Araştırma: Plastik Türevleri Anne Sütüne Kadar Girdi!

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Ulusal Hastalık Kontrol Önleme Merkezince yapılan araştırma ile anne sütünde, plastik maddeye sertlik ve saydamlık katan, özellikle plastik su şişelerinde kullanılan Bisfenol A (BPA) isimli kimyasal bulunduğu açıklandı.

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Şahin, oyuncaklar, poşetler, saklama kutuları ve çeşitli ev eşyaları başta olmak üzere hayatın birçok alanında kullanılan plastiklerin sağlık üzerindeki etkisi hakkında bilgi verdi.

Bisfenol A, kanser riskini artırıyor...

Bisfenol A isimli kimyasalda yer alan yapının östrojen ile aynı olduğunu anlatan Şahin, "Bu yapıyı içeren tüm kimyasallar, östrojen reseptörüne bağlanarak genleri aktive eder. Bisfenol A maruziyeti metabolik sendrom, diyabet, obezite, kısırlık, hiperaktivite, prostat ve meme kanseri, hipofiz bozuklukları gibi birçok hastalık ile ilişkilendirilmektedir." dedi. Plastiklerin, diş dolguları, biberon, plastik su şişeleri, konserve dış yüzeyi ve tabaklarda da kullanıldığını dile getiren Şahin, şu ifadeleri kullandı...

Plastiklerin, özellikle asitli ürünlerde, domates ve asitli içecekler gibi gıdalarda çözünme ihtimali yüksektir, Ulusal Hastalık Kontrol Önleme Merkezinin yaptığı çalışmalarda Amerikalıların yüzde 93'ünün idrarında Bisfenol A saptandığı hatta anne sütünde de yüksek miktarda Bisfenol A ve diğer endokrin bozucular bulunduğu tespit edildi, çünkü BPA, plasentayı geçiyor ve fetusu etkileyebiliyor, gebelik sırasında sıçanlarda düşük dozlarda BPA maruziyetinin doğum sonrası beyin gelişimini etkilediği gösterildi. Ayrıca başka bir çalışmada iştahı arttırarak obeziteye yol açabileceği rapor edildi, bunun sonucunda da fast food tüketen, yemeklerini dışarıda restoranlarda yiyen kişilerde daha yüksek fitalat düzeyleri saptandı. Bu, en fazla burger ve sandviç türü tüketim yapan kişilerde bulundu. Plastiklerin erkeklik hormonunun üretimini azaltarak hormon bozucu olarak etki ettiği de belirlendi. Fitalatların, erkeklerde sperm sayısında azalmaya neden olduğu, erken yaşta fitalat maruziyetinin bir sonraki nesildeki üreme kabiliyetinde azalmaya yol açtığı belirlendi.

Buzdolabı poşeti ya da fırın poşetlerine dikkat...

Prof. Dr. Şahin, asitli tüm içeceklerde bol miktarda BPA, yağlı, kalorili ürünlerde ise daha yüksek fitalat bulunduğu uyarısında bulundu. Yiyeceklerin plastik poşetlerde saklanmasının uygun olmadığını vurgulayan Şahin, şu değerlendirmede bulundu..

Organik bir ürün de olsa tüketilecek yiyeceğin plastik içerikli bir kaba konulmasıyla bu hormon bozucu kimyasallar gıdaya geçiyor, buzdolabı paketleri ve plastik pişirme paketleri bu riski barındırmaktadır, sıcak kahve ya da çay yapımında kullanılan ürünlerin plastik içerikli olması halinde kimyasallar içeceklere nüfuz etmektedir. Ekmeklerin çoğu naylon paketlenmeye maruz kalmaktadır, bu da risk taşımaktadır.

"Deniz canlılarında mikroplastik bulundu"

Şahin, naylon ve sentetik tekstil ürünlerinin yanı sıra diğer plastik eşyalardan parçalanarak oluşan çok küçük plastik parçaların ise "mikroplastikler" olarak isimlendirildiklerini belirtti. Ev tozu, cilt bakım ürünleri, diş macunu gibi çeşitli yollarla mikroplastiklere maruz kalındığını dile getiren Şahin, "New York Fredonia Üniversitesi'nden Dr. Sherri A. Mason tarafından yapılan çalışma sonucunda, günlük kullanılan plastik su şişelerinin yüzde 93'ünde çok küçük plastik parçaları tespit edildi." diye konuştu.

"Yapışmaz, boya tutmaz" gibi tanıtımlar önemli...

Balıkların özellikle iç kısmının çıkarılması ve midye gibi ürünlerin az tüketilmesi uyarısında bulunan Şahin, "Biyolojik çözülebilen polimerler üretilmeli ve plastikler bazı durumlarda yasaklanmalı. Özellikle çocuk, gebe ve riskli popülasyon ile teması kesilmeli. Bir üründe 'yapışmaz, boya tutmaz' gibi tanıtımlar dikkat uyandırmalı ve mutlaka ürünün içeriğine bakılmalı." değerlendirmesini yaptı.

Konserve ve hazır işlenmiş gıda tüketiminin azaltılması ve mevsiminde taze yiyeceklerin tüketilmesi, ev yemeklerine ağırlık verilmesi, özellikle gebelik döneminde kozmetik kullanımından kaçınılması gerektiğini anlatan Şahin, plastiklerden uzak durulması gerektiğini bildirdi.