Varlığı gerçek ve edimsel yapan nedir?

Varlığı gerçek yapan insan zihninden bağımsız doğada var olmasıdır. Edimsel yapan ise bilincimizle ona anlam yukeleyebilip, çeşitlendirerek algılayabilir olmamızdır. Edimsel olarak onun varlığının farkına varırız böylelikle ya da varlık bizim zihnimizdedir biz varsak varlık vardır diyebiliriz.

Edimselliğe direk edimsel koşullanmadan bahsederek bir örnek vermek istiyorum. Bir varlığı, bir nesneyi veya bir duyguyu gerçek yapan ona karşı verdiğimiz tepkilerin ve hissettiklerimizin gerçekçiliğidir. Buradaki gerçekçilik kavramına dikkat çekmek istiyorum çünkü gerçek ile gerçekçi arasında da küçük bir fark var, örneğin gerçekten kastımız yolda yürümek olabilir fakat rüyamızdayken yolda yürümemiz de bize gerçek gelir fakat gerçek değildir gerçekçidir çünkü rüya aslında beyindeki gerçektir, yaşamın gerçeği değildir, burada rüya yaşamın gerçeği değildir demiyorum rüyada yaşadıklarımız gerçekte yaşadığımız değildir diyorum. Edimsel koşullanmada bizim hislerimiz ve verdiğimiz tepkiler bizim gerçekliğimizi oluşturur mesela örümcekten korkan birinin mümkün mertebe örümcek bulunan bir ortamdan kaçması buna örnek verilebilir. Bir yandan da başka birinin gerçeği o örümcekten korkmamak da olabilir böyle olan birinin gerçeği de örümcekten korkmamaktır.
Gerçeğe bakışımız sadece hislerimize ve duygularımızın algısına bağlı da değildir aynı zamanda dünya görüşümüze de bağlı olabilir. Din görüşünde müslüman bir kişi yaratıcı gerçeğini Allah olarak atfederken, bir yahudi de Yehova'yı atfedecektir. Öyleyse gerçek her zaman objektif olmayacaktır aynı zamanda kendi gerçekliğimiz bize subjektif de olabilecektir. Klasik soba örneğinden yola çıkarsak iki kişiden birini sobanın yanında sıcak tutup diğer kişiyi -20 derecede gezdirdikten sonra ikisinin de yanına soğuk suyu koyduğumuz vakit soğuktan eli donmuş biri soğukluğu hissetmezken (eli soğuk ılık gelecek) sobanın yanında eli sıcak olan için buz gibi gelecektir. O halde burada iki gerçek mi vardır? Hayır. Gerçek olan suyun soğukluğudur fakat soğuk olan biri için su ılık, sıcak olan biri için su soğuğa dönüşmüştür. Bir varlığı eğer gerçek yapmak istiyorsak ya da gerçeğe yakınlaştırmak istiyorsak onu gerçek yapan delilleri ve argümanları güçlendirmek gerekir. İki zıt fikrin tartışmasında tartışma; bir fikrin destekleyici argümanına karşı diğer fikrin ana argümanını çürütmeye çalışmasıyla başlamalıdır ve bu olay bir tarafın argümanının bitmesine kadar sürmelidir aksi halde bir taraf garip gelmeyecek ve gerçek anlaşılamayacaktır. Varlığı gerçek yapabilmenin yegane koşullarından bazıları kanımca; onu argümanlarla desteklemek, karşılaştırmak ve sunmak olmalıdır. Bir gerçekliğin yorumlanmaya açık olması da onu gerçeksiz bir hale de getirmez. Zaten bir varlığın gerçekliğini ne kadar tartışırsak fikir alışverişi yaparak onu gerçeğe yakınlaştırmak o kadar mümkün olacaktır. Fikrimce bir varlığı gerçek yapan şey onun hakkında ileri sürülen ve onu destekleyen argümanların varlığı, bu argümanların çürütülememesi ve bunun aksinin kanıtlanamıyor oluşudur.

Gerçekten kastı hayal ürünü olmayan/fizik alemde var bulunan şeklinde ifade edersek, yaşam/hareket ihtiva eden yani enerji barındıran ve davranış geliştirebilen her şeyin edimsel gerçek birer varlık şeklinde tanımlanması ile açıklanabilir. Davranış geliştirme hususunda bilhassa, form kazanabilen yahut kazandırılabilen tüm varlıklar için kapsayıcı olacaktır.