Yalan Söylemenin Anatomisi: İnsan Neden Yalan Söyler?

Merhaba değerli KS üyeleri!

Bugün hepimizin hayatında değişik sebepler ve sonuçlarla yer alan bir olguyu analiz edeceğim. Yalanlar.. Aramızda ben hiç yalan söylemiyorum diyen yoktur sanırım. Herkes, bir şekilde yalan söylüyor ve herkesin kendince haklı sebepleri var. Peki ama bu sebepler neler?

Kişi doğruyu söylediğinde kaybedecekse

Bu kayıp, maddi veya manevi bir şey olabilir. Yalana yol açan en önemli maddi nedenler, işini kaybetme korkusu ve para kaybetme korkusu gibi nedenlerdir. Mesela yaptığı işte kovulmasına neden olabilecek bir hata yapan kişi bu durumdan kurtulmak için yalana başvurabilir ya da evini, arabasını satmak isteyen biri malının fiyatı düşmesin veya alıcı almaktan vazgeçmesin diye malıyla alakalı yalanlar söyleyebilir.. Manevi kayıplar ise, çok daha can acıtıcı olabilir. Örneğin; kişi toplumdaki saygınlığını ya da sevgilisini kaybetmemek için yalana başvurabilir.

Kişi birilerini manipüle edecekse

Manipülasyon, kelime anlamı olarak yönlendirme demektir. Psikolojide, insanları etkileme tekniklerinden biri olan manipülasyon; kelimenin tam anlamıyla bir sanattır. Günlük hayatta manipülasyonu en çok siyasetçiler, avukatlar ve tüccarlar kullanır. Manipülasyon tam anlamıyla yalan söylemek anlamına gelmese de; insanları istenen amaca yönlendirmek için anlatılan hikâyelerde çoğu zaman, gerçekleri gizlemeye ihtiyaç duyulduğunda başvurulan bir yoldur. Gerçeği tüm çıplaklığıyla ortaya koymamak da bir tür yalandır bence.

Kişi maddi veya manevi bir çıkar elde edecekse

Bir insan, maddi veya manevi çıkarlarını korumak için de yalana başvurabilir. Örneğin, borsa simsarları bir hisse senedinin fiyatını düşürmek ya da yükseltmek için rahatlıkla piyasada yalanlar yayabilir ya da sattığı ürünün popülaritesini artırmak isteyen bir tacir, çoğu kez bu ürünün reklamını yalanlarla süsleyerek yapabilir. Manevi çıkar için yalan söyleme eylemi ise; çoğunlukla flört dönemlerinde kendisini gösterir. Kişi karşı tarafa kendisini beğendirme amacıyla, olmadığı biri gibi görünmek için yalanlara başvurabilir.

Kişi yalan söylemeyi bir yaşam biçimi haline getirmişse

Bazı insanlar vardır ki; yalan onların en büyük normalleri haline gelmiştir. Hayatlarını yalanlar üstüne kurmaktan çekinmezler. Çünkü onlara göre, yalan söylemek masrafsızdır ve yalanın getirisi fazladır. Bu tarz kişiler çoğunlukla; öz güvensiz ve sorumluluk almaktan kaçınan insanlardır. Yalanlarının ortaya çıkması durumunda ise, bunu başka yalanlarla kapatmaya çalışırlar. Siz siz olun, ruh sağlığınız için bu tip insanlardan uzak durun..

Dinin yalana izin verdiği hâller

Kişiyi yalan söylemekten alıkoyan şey, çoğunlukla vicdanıdır. Vicdanın oluşumu ise, küçük yaşlarda temeli atılan dini inanışlar sayesinde şekillenir. Dinimiz bazı hâllerde yalan söylemeye hoşgörülü yaklaşır. Örneğin; ölmek üzere olan bir hastaya moral vermek için, savaşta düşmanı yanıltmak için ya da dargınları barıştırmak için yalan söylemek, dinimizce kabul edilen makul yalan söyleme gerekçeleridir.

Mitomani

Evet arkadaşlar, yalanın son sebebi ise mitomanidir. Yani psikiyatrideki ismiyle yalan söyleme hastalığıdır. Bu hastalığın nedeni, bilim insanları tarafından tam olarak ortaya çıkarılamamıştır. Çoğunlukla mutsuz aile öyküsü olan kişiler, mitomani hastalığına yakalanabilmektedir. Mitomani, ortada geçerli bir sebep yokken; insanın hayatını yalanlar üstüne kurması ve bundan rahatsızlık duymaması olarak tanımlanabilir. Mitomanlar çoğu zaman; söyledikleri yalana kendileri de inanırlar ve bundan keyif alırlar. Onlar için yalan söylemek, zararlı bir eylem değildir bilakis yalan onların normal yaşam biçimlerinin bir parçasıdır. Bu nedenle mitomanlar; hasta olduklarını asla kabul etmezler ve çoğu zaman teşhis için, onları aile üyelerinden biri doktora görünmeye ikna eder..

Mitomani toplum genelinde, oransal olarak 1000 kişiden 1'inde görülür. Kadınlarda ve erkeklerde görülme oranı neredeyse eşittir.

***

Bir Bence'min daha sonuna geldik. Yukarıda bahsettiğimiz yalan söyleme nedenleri, yalan söyleme eylemini asla haklı çıkarmaz. Yalan hem insanı hem de toplumu içten içe çürüten bir kurt gibidir. Siz siz olun; sonuçları acı da olsa, en acı gerçeği her zaman en tatlı yalana tercih edin. Fikirleriniz benim için değerli, paylaşmayı unutmayın!

#Need4Read