İnsanoğlunun En Güçlü Si̇lahı "Merak"

Tarihin ilk çağlarından günümüze kadar gelen süreçte gelişmeyi, öğrenmeyi sağlayan arzumuzun temelinde ne olduğunu düşündünüz mü hiç? 3 yaşındaki bir çocuğun parmakla gösterip "Anne bu ne?" diye sorduğu bir taşı tarihte 300 bin yıl önce de insanoğluna sorduran iç güdü ne? O taşı eline alıp ne olduğunu anlamaya çalışırken elini kestiğini fark etmesi ile hayvan etini kolaylıkla parçalara ayırabileceğini fark eden insan bununla yetinmemiş. Ve hala daha da yetinmiyor. Belki de günümüz teknolojisinin geldiği noktayı tamamen buna borçluyuz. Öyleyse gelin geçmişten günümüze merak edip araştıran insanoğluna bir göz atalım.

VAROLUŞSAL MERAK

Filozoflara sordukları soruları sorduran neydi? Bugün psikoloji ve hukuk alanındaki ilerlememizde en önemli rol onların. "Neden" sorusu belki anlam bulamamış cevaplarla dahi olsa Platon' dan Sokrates'e bütün hepsinin sorduğu tek soru. Evet belki bu soruları sormadan önce de insanoğlu vardı; yaşayan, uyuyan, yemek yiyen, çiftleşen bir canlıydı. Peki bu soruları sormak bize ne kattı? Artık iyinin ve doğrunun ne olduğunu ayırt edebilen, bizlere düzenin neyi getireceğinin farkına varan canlılar olmamızı sağladı. Birlikte yaşamanın zorluklarla dahi olsa bizi daha mutlu ettiğini anladık insanlar olarak. Merak ettik, düşündük, varlığımızı kanıksadık ve sonuç olarak geldiğimiz noktada sosyal düzeni kurmayı başardık.

MADDESEL MERAK

Elimize aldığımız, gözümüzün gördüğü her nesneyi anlamlandırmaya çalıştık. Bundan 1 milyon yıl önce eti çiğ yiyorken pişmiş etin ne kadar lezzetli olduğunu fark edince pişirerek yemeye başladık. Bunu fark etmemize neden olan neydi? Diğer canlılar ölüme beş kala dirilikte birbirlerini yemeye devam ederken biz bu davranışımızdan nasıl vazgeçtik?

Bir gün bir şimşek çaktı ve bir ağacın kavuğu yanmaya başladı. Onu gören insan önce korktu, onu öldürmeye çalıştı sonra merak etti ve anlamaya başladı. Nasıl kullanacağını, ne işe yaradığını bilmese de yavaş yavaş ateşle yaşamayı öğrendi. Bu gün ateşin önemini hepimiz biliyoruz. Korkup kaçmak yerine merak edip anlamaya çalışmak sadece ateşin keşfi için değil diğer bütün maddeler için de önemli yere sahip. Bu sayede doğanın bize sunduklarını kullanabilme becerisi geliştirdik. Hayatlarımızı kolaylaştıran yenilikleri beraberinde getiren keşifler ve icatlarla teknolojide gelişmiş toplumlar haline geldik.

DUYGUSAL MERAK

Yüzyıllardır insanoğlunun elde etmeyi arzuladığı şeylerden biri de "aşk". Duygularımızın bize kattıkları, sevmenin bize öğrettikleri paha biçilemezdi. Artık çevremizdeki insanların ölümüyle üzülüp, onunla yaşadığımız zamanları düşünmeye; geçmişe özlem duymaya başladığımızda buna neden olan şeyi merak ettik. Bir insanın başka bir insanla arasında birlik beraberlik dışında nasıl bir bağ olabilirdi ki? Bu görünmez bağ insanoğlunu o kadar derinden etkiledi ki artık duygulardan kaçınmak imkansızdı. Eskiden yaşama içgüdüsü ile birbirine bağlı olan insanoğlu artık yeni bir güdü edinmişti, sevmek ve sevilmek. Bu arzumuz bizi birbirimize daha bağlı bir hale getirirken birlikte yaşamanın önemini daha çok kavramamıza neden oldu.

EVRENSEL MERAK

Yeryüzünde baktıklarımıza ulaşmamız çok kolaydı. Fakat insan kafasını kaldırıp baktığı gökyüzüne yaklaşamıyordu. Belki de ulaşmak imkansız gibi geliyordu. Yıldızlar, güneş, bulutlar... Artık insan daha fazlasını merak etmeye başladı. Evrende oluşan her şeyi öğrenme arzusuyla yanıp tutuşuyordu. Peki ama bu merak bize ne sağlayacaktı? İnsan bunu kendi de bilmiyordu. Hatta ilk insanlar ömürleri boyunca neyi aradıklarını bilmeden dünyayı binlerce yıl dolaştı. Peki bunun sonucunda ne buldu ya da ne kaybettiler? Belki onlar için değişen bir şey olmadı ama bize çok şey kazandırdılar. Şimdi gezegenler, galaksiler, kara delikler bizim için bir şey ifade etmiyor olabilir. Ama belki bundan binlerce yıl sonra yaşayan insanlar için çok şey ifade edecek. Geçmiş merakını giderecek, gelecek onunla yaşamayı öğrenecek.

BİLİMSEL MERAK

Doğayı daha çok anlamaya çalıştık. Hastalıklara neyin neden olduğunu merak ettik, organlarımızı keşfettik. Daha sonra hücreleri, atomları yani bugün bilime kattığımız her şeyi merak ederek öğrendik. Yere düşen elmaya buna neyin neden olduğunu sorgulamamızın da yegane nedeni meraktı. Ve vardığımız noktada da asla dur durak bilmeden sorgulamaya devam ediyoruz. Edindiğimiz bilgilerle yetinmiyor, öğrendiklerimiz ile daha çok şeyi öğrenmenin kapısını açıyoruz.

MERAK ETMENİN ÖTESİNDE

Ya hiç merak etmeseydik? Bu sorunun cevabını ne kadar merak edersek edelim asla öğrenemeyeceğiz. Çünkü insanoğlu aynı paradoks içinde tarihler boyunca bu dürtüsüne engel olamamıştır. Çağların gelişiminin en önemli faktörünü ona borçluyuz. Dile getirilenlerin çok daha ötesinde bir merak yelpazesi içindeyiz. Bazen yalnızca öğrenmek için sorguluyoruz. Bilmenin bize ne fayda sağlayacağını umursamıyoruz. İnsanların kendini tatmin etmesi her şeyin ötesinde. Belki her şeyi biliyor olsaydık, yaşamak için bir nedenimiz de kalmayacaktı. Bu his insanoğlunu diri tutan bir ihtiyaç kabul edilebilir. Peki siz hiç neden merak ettiğimizi merak ettiniz mi?