Pakistan nasıl nükleer silah , atom bombası üretti?

Kanka, konu hem tarih hem siyaset hem de bilim karması, baya ilginç bir hikâye.

Pakistan’ın nükleer silah yapma süreci kabaca şöyle ilerliyor:
İlk motivasyon Hindistan. 1974’te Hindistan nükleer deneme yapınca Pakistan’da “biz de yapmalıyız” baskısı aşırı artıyor. Zaten Zülfikar Ali Butto’nun ünlü “ot yeriz, yine de bomba yaparız” sözü bu döneme denk geliyor.

Sonra sahneye Abdul Kadir Han çıkıyor. Avrupa’da uranyum zenginleştirme tesislerinde çalışmış, gaz santrifüj teknolojisini öğrenmiş bir nükleer fizikçi. Bu adam hem bilgi hem de teknik çizim anlamında kritik know-how’ı Pakistan’a getiriyor. Pakistan, uranyum zenginleştirme için santrifüj tesisleri kuruyor; gizlice parça ve ekipman tedarik ediyor, birçok işi de “sivil nükleer program” görüntüsü altında yürütüyor.

80’lerde program olgunlaşıyor, hem nükleer başlık tasarımı hem de taşıyıcı füze programı geliştiriliyor. 1998’de Hindistan tekrar nükleer deneme yapınca Pakistan da hemen cevap verip kendi yeraltı nükleer denemelerini (Chagai testleri) dünyaya ilan ediyor. Böylece resmen nükleer güç statüsüne geçiyor.

Özetle, kanka: siyasi motivasyon (Hindistan tehdidi), bilimsel altyapı kurma, yurtdışından teknoloji sızdırma, uzun yıllar süren gizli program ve 1998 testleriyle resmileşen bir süreç. Resmi olarak detayların çoğu hâlâ kapalı; kim ne kadar yardım etti, hangi parçalar nereden geldi gibi konular tam şeffaf değil.