Ev içerisinde daha sağlıklı bir ortam yaratmak için aydınlatma nasıl seçilmeli?

Işığın Kelvin (K) biriminden ifade edilen farklı renk dereceleri vardır. Düşük Kelvin değerine sahip lambalar, daha sıcak ve sakinleştirici bir ışık verirken, Kelvin değeri yüksek olan lambalar daha soğuk ve canlandırıcı ışık yayarlar. Fazla ışığa maruz kalma ve yanlış renk seçimleri gibi olumsuz etkiler nedeniyle insan vücudunun biyolojik saatini bozuyor. Biyolojik saatin bozulması ise belirli kanser türlerine karşı riskin artması başta olmak üzere, uyku düzensizliğinden performans düşüklüğüne, kalp-damar hastalıklarından diyabete pek çok sağlık problemine yol açabiliyor. Eğer uykusuzluk problemi yaşıyorsanız, seviyor olsanız bile akşamları soğuk beyaz ışık tercih etmeyin, sıcak beyaz ışıkla aydınlanın.

Her türlü ışık melatonin salgısını bastırabilirken, geceleri maruz kalınan mavi ışık daha güçlü bir baskılayıcı rol oynamaktadır. Gece geç saatlerde çok fazla mavi ışığa maruz kalmak, örneğin bir tablet bilgisayarda roman okumak veya cep telefonu ile mesajlaşmak, sirkadyen ritmi bozar ve potansiyel olarak uykusuz gecelere ve gündüz yorgunluğuna neden olabilir. Uykusuzluk çekiyorsanız ve melatonin akviyesi kullanmayı düşünüyorsanız önce şunları deneyin:

Gece lambasın kullanıyorsanız loş kırmızı ışıkları tercih edin. Kırmızı ışık sirkadiyen ritmi en az değiştiren ve melatonini en az bastıran ışıktır.

Yatmadan iki ila üç saat önceden itibaren parlak ekranlara bakmaktan kaçının.

Gece vardiyasında çalışıyorsanız veya gece çok fazla elektronik cihaz kullanıyorsanız, mavi engelleme gözlüğü takmayı veya gece mavi / yeşil dalga boyunu filtreleyen bir uygulama yüklemeyi düşünün.

Gündüz saatlerinde bolca parlak ışığa maruz kalmaya çalışın, bu gece uyuma yeteneğinizi ve gündüz ise mutluluğunuzu ve uyanıklığınızı artıracaktır.

Harvard üniversitesinde yapılan bir çalışma, sirkadyen ritimlerinin zamanlaması değiştirlen deneklerde kan şekeri seviyelerinin arttığı, prediyabetik bir duruma soktuğu ve yemekten sonra leptin seviyelerinin düştüğünü göstermiştir.

Ayrıca duygudurum bozuklukları da genellikle ışık ve sirkadiyen sistemle ilişkilidir. Amerikan Psikiyatri Birliği’ne göre, çeşitli duygudurum bozuklukları uyku ve sirkadiyen ritim bozukluğu ile karakterize edilebilir veya düzensiz bir ışık döngüsü ile yoğunlaşabilir. “Uyku bozulması, majör depresyon, bipolar bozukluk, travma sonrası stres bozukluğu, yaygın anksiyete ve diğer duygudurum bozuklukları için tanısal bir ölçüttür.

Özellikle 2300 Kelvin ve üzeri aydınlatma da, Cep telefonu, bilgisayar, Tablet, Televizyon vs gibi ışık kaynakları da (Mavi Işık Dalga Boyu) maruz kalındığın da Melatonin hormonu doğal yükselmesini geciktiriyor.. Bunun için Cihazlar için mavi ışık filtre uygulaması ve insanlar için gözlükleri var.

Gün doğumu ve batımında 2000K-3000K aralığında ve sarı, turuncu, amber gibi renk tonlarında olan güneş ışığı, öğle saatlerinde 5500K-6500K aralığında ve parlak mavi, beyaz tonlarına sahiptir..

Yapılan araştırmalarda; gece mesaisinde çalışan hemşirelerde göğüs kanserine yakalanma oranının %50’de daha fazla olduğu da ortaya çıkan sonuçlar arasındadır. Bu durum insanların yanlış zamanda doğru olmayan ışığa maruz kalmalarının sistemlerinde birçok bozukluğa sebep olduğunun göstergesidir..

Sonuç olarak güneş battıktan sonra ev aydınlatması için, Ortam odaklı yerine insan odaklı aydınlatma seçilmeli sirkadiyen ritmi en az düzeyde etkileyen, gözleri yormayan ampüller tercih edilmelidir.