Evrenle Yaşıt Cüce Galaksi

Direk konumuza atlamadan önce şu flashbackleri size tekrar yaşatmak istiyorum sizi küçüklüğünüze götürüp galaksilerin içlerini merak ettiğiniz acaba başka galaksiler var mı diye düşündüğünüz o galaksilerde neler var diye kafa yorduğunuz zamanlara herkesin illa ki böyle bir zamanı olmuştur şimdi sizden bu bencenin sonuna kadar küçüklüğünüzden çıkmamanızı istiyorum ki kafanızdaki soru işaretleri kalksın.

Eğer hâlâ bu konuda merak duygusuna sahipseniz yani küçüklüğünüzden daha meraklıysanız küçüklüğünüzden çıkabilirsiniz çünkü bu bencede her şeyi özet olarak anlatıp mümkün olduğunca kısa tutacağım dilerseniz galaksilerin bir kaç özellikleri ile başlayalım.

Galaksiler ve özellikleri

Galaksi kısaca gaz toz plazma ve henüz tam çözülmemiş karanlık maddeden oluşan bulutsu cisme verilen addır.

Bir çok galaksi (istisnalar dışında) merkezinde süper kütleli bir kara delik barındırır ve ortalama bir galakside 200 milyar 1 trilyon arasında yıldız bulunur ortalama 100,000 ışık yılı çapa sahip olurlar ve (Andromeda ve Saman yolu hariç [Geleceğin Süper Galaksisi Milkomeda]) birbirlerinden hızlıca uzaklaşırlar zaten BigBang’in sağlam kanıtlarından biridir bu ancak bu sıradan galaksiler dışında bir kaç galaksi türü daha vardır bunlardan biri ise bugünün konusu olan cüce galaksilerdir.

Cüce galaksiler ve özellikleri

Cüce galaksiler çoğunlukla normal galaksilerin ya da süper galaksilerin uydularıdırlar merkezlerinde gene kara delikler bulunur yaklaşık 1000 ışık yılı çapındadırlar ve 10 milyar yıldız içerirler bizim galaksimiz olan Samanyolu galaksisinin uydusu olan 12 tane cüce galaksi saptanmıştır bunlardan en büyüğü ise büyük Macellan bulutudur. Dilerseniz Büyük Macellan bulutunun özelliklerine çok kısa bir göz atalım.

Kısaca Büyük Macellan Bulutu

Büyük Macellan bulutunun özellikleri kısaca şunlardır:

Kılıçbalığı/masa takımyıldızının bir parçasıdır yaklaşık 160,000 ışık yılı ötede bulunur ve Samanyolu alt grubuna üye bir cüce galaksidir ve kütlesi yaklaşık olarak güneşin 10 milyar katıdır (10^10).

Büyük Macellan bulutuna da baktığımıza göre yavaşça asıl konumuza dönüş yapabiliriz ancak bundan önce çok inanılmaz bir cüce galaksi olan evrenin en küçük cüce galaksisi M60-UCD1’dan bahsetmek istiyorum.

M60-UCD1 Evrenin en küçük galaksisi

M60-UCD1yaklaşık 140 milyon yıldız içerirken çapını da 300 ışık yılına sığdırmış bir mikro galaksidir küçüklüğünü daha iyi anlamak için M60-UCD1 ve ortalama büyüklükte bir galaksi olan Samanyolu yani bizim galaksimiz ile şöyle bir kıyaslama yapabiliriz:

Yıldız sayısı: Samanyolu;200-500 milyar M60-UCD1;140 milyon

Galaksi Çapı: Saman yolu; 100,000 ışık yılı, M60-UCD1; 300 ışık yılı

Ortalama bir büyüklükte galaksi olan Samanyolu Galaksisine bakılırsa ne kadar küçük bir galaksi olduğu gayet kolay görünüyor.

Cüce galaksiler evrenin yaşını bulmakta yardımcı oluyor

Cüce galaksiler evren ilk oluştuğunda daha hiç bir şey yerli yerine oturmamışken az sayıda madde varken oluşan galaksiler olabilir bu ihtimalin dışında iki galaksi çarpıştıktan sonra etrafa saçılan küçük bulutlardan da oluşabilir ya da kendiliğinden öyle form almışta olabilir.

Bu günün asıl konusu geçtiğimiz yıla yakın bir zamanda bulunan evrenle nerdeyse yaşıt olan Bedin1 Cüce galaksisidir.

Bedin1 Cüce galaksisi dünyadan çokta uzak olmayan bir cüce galaksidir ve tesadüfen keşfedilmiştir araştırmacılar NGC 672 isimli beyaz cüceyi incelerken bu fosil galaksiyi keşfettiler. Hesaplamalara göre büyük patlama olduğu andan 500 milyon yıl sonra oluşup galaksi formunu almıştır ve dünyadan yaklaşık 28 milyon ışık yılı ötededir bu cüce galaksinin bu kadar yaşlı olması evren daha henüz bu haline yakın değilken oluşmaya başladığı anlamına gelir Bedin1 ve başka çok yaşlı fosilleşmiş cüce galaksiler sayesinde evrenin yaşı tekrar hesaplanabilir sayılar bu kadar büyük olunca araştırmacıların verdiği hata payı çoğunlukla ±500/800 arasındadır bulunan en yaşlı cüce galaksi olan Bedin1 in yaşı 13 Milyar olarak hesaplandığında ±500/800 arasından +500 lük bir hata payı verilir ise evrenin yaşı şu an bildiğimiz yaş ile eşit yani 13,5 milyar çıkacaktır.