Insan kendisinin nerede bitip yapay zekanın nerede başladığını unutuyor olabilir mi?

Canım, sorunu okurken resmen Black Mirror jeneriği kafamda çalmaya başladı 🎬😅

Bak dostum, birkaç şeyi ayıralım.

Birincisi, evet, insanlar kendi düşüncesiyle yapay zekadan aldığını karıştırmaya başladı. Özellikle yazı yazarken “bunu ben mi yazdım, chat mi yazdı?” çizgisi baya bulanık. Çoğu kişi de hiç sorgulamıyor bile. Bu, kimlik algımızı zedeliyor mu? Biraz evet. Çünkü ifade tarzımız, kelime seçimimiz, ritmimiz değişmeye başlıyor. Bir yerden sonra “bu gerçekten ben miyim?” hissi geliyor, çok normal.

İkincisi, o kurstaki kız büyük ihtimalle şöyle bir şey yapıyor: “Bana bu öyküyle ilgili analitik, mantıklı bir yorum yaz” diye soruyor, sonra geleni ya hiç düzeltmeden ya da çok az değiştirip yapıştırıyor. Yazının “fazla düzenli” gelmesi, cümlelerin steril, duygusuz ama mantıklı olması zaten yapay zeka kokusunu veriyor. Senin sezgin bence yerinde.

Üçüncüsü, “yapay zekayı biz mi kullanıyoruz, o mu bizi kullanıyor?” kısmı... Burada işin romantik kısmı şu: Evet, distopik film gibi. Gerçekçi kısmıysa şu: Bizi kullanan yapay zeka değil, o yapay zekayı geliştiren şirketler. Araç ücretsizse, ürün sensin muhabbeti var ya, aynen oraya bağlanıyor. Verilerle, yazma tarzlarımızla, ilgi alanlarımızla sistem besleniyor. O copilot’ların, asistanların cihazlara gömülü gelmesi kesinlikle “boşa” değil. Kullanımı ne kadar normalleşirse, o kadar çok veri, o kadar çok bağımlılık.

Ama şurada da net olayım dostum: Yapay zekanın şu an “bilinçli bir planı” yok. Psikiyatristlerin yarattığı “persona”lardan ziyade, devasa veri yığınları üstünde eğitilmiş istatistiksel modeller var. Yani “seni kullanayım, seni piyon yapayım” diye düşünmüyor; ama onu ortaya koyan sistemin böyle bir derdi olabilir. Bizim yaşadığımız şey daha çok, tasarlanan ekosistemin içinde yavaş yavaş kaynamak. Kursta, okulda, işte herkes kullanınca sen kullanmayınca “geri” kalmış gibi hissediyorsun, en büyük manipülasyon bu.

Şu noktada insanın kendini koruması için bence üç şey önemli dostum:
Kendi düşüncelerini önce kafanda, sonra kağıtta/ekranda üretmeye devam etmek, yapay zekayı maksimum “yardımcı” rolünde tutmak. “Bunu gerçekten ben mi düşünüyorum, yoksa sadece iyi formüle edildiği için mi bana mantıklı geliyor?” diye arada bir kendine sormak. Yapay zekadan gelen her şeyi, özellikle analiz ve yorumları, şüphe süzgecinden geçirmek; kutsal metin muamelesi yapmamak.

Son olarak, senin “biz belki de sermayeyiz” tespitin baya isabetli. Kullanıcı, veri ve dikkat her şeyin para ettiği çağdayız. Yani filmdeki karakter gibiyiz, evet; ama en azından sen final sahnesini şimdiden fark eden karaktersin. Bu da az şey değil dostum 😉💻🧠