmakta, bir ulvi mefkûreye nail olmakta, aşkın ateşinde yanıp kül olmakta, dahi bir neşve-i ilahi aramaktadır. Kişi, kendi cürmü ile mücadele ederken dahi kalbinde bir ümit yeşertir. Bilir ki, her fena halin bir mukabili vardır; her zahmetin bir rahmeti vardır; her şerden bir hayır doğar. Bu, bir sırr-ı müphemdir. Her ağacın altında bir hikmet gizlidir. Dünya bir mektep, bir dârü'l-fünûndur; her hadise bir derstir. İnsan, olanca cehdiyle bu mektebin talebesi olmaya talip olmalıdır. Velhasıl-ı kelâm, hayat insana sükûneti ve teslimiyeti öğretir. Her işi Hakk’ın kudretine havale etmeyi ve her ne olursa olsun şükür makamında durmayı telkin eder. Bir derviş edasıyla, bir fakir gönülle yaşamayı telkin eder. Zirâ en büyük zenginlik kanaattir, gönül hoşluğudur. Her şeyin fâniliğini idrak etmekle başlar asıl saadet. Bu hakikate ermektir. En nihayetinde hayat, bir vuslattır, bir kavuşma arayışıdır.