Deprem bölgesinde, vatandaşların yüzde 51’i 2001 sonrası inşa edilen binalarda yaşıyormuş. Eski evler daha mı sağlam?

Evlerin sağlamlığı için hangi tarihte yapıldığı önemli değil, malzemeden ne kadar az çalındığı ile alakalı. 2008, 2012 ve 2018 de şartnameler çıktı. Bunların en sonuncusu olan 2018 şartnamesi çok ciddi gereklilikler ortaya koyuyor. Ancak bunları çoğu şantiyelerde uygulanmıyor. Bunlar insanların es geçtiği konu.
Gelelim depremlere. Bu Maraş depreminin bir benzeri dünya üzerinde görülmedi, görülemez de. Çünkü burada birbirine teğet geçen 2 tane fay hattı gece saat 4;19 da aynı anda kırıldı. Enerji boşalması Elbistan tarafında 3. bir depremi gündüz vakti tetikledi. Hatta daha ileri noktada periyodik olan bir depremi daha öne çekti. Bu da nerede olacağını tarihsel verilerden bakılabilir. Depremle şaka olmaz. Bu depremde bazı binalar ayakta kalabildiği için dua etmeliyiz, yoksa yıkım daha fazla olabilirdi.
Kısaca kendi kuyumuzu kendimiz kazıyoruz, müteahhitler vasıtasıyla. Deprem kuşağında yaşıyorsak, belediyeler bunları oturduğu yerden değil, çıkıp sahada kontrolünü yapmalı. Yurtdışında işler böyle yürüyor.

Ben her zaman değil ama ara sıra inşaat yapan bir insanim. Asıl mesele denetimle alâkalı. 99 depremi sonrasında arsa sahibi ve belediye adına denetim yapması için yapı denetim kanunu çıkarıldı. Ama yarım yamalak. Her müteahhit gitti kendi yapı denetim firmasını kurdu. Kurmasa bile yapı denetim firmaları ticari çıkarları gereği bazı şeylere göz yummak zorunda kalıyordu. Eğer o yummazsa müteahhit hemen YD değişikliğine gidip bir başkasını ayarliyordu. Ama 2019 yılında işler değişti. YD artık havuz sisteminden kura ile belirlenmeye başladı ve inşaat boyunca değiştirilemez şerhi kondu. Dolayısıyla YD firmalarının inşaat üzerinde gerçekten denetim ve söz sahibi olması sağlandı. 2019 yılına kadar olan denetimler özellikle büyük insaatlarda tamamıyla göz boyamadan ibaretti.


2 tane YD firması kiracim var ofislerimde. Eskiden adam otel yapıyordu, koca 2.000-3000m2 proje dışı inşaata ek yapıyordu sesimizi cikaramiyorduk. Şimdi 1 cm oynatsin da bir goreyim diyorlar. Gerçek denetim 2019 sonrası başladı anlayacağınız.

Ancak olay şu ki her müteahhit çalacak diye de bir şey yok. Özellikle son 10 yıl icinde yapılıp da yikilan binalarin iddia ediyorum ki %90'inda aşağıdaki dükkanların kolonlarıni kesmislerdir. Adam yakında buradayız diye bir branda geriyor ve tadilatta içerde ne yapıyor bilen yok. Yüzde 90 kolon kesiyor. Kolonu bırakın kesmeyi çivi bile cakilmaz. Çakılan her çivi binanın statik hesaplarını altüst eder.

Yani müteahhit yaptıktan, iskan alındıktan sonra o binaya neler yapıldı. En önemli şeylerden bir tanesi bu. Çünkü bütün denetimler iskan alinana kadardır. İskan alındıktan sonra yapılan tüm işlemler kontrol/denetim dışıdır.

Size en büyük tavsiyem altında dükkan olan binada oturmayın. Ben ev alırken, kiralarken en büyük tavsiyem budur.

Depremlerde yıkım birçok değişkene bağlıdır. Ne jeoloğum, ne inşaat mühendisiyim nede yer bilimciyim ama araştırmayı severim. Depremin şiddeti, süresi, binanın fay hatlarına ve segmentlerine uzaklığı, çökelti ovalarda olup olmadığı, binanın malzeme ve mühendislik kalitesi gibi birçok değişkene bağlıdır. Grabenlere, çökelti ovalarina hatta aktif fayların doğrudan üzerine binalar, şehirler yapılmış, hatta Maraş, üçlü eklem bölgesinde, bu tür fayların sıfır noktasında olan binaları komple çelikten yapsan yine tutamazsın yıkılmadan, depremler olmadan önce jeologlar defalarca kendini parçaladı izlenmeyen programlarda ama kimse kulak asmadi. Cumhurbaskani 1 yıl süre verin yine yaparım diyor ama bu evler bir sonraki depremde yine yıkılır. Yeni binalar faylardan biraz daha uzak bölgelere sismik izolasyon yöntemi ile yapılmalı, bu konuda yer bikimcilerden jeologlardan fikir alınmalı, bina yapımında inşaat mühendislerinin hesaplarından çıkılmamalı, yazık günah 20-30 bin insan 1-2 dakika içinde ölüyor. Depremin faturası, daha sağlam binalar yapmaktan çok çok fazla,100-150 milyar dolar gibi dolaylı bir faturası olacak bu depremin, bu parayla bu şehirler neredeyse sıfırdan inşa edilirdi. Artik köklü değişikliklerin yapılması lazım bu ülkede aksi halde Türkiye uçuruma doğru gidiyor. Sadece depremler değil sorun, daha şimdi değinmek istemediğim tonla sorun var. Çok üzüldüm bu depreme,17 Ağustos'ta bu kadar sosyal medya falan olmadığından ve çocuk olduğumdan uzulmemistim ama bu deprem gerçekten üzdü. Yetiskinlerin seçim şansı vardı desek çocukların bebeklerin ne günahı vardı.

Depremde yıkılan binaların %51'i dememiş, yayınladığın soruyu önce bir okursan. Halkın %51'i 2001 sonrası yapılan binalarda oturuyordu demiş. Bu, toplam yapılaşmanın 2001 sonrası öncesinin iki katına çıkmış anlamına gelir. Ayrıca istatistiğin 1990 - 2000 - 2010 gibi dilimlerde değil 2001'den sonra şeklinde yapılması da dezenformasyon çalışmasıdır.

Haa doğru işler mi yapılmış yok, çok yanlışlar var maalesef, fakat şu an bunu tartışacak zaman değil. Şu enkaz çalışmaları bitsin, daha birçok canı kurtaralım İnşallah, kimden ne hesap sorulması gerekiyorsa sorulması için elimizden geleni yapacağız ve bundan sonra da bu acıları tekrar yaşamamak için de ne gerekiyorsa yapacağız.