2500 lira maaş ile sigortasız işçi çalıştırmak yasal mı?

Merhabalar,

Sigortasız işçi çalıştıran işyerleri, çalıştırdıkları işçilerin vicdani yükümlülüğü altına girmiş bulunuyorlar. Prim günleri Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği için emekli olma hakları olmamış oluyor. Ayrıca kazançları düşük gösterildiği için emekli aylıkları da düşük olmaktadır. 2020 Yılı asgari Ücretin artması ile birlikte Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kayıt dışı istihdam için belirlenen ceza tutarları da yükseldi. Kayıt dışı işçi çalıştıran işçilere devlet büyük oranda ceza vereceğini belirtti.

İşyerleri tarafından sigortası yapılmayan işçilerin mutlaka bu durumu bildirmesi gerekir. İşçinin doğal haklarından, emeklilik haklarından faydalanmasında engel olunan sigortasız çalıştırılmadan dolayı bu durumlarını kendi iyilikleri için bildirmeleri gerekir. Sigortasız çalışan işçiler sigortasız işçi çalıştırma ihbar numarasından Alo 170'i arayarak işvereni şikâyet edebilirler. Ayrıca dilekçe yazarak SGK il müdürlüğü veya SGK merkezlerine başvurabilir.

Sigortasız Çalıştırılan İşçinin Hakları Nelerdir?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre, sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişi. Sigorta, işçinin çalışma yaşamı boyunca, çalışmasını engelleyecek (iş kazası, meslek hastalığı, hastalık, doğum vb.) öngörülmeyen durumlar için güvence altına alınması anlamına gelmektedir.

Aynı zamanda işçinin çalışarak geçirdiği yıllardan sonra emekli olduğunda asgari yaşamını idame ettirebilmesinin garantisi de yine sigorta primlerinin düzenli olarak ödenmesine bağlıdır. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin ise bu konuda, “Her şahsın gerek kendisi, gerek ailesi için, sağlığını ve refahını temin edecek uygun bir hayat seviyesine ve işsizlik, hastalık, sakatlık, dulluk, ihtiyarlık veya geçim imkânlarından iradesi dışında mahrum bırakacak diğer hallerde, Sosyal Güvenlik Hakkı vardır” demektedir. Türkiye’de sosyal güvenlik hakkı da Anayasamızın 60. maddesinde “Sosyal Güvenlik Hakkı” başlığı adı altında düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, “Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir.

Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar. Sigortalı olmak vazgeçilmez bir haktır. Sigortalı olmak zorunluluktur, işçinin ya da işverenin iradesine bırakılamaz. Buna akitlerle istisna konulamaz ki, bu husus 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda kesin olarak belirtilmiştir. Sigorta hak ve yükümlülükleri sigortalı işçiler için fiilen çalışmaya başladıkları tarihten itibaren başlamaktadır. İşverenler, sigortalı işçilerini, (bazı istisnai durumların dışında) sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile bildirmek zorundadırlar.

Çalışanlar, işe alınmalarıyla kendiliğinden sigortalı olacak, sigortalılar ile bunların işverenleri hakkında sigorta hak ve yükümleri, sigortalının işe alındığı tarihten itibaren başlayacak, dolayısıyla sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacak ve vazgeçilemeyecektir.” Sigortalı olmak hem en önemli haklardan biridir, sadece hak değil ayrıca işverenin işçiye karşı sağlaması gereken bir zorunluluktur ve buna işçi ile işveren arasında yapılan sözleşmelerle, toplu iş sözleşmeleriyle veya işyeri uygulamaları ile asla istisna konulamaz.

2500-TL Karşılığında İşçi Çalıştırmak

2021 yılı için Asgari Ücret Tespit Komisyonunda hükümet ve işveren heyetlerinin oy çokluğuyla yeni rakam brüt 3 bin 577 lira 50 kuruş, net 2 bin 825 lira 90 kuruş olarak belirlenmiştir. Brüt asgari ücretin 500 lira 85 kuruşunu SGK primi, 187 lira 82 kuruşunu gelir vergisi, 27 lira 15 kuruşunu damga vergisi, 35 lira 78 kuruşunu işsizlik sigortası primi işçi payı oluşturmaktadır.

Ayrıca işçinin mola hakkı konusunda Yargıtay içtihatlarına göre, çalışma süresi 7.5 saatten 11 saate kadar olan işlerde bir saat, 11 saati aşan işlerde ise 1.5 saat mola verilmesi gerekiyor. Bununla birlikte, işçi sözleşmeyi bu şekilde imzalamış olsa bile günlük 11 saati aşan çalışmaların parasını alabilir.

Bu kapsamda işvereninizin sizi çalıştırma koşulları, kanunlara ve Yargıtay içtihatlarına aykırıdır.