Dünya iyi ve hassas kalpler için bir cehennem mi?

İnsan iyi olmak zorunda değil adil olmak zorundadır. İyi davranışları sömürebilecek yapıda insan herdaim varolacaktır. Oysa adil davranış sömürülemez. Hassaslık tercih edilen eylemlerle kolay kolay pasifize edilemesede adil davranışın verdiği huzurla dengelenebilir.

Tabi adil olmanın içeriğide önemlidir. Adil olmakla saflık arasındaki çizgi gözetilmelidirde. Doğada yırtıcı bir hayvanla karşılaştığımızda kimse ona iyi davranmayı arzu etmez. Bu yaşamsal anlamda büyük saflık demek olurdu herkes için. Çünkü insan karşısındaki duruma göre adil davranıp mücadeleyi seçmek zorundadır. Toplum içinde de bu kural geçerlidir. Kötü niyetli birinin hakkettiği şey mücadeledir, saf iyilikle yaklaşılmak ve bundan iyi sonuçlar beklemek manasızdır. Adil olmak kötüye hakkettiğini vermekten geçer, tıpkı güzel bir çiceği sulamak, yaralı bir hayvanı iyileştirmek istememizde ki adil davranış gibi.

Toplumda iyi davranışlar sergileyen insanların mücadeleye girişmek için cesur olmaması bahsettiğin cehennemi yaratan asıl etkendir. Tarihteki her alanda haksız yere öldürülen insanlar sayesinde adalet, sanat, bilim ve inanç alanında ilerlemelerde bulunabilindi. Onların içlerinde varolan iyiliğe karşın mücadele azimleriyle bunu kötülere karşı eyleme dönüştürmeselerdi şayet, işte asıl cehennemin kapıları o tarihten itibaren açılmış olacaktı.