Bugün Boşnakların Kapanmayan Yarası Srebrenitsa Katliamının Yıl Dönümüydü

Unutulmaz acılara ve dramlara sahne olan Srebrenitsa katliamının üzerinden tam 23 yıl geçti. Bosna Hersek’in doğusunda bulunan Srebrenitsa’da 11 Temmuz 1995 yılında başlayan ve en az 8 bin 372 Boşnak sivilin Ratko Mladic komutasındaki Sırp askerler tarafından hunharca katledildiği soykırım, sadece Bosna Hersek’te değil, tüm dünyada acının ve adaletsizliğin sembolü haline geldi.

Avrupa'nın ortasındaki katliam

Srebrenitsa Katliamı ya da Srebrenitsa Soykırımı 1991-1995 Yugoslavya İç Savaşı (Hırvatistan Savaşı ve Bosna Savaşı)'nda Sırp Cumhuriyeti Ordusu'nun Srebrenitsa'ya karşı giriştiği Krivaya '95 Harekâtı esnasında Temmuz 1995'te yaşanan ve en az 8.372 Boşnak'ın Bosna-Hersek'in Srebrenitsa kentinde general Ratko Mladiç komutasindaki ağır silahlarla donatılmış Bosna Sırp ordusu tarafından öldürülmesine verilen addır.

Katliamda kadınların ve çocukların da öldürüldüğü, belgelerle kanıtlanmıştır. Bosna Sırp ordusunun dışında katliama “Akrepler” olarak tanınan Sırbistan özel güvenlik güçleri de katılmıştır. Birleşmiş Milletler güvenli bölge olarak ilan ettiği Srebrenitsa'da bulunan 400 silahlı Hollanda barış gücü askerinin varlığı katliamı önleyememişti.

Srebrenitsa katliami II. Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da erçekleşen en büyük toplu insan kıyımı olması ve Avrupa'da hukuksal olarak belgelenmiş ilk soykırım olması açısından da büyük önem taşır.

Silahları ellerinden alınan halk katledilmişti

Yugoslavya'nın çökmesinden sonra Sırpların 1992'de Bosna'da başlattıkları soykırımın ardından bölgeye mecburi olarak müdahale eden Birleşmiş Milletler'in güvenli bölge ilan edilen 6 bölge arasında Srebrenitsa da bulunuyordu.

Savaştan önce nüfüsu 24 bin civarındeki kentin nüfusu diğer bölgelerden gelen mülteci göçleriyle birlikte 60 bin civarına gelmişti. Artık Srebrenitsaresmen ‘açlık' ve ‘hastalıklar' ile mücadele eden bir ‘toplama kampı olmuştu. BM Barış Gücü tarafından müslümanların elindeki silahlar koruma gerekçesiyle toplanmıştı.

Ratko Mladiç komutasındaki Sırplar Srebrenitsa'ya olan saldırılarını sıklaştırdıklarında müslümanların toplanan silahlarını geri almak için yaptıkları başvuru, sorumlu Hollanda komutanı Thom Karremans tarafından reddedildi. BM yalnızca iki F16'yı kent üzerinde bir uçuş yaptırmakla yetindi.

Soykırım kararı ve suçluları

Hollanda’nın Lahey kentideki Uluslararası Adalet Divanı, 2007 yılında verdiği kararında, ICTY’den gelen kanıtlara dayanarak, Srebrenitsa ve civarında yaşanan katliamları “soykırım” olarak değerlendirdi.

Sırp komutan Ratko Mladic, ICTY’de geçen kasım ayında sonuca bağlanan davada, aralarında Srebrenitsa soykırımının da bulunduğu birçok suçtan müebbet hapse mahkum edildi.

Aynı mahkeme, 2016 yılında sonuca bağladığı davada, Bosnalı Sırpların eski lideri Radovan Karadzic’e Srebrenitsa soykırımı dahil 10 ayrı suçtan 40 yıl hapis cezası verdi.

Ayrıca mahkeme, Srebrenitsa soykırımındaki suçları sebeiyle eski Sırp general Radislav Krstic’i 35 yıl, Vidoje Blagojevic’i 15 yıl, Vujadin Popovic ve Ljubisa Beara’yı ömür boyu, Drago Nikolic’i 35 yıl, Ljubomir Borovcanin’i 17 yıl, Vinko Pandurevic’i 13 yıl, Radivoje Miletic’i 19 yıl, Milan Gvero’yu 5 yıl hapse mahkum etti. Bosna Hersek Mahkemesinde görülen davada ise 13 Temmuz 1995’te bine yakın Boşnak sivilin öldürülmesiyle suçlanan Milorad Trbic, 30 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Srebrenitsa davalarında bugüne dek yargılanan 45 Sırp savaş suçlusu, toplamda 699 yıl hapis cezası aldı.

Eski Sırbistan Devlet Başkanı Slobodan Milosevic de Srebrenitsa’daki soykırımla suçlanmış ancak ICTY’deki yargılanması devam ederken tutuklu bulunduğu cezaevinde yaşamını yitirmişti.