Vatan nedir sizce?

Vatan kelimesi eski Arapça'da yaşadığın köydeki meydana denirdi. Eski insanlar ise vatan olarak sadece yaşamış olduğu köyün meydanını bilirdi. Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Yaban romanında da anlaşıldığı üzere İç Anadolu'daki bir vatandaşa İzmir'in Yunan tarafından işgalinden bahsedilince daha İzmir nedir onu bile bilmiyor ve haberdar değildir. Elbette tarih boyunca insanlarda ve toplumlarda kabile, din ve etnisite asabiyesi olmuştur ama vatan kavramı daha çok 20. yüzyıldan itibaren teknolojinin gelişmesiyle ve herkesin haritadan ve ülkesinin sınırlarından haberdar olmasıyla temeline oturmuştur. Vatan kavramını insanlardaki artan çevresine dair bilişsel duyunun artması ve dünyayı tanıması geliştirmiştir. Konuya dair Harvard Üniversitesi'nde tarih profesörü olan Cemal Kafadar'ın Kendine Ait Bir Roma adlı kitabı tavsiye ederim.

Vatan, yalnızca sınırlarla çizilmiş bir toprak parçası değildir. Vatan; insanın kendini ait hissettiği dil, hafıza ve sorumluluk alanıdır. Üzerinde yürüdüğün toprak kadar, uğruna sustuğun, konuştuğun ve gerektiğinde vazgeçtiğin şeylerin toplamıdır. Vatan, hatırladığın acılarda ve taşıdığın umutlarda yaşar. Bir mezar taşında, bir ağıtta, bir çocuk gülüşünde kendini gösterir. İnsan vatanını bazen savunarak, bazen koruyarak, bazen de ona zarar vermemek için kendini dizginleyerek sever. Kısacası vatan; sahip olunan bir yer değil, emanet alınmış bir vicdandır.