1 ay

Bulunduğumuz Coğrafyanın Kaçınılmaz Gerçeği: Deprem

tastycock

Bulunduğumuz Coğrafyanın Kaçınılmaz Gerçeği: Deprem

Yer kabuğunu tarif eden görsel
Yer kabuğunu tarif eden görsel

Deprem nedir ve nasıl oluşur?

Bulunduğumuz Coğrafyanın Kaçınılmaz Gerçeği: Deprem

Dün Kıbrıs'ta yaşanan 5.0 şiddetindeki deprem hep göz ardı ettiğimiz bir coğrafi ve bilimsel gerçeği tekrar önümüze çıkardı. Halbuki daha birkaç ay önce Elazığ ve İzmir'de iki deprem yaşadık. Çok çabuk unutuyoruz ama biz bir deprem coğrafyasında yaşıyoruz. Peki deprem dediğimiz şey nedir ve nasıl oluşur konusunu biliyor muyuz bunu anlatmaya çalışacağım. Öncelikle yer kabuğu nedir bunu açıklamak gerekir. Yerkabuğu dediğimiz şey deniz seviyesinden 33-35 km derinliğe kadar inen, su toprak ve yaşamın olduğu ince bir tabakadır. Zaten ince bir kabuk gibi olduğu için yer kabuğu adı verilmiştir.

Bulunduğumuz Coğrafyanın Kaçınılmaz Gerçeği: Deprem

Yer kabuğu farklı özellik ve yoğunluğa sahip katmanlardan oluşur. Yukarıdaki görsel bu farklı katmanları görmek açısından güzel bir örnektir. Aranızda Kapadokya'ya gidenler varsa orada da bunun kadar zengin olmasa da farklı yoğunluk ve özellikteki katmanların doğal koşullar altında katmanlar halinde oluşup, doğal şartlar ile aşındığı ve peri bacaları dediğimiz şekilleri oluşturduğunu görebilirsiniz.

Bulunduğumuz Coğrafyanın Kaçınılmaz Gerçeği: Deprem

Tektonik plakalar nedir?

Bulunduğumuz Coğrafyanın Kaçınılmaz Gerçeği: Deprem

Tektonik plaka dediğimiz olay birbirinden kırıklarla ayrılmış ana kara parçalarıdır. Görselde de görüleceği gibi denizlerin altında da devam eden, toplamda yeryüzü şeklini oluşturan yer kabuğu parçalarına tektonik plaka denir. Bizim içinde bulunduğumuz Anadolu coğrafyası Avrasya plakasının bir parçasıdır ve doğudan Arap plakası, güneyden Afrika plakasının baskı uyguladığı çarpışma hattında yer alır.

Bulunduğumuz Coğrafyanın Kaçınılmaz Gerçeği: Deprem

Nitekim dün Kıbrıs'ta yaşanan deprem Afrika plakasının kuzeye doğru hareketinden kaynaklanan bir depremdi. Depremler de bu tektonik plakaların birbirini itmesi veya birbirine sürtünmesinden kaynaklanan yeraltı hareketleridir. Bu hareketler esnasında çok büyük bir kuvvet açığa çıktığı için yeryüzünde de sarsıntı etkileri oluşturur.

Tektonik plakalar neden hareket eder?

Bulunduğumuz Coğrafyanın Kaçınılmaz Gerçeği: Deprem

Tektonik plakaları hareket ettiren temel etkenlerden birisi magmanın sıcaklığından dolayı oluşan iç basınçtır. Diğer bir etken ise dünyanın kendi çevresinde ve güneş çevresinde dönüşünden kaynaklanan merkezkaç kuvvetidir. Tektonik plakaların birbiriyle çarpışma halinde olduğu yerlere fay hattı denir. Haritacılık bilgileri olanlar bilirler ki ekvatoru referans alırsak dünyadaki karalar saat yönünde yıllık ortalama 30 cm kuzeye doğru hareket eder. İşte bu hareketler ve magmada biriken ısıl basınç neticesinde tektonik plakalar birbirini iter veya sürtünür. Bu sürtünmeden açığa çıkan enerji boşalımı da kırılmalara ve sarsıntılara neden olur.

Fay hattı kırılınca ne olur?

Fay hattının kırılmasıyla toprakta oluşan yükseklik farkı
Fay hattının kırılmasıyla toprakta oluşan yükseklik farkı

İki plakanın fay hattı boyunca birbirine yüzlerce kilometrelik yüzeylere uyguladığı baskı kuvveti artınca bir kırılma yaşanır. Bu durumda plakalardan birisi diğerinin altına doğru ilerlerken diğeri yukarı doğru hareket eder. İşte deprem anı hissedilen sarsıntı bundan kaynaklıdır. Tektonik plaka kavramını anlatırken kullandığımız görselde de görüleceği gibi Anadolu plakasına güneyden Arap plakası baskı uygulamaktadır. Pakistan, Afganistan, İran ve Türkiye Hint ve Arap plakalarının dikey ve yanal atımlı hareketlerinden dolayı önemli bir deprem bölgesidir. Yukarıdaki görselde dikey hareketin toprağı nasıl yardığını ve yükseklik farkı oluşturduğunu görebilirsiniz.

Depremin yıkıcılığı neden ve nasıl oluşur?

İzlanda Reikjavikde depremden sonra oluşan yarık
İzlanda Reikjavik'de depremden sonra oluşan yarık

Depremlerin şiddeti Richter ölçeği dediğimiz bir ölçüm sistemiyle tespit edilir. Ölçeklendirme joule cinsinden enerjinin belli bir matematiksel hesaplama tekniğiyle yapılır ve 0 ile 9 arasında sayılarla ifade edilir. Depremde yıkıcı etkinin Richter ölçeği sayısının yüksekliğine bağlı olduğu düşünülse de aslında yıkıcı etkiyi depremin süresi oluşturur.

1999 Gölcük depreminde yıkılan binalardan birkaçı
1999 Gölcük depreminde yıkılan binalardan birkaçı

Şöyle örneklendirebiliriz bunu: 8.0 şiddetinde 3 saniye süren bir depremde oluşan hasar etkisi ile 5.0 şiddetinde 40 saniye süren sarsıntının verdiği hasar etkisi arasında dağlar kadar fark vardır. Uzun süreli depremler daha yıkıcı özelliğe sahiptir.

Ne yapmak gerekir?

İzmir depreminde yıkılan binalardan biri
İzmir depreminde yıkılan binalardan biri

Bir defa bilmemiz gereken en önemli şey şudur: Deprem öldürmez, ihmal öldürür. Bizler, Türkiye'nin bir deprem ülkesi olduğunu 17 Ağustos 1999 depremiyle beraber öğrendik. Bu depremden sonra bir farkındalık oluşmuş olsa da gerçekten deprem politikaları, acil eylem planları, kentsel dönüşüm planlama ve uygulamalarında olması gereken noktanın fersah fersah gerisindeyiz.

Bulunduğumuz Coğrafyanın Kaçınılmaz Gerçeği: Deprem

Şehir planlamaları ve kadastrasyonları yeniden ele alınmalı ve gereken muhitlerde tamamen yerleşim kaldırılarak yeni yerlere taşınmalı, deprem her an olacakmış gibi okullarda ve mahallelerde deprem tatbikatları yapılmalı, kamu spotu filmleriyle bilinç ve bilgi seviyesi artırılmalıdır. İşin vahimi ise hemen her depremden sonra depremler bahane edilerek açılan yardım kampanyalarından sağlanan katrilyonlarca lira maddi yardımın ve deprem vergilerinin deprem önlemleri için kullanılmayıp bütçe açığını kapatmak için kullanıldığını maalesef bu ülkenin bayındırlık bakanı ve ekonomi bakanı sözlü olarak ifade etmişlerdir.

Bulunduğumuz Coğrafyanın Kaçınılmaz Gerçeği: Deprem
Bulunduğumuz Coğrafyanın Kaçınılmaz Gerçeği: Deprem
15
18
Görüşünü yaz

En İyi Kız Görüşleri

  • Çocukluğumdan beri olan tek korkum diyebilirim. 99 depremi çok etkilemişti beni. Hala da etkiler. Resmen bir can pazarı vardı... Hep derim ki 'Depremde tüm ailemi kaybedecek olursam Allah beni de alsın yanına inşallah'. Öyle bir durumda tek başıma kurtulmayı asla istemem.
    Görüş hala geçerli mi?
  • Kesinlikle deprem öldürmez ihmal öldürür. Vergiler içinde şaşırdık mı hayır hiç şaşırmadık. Yine harika bir bence olmuş. Emeğine sağlık 🌼
    Görüş hala geçerli mi?

Diğer Görüşler İçin Aşağı Kaydır

Kızlar & Erkekler Ne Diyor

1318
  • diealonee
    Marmara da yine büyük bir deprem olsa?
    Donecez yine 1999 yılına..
    Kabus günlerine donmek istemiyorum.
    O günler cok kotuydu.
    Keşke çok büyük onlemler alınabilse..
  • superpsikolog
    Depremin ne olduğunu biliyoruz ama kentsel dönüşümlere daha yeni geçildi.
  • Trabzon da aktif fay yok ama büyük depremler sonucu oluşma riski çok yüksek bu zamana kadar hiç yaşamadım inşallah yaşamam
  • Evet Kıbrıs'ta deprem oldu Mersin'de de hissedildi. Rabbim insanları gelecek olan büyük İstanbul depreminden korusun.
  • matemist
    Deprem öldürmez, insan öldürür. Paylaşım için teşekkürler.
  • servettansinn
    O kadar faydalı bir bence kiii eline sağlık kardeşim 💙
  • AlyaAylaaa
    Ihmal, malzemeden calmak kismak, kontrol etmeden bina yaptirmak.
  • ozgur00000
    Ne yapılacağını öğrenmek, belki tüm Türkiye yaylı sisteme geçerse can kayıpları azalır oda pek mümkün değil gibi.
  • Blitzkriegbey
    Depremi geçtim, keşke ölsem kurtulsam buradan. En azından açlıktan öleceğime, depremden ölürüm daha iyi..
  • v0lkn
    Maalesef, yazılanlar güzel dikkat etmemiz sağlam alt yapı kurmamız gerek bence
  • feyman00
    vala benimyasadığım ilçenin isminde bir fay hattı var çok ürpertici bir durum
  • TeenWolfdenebilir
    Coğrafya hocama selamlar olsun
  • fonojetik
    cok birsey aci
  • hayribey49
    Bilgiler için teşekkürler 👍
  • Wosty
    Onlem alalim
  • AdilOlmayanYıldırım
    güzel paylaşım
  • Pamuk2468
    Faydalı bir paylaşım 👍🏻
  • Pikacuuuuuuuup
    Deprem öldürmez, insan öldürür
  • esmeralda72
    faydalı olmuş
  • tekbaşınakovboy
    hayatımızın kaçınılmaz parçası
  • Hüseyin_33
    Faydalı bir paylaşım eline sağlık.
  • inhibitörer
    emeğine sağlık
  • ben-saime
    kesinlikle korkunç bilgilenmemiz gerekiyor ülkecek
  • emrrfrkkn
    Gönderen zaman token sıkıntısı yoktur bence yi
  • _AzgınBoğâ__
    Depremle yaşamayı öğrenecez ama sağlam yapılar yok
  • Gizli Üye
    Korktum
  • Gizli Üye
    faydalı olmuş teşekkürler
  • Gizli Üye
    Bir öğrenci olarak dün bu konuya çalışıyordum
  • Gizli Üye
    Elinize sağlık. Cok bilgilendirici olmus
  • Gizli Üye
    Deprem hakkında verdiğin bilgiler için teşekkürler. Umarım yaşamayız. Eline sağlık
  • Gizli Üye
    güzel paylaşım
YÜKLENİYOR...