Hiç vicdan azabı çektiniz mi?

Vicdan insanın içindeki muhakeme yeteneğidir. Onunla doğru olana karar verir ve onunla gerçeği bulabilir.

Efendimize a. s. m iyilik ve kötülüğü soran Hz. Vabisa'ya verilen yanıt "Kalbine danış." şeklinde oluyor.. Zira kalbe büyük bir ölçü konulmuştur ve insan ancak onunla hikmete ulaşır. Sorgulayıcı olarak ta insana vicdanı yeter..

Hz. Vabisa anlatıyor:
Hz. Peygamber (a. s. m)’e iyilik ve kötülük hakkında her şeyi sormak için yanına vardım. İki veya üç defa "Yanıma gel, yaklaş." diye buyurdu. Meclisteki insanların üzerinden adımlarımı atıp giderken, onlar, yerimde durmamı istiyorlardı. Fakat ben “Bırakın beni, bütün insanlardan bana daha sevgili olan Resulullah’a yakın olmak istiyorum.” dedim. Resulullah (a. s. m) da “Bırakın onu, ey Vabisa! Yaklaş.” diye buyurdu. Yanına yaklaşıp önünde oturdum. Bana “Senin niçin geldiğini ben mi söyleyeyim; yoksa sen mi soracaksın?” deyince, "Siz söyleyin.” dedim. “Sen iyilik ve kötülük hakkında soru sormak için geldin.” buyurdu. “Evet!..” dedim. Bunun üzerine üç parmağını göğsüme dokundurarak “Ey Vabisa! Kalbine danış, nefsine danış.” buyurdu ve bunu üç defa tekrarladı. Sonra da şöyle devam etti, “İyilik nefsin yatıştığı şeydir. Kötülük ise -insanlar sana fetva verseler bile- nefsi tırmalayan, sinede gel-gitler / tereddütler meydana getiren şeydir.”
(Müsned, 4/228; Mecmâu'z-Zevâid, 1/175,10/297; Darimi, Büyu, 2; Süyûtî, Câmi’u’s-Sağîr, 1/40)

Hadisten de anlayacağımız gibi bu büyük bir nimettir. Suçlular bazen yakalanmaz olsalar da eğer kalpleri mühürlenmemişse içlerinde onları bekleyen bir hakim vardır. "Hakimin kendisi şahit" deyimi de bir nevi dünyadaki küçük hesaba işaret ediyor gibi..

Diğer açıdan bakıldığında, hassas kalplerde vicdan akılla beraber kullanılmazsa onu üzecek kişilere karşı da fazlasıyla tevazu göstertebilir ve sonu pişmanlıkla biter. Ayrıca kendinden fazla kıymet verip, bunun karşılığında yine incitilirse bu defa gelecekte daha acımasız biri olabilir.
"Fazla tevazunun sonu, vasat insandan nasihat dinlemektir.."
(İbn Haldun)

#Selâmetle 🙂