İnternetten Nasıl Araştırma Yapabilirsiniz?

Bu Bence'mde internetten araştırma yapmakla ilgili ve aradığınızı nasıl bulabileceğinizle ilgili birtakım ipuçları vereceğim.

Google'ın kullanımı

Bir sitenin içeriğinde arama yapma

Çok geniş kapsamlı bilgilerin bulunduğu bir sitenin arama motorunu kullanmak yerine direkt Google ile o site içinde arama yapmak isteyebilirsiniz. Mesela KizlarSoruyor.com sitesinde Google'ı kullanarak "En iyi diş macunu markası" ile ilgili sorulan soruları aramak istediğinizi farz edelim. Bu durumda:

en iyi diş macunu markası site:www.kizlarsoruyor.com

araması yapın. Google size kizlarsoruyor.com sitesinden başka hiçbir sonuç sunmayacaktır.

Google'da arama sonuçlarının sıralanması

Google'da bir arama yaptığınız zaman eğer tırnak işareti kullanmamışsanız ilk önce kurduğunuz cümleyi olduğu gibi içeren sonuçlar size sunulur. Yine aynı örnek üzerinden gidelim; "En iyi diş macunu markası" kelimelerini arattığınız zaman eğer tırnak işareti kullanmışsanız "En iyi diş macunu markası" cümlesini içeren tüm sonuçlar size listelenir. Eğer bir sitede bu cümle yoksa listelenmeyecektir.

Eğer tırnak işareti kullanmamışsanız 5 kelimelik olan "En iyi diş macunu markası" cümlesindeki en çok kelimeyi içeren sonuçlar üstte gösterilir. Sonraki sonuçlara doğru ilerlediğiniz zaman yalnızca diş, macun, macunu, marka ve markası gibi kelimelerle ilişkili sonuçları görürsünüz.

Arama cümlenizin uzun olması Google'ın size rezalet arama sonuçlarını sıralayacağı anlamına gelmez. Yaptığınız aramayla ilgili en alakalı sonuçlardan en alakasız sonuçlara doğru sıralanır.

Google akademik

Eğer üniversitede bir araştırma yapıyorsanız ve çok spesifik bir araştırmaysa (Mesela epigenetikte moleküler biyoloji gibi) bu bilgiyi muhtemelen google aramalarında bulamazsınız. Bunun için scholar.google.com adresini kullanmanız daha iyi olacaktır. Ancak ne yazık ki Google Akademik'te yer alan içeriklerin çok az bir kısmı Türkçedir. Diğer makale ve tezler ise ağır İngilizceyle yazılmıştır.

Kaynak ve bilgilerin güvenilirliği

Google veya başka bir arama motoru sayesinde aradığınızı bulabileceğiniz bir siteyi buldunuz ve siteye girdiniz. Aradığınız bilgiyle ilgili konular içeriyor. Peki orada yazanlar doğru mu?

Belirtilmiş kaynaklar

Sitede eğer kaynak belirtilmemişse işiniz biraz daha uzayacaktır. Oradaki bilgilerin doğruluğunu tespit etmek istiyorsanız -ki sitenin içeriği muhtemelen paragraflar halindedir-, kendinize anahtar kelimeler çıkarın. Örnek vermek gerekirse:

Adli Genetik ile ilgili araştırma yapıyorsunuz diyelim. "Akrabalık testleri Beta DNA'sı ile yapılır." cümlesi harika bir anahtar cümledir. Ayrıca bu yargı yanlıştır. Akrabalık testleri Mitokondriyel DNA ile yapılır. Bu anahtar kelimesinden "Beta DNA" ile "Akrabalık Testi" aramalarını ayrı ayrı yapabilir ve diğer sitelerdeki sonuçları karşılaştırabilirsiniz. Karşılaştırma yaptığınız sitelerden en az birinde kaynak belirtilmiş olsun.

Kaynağın güvenilirliği

Sitede kaynak belirtilmiş ve kaynaktaki bilgi X kişisinin yazdığı bir makale olduğu söyleniyor. Bu durumda o X kişisini tırnak işareti kullanarak aratın. O kişiyi bulduğunuzda onun akademik geçmişini de bulursunuz. Eğer Google Akademik'te içeriği varsa kaynağı güvenilirdir.

Aşırı spesifik bir bilgiyi edinme

Google ve web siteleri hemen hemen her zaman geniş kapsamlı bilgiler sunar. Çünkü bu bilgilere ihtiyaç duyma ihtimaliniz daha yüksektir. Bundan dolayı spesifik bilgiler genellikle internette bulunmaz. Peki bu durumda ne yapabilirsiniz? Mail atın! 304L (Çatal kaşık bıçakların üretiminde kullanılan bir düşük karbonlu çelik alaşımı türüdür) çeliğinin mikrobiyolojik korozyonu hakkında bilgi edinmek istiyorsanız bu bilgiyi bulamayabilirsiniz. Bulsanız bile onlarca makale arasında arama yapmanız gerekebilir ve bu da çok zaman alır. Mikrobiyolojiyle ilgili araştırma yapan kişilere veya demir-çelik imalatı yapan fabrikalara mail atın. Size cevap vereceklerdir (Genellikle 2 iş günü içinde dönüş yaparlar). Eğer web sitesi yoksa mutlaka telefon numarası vardır. Arayıp araştırma yaptığınızı söyleyin. Kibar bir şekilde dile getirdiğiniz zaman size yardımcı olmaya çalışacaklardır.

Sosyal medyada araştırma

Sosyal medyada araştırma yapmazsınız. Ama aradığınız bir bilgiyi sadece sosyal medyada bulabildiyseniz o bilgiyi paylaşan kişiye ulaşmaya çalışıp kaynağını sorun. Eğer ulaşamıyorsanız üstte bahsettiğim gibi anahtar kelime çıkarıp kendiniz o bilgiyi doğrulamaya çalışın. Bazı hesapların sahibi akademisyen olabilir. Fake hesap olmadığına eminseniz sorun yok. Kaldı ki kim niye bir akademisyenin fake hesabını açmak istesin? Eğer içinize kurt düşmüşse çalışma yaptığı üniversiteyi sorun. Üniversitenin web sitesinde adı geçiyordur.