Her Ay 1 Film: In the Mood for Love ve Yarım Kalan Aşkın Sessiz Ağırlığı

Bu ayın filmi olarak In the Mood for Love seçilmeli bence. Çünkü bu film klasik anlamda izleyip geçilecek bir aşk filmi değil; daha çok insanın içinde bir yerde yarım kalmış, adı konmamış, belki de hiç yaşanamamış duygulara dokunan bir yapım. Büyük olaylarla, yüksek sesli yüzleşmelerle ya da dramatik kavuşmalarla ilerlemiyor. Tam tersine, en çok susarak anlatıyor kendini. Bir bakış, bir koridor karşılaşması, aynı anda söylenmek istenip de söylenemeyen bir cümle filmin bütün ağırlığını taşıyabiliyor.

Film 2000 yapımı bir Hong Kong filmi ve hikâyesi 1960’ların Hong Kong atmosferinde geçiyor. Bu dönem seçimi filmin ruhu için çok önemli, çünkü karakterlerin üzerindeki toplumsal baskıyı, komşuluk düzenini, insanların birbirini sürekli izlediği o dar hayat alanını daha net hissettiriyor. Dar koridorlar, küçük odalar, loş ışıklar, yağmurlu sokaklar ve eski zaman kıyafetleri filmi sadece bir aşk hikâyesi olmaktan çıkarıyor. Sanki izlediğimiz şey iki insanın duygusu değil de, zamanın içinde sıkışmış bir özlem gibi duruyor.

Yönetmen koltuğunda Wong Kar-wai var. Kendisi sinemada duyguyu seyircinin gözüne sokmadan, daha çok atmosferin içine saklayarak anlatan bir yönetmen. Onun filmlerinde karakterler bazen ne hissettiklerini açık açık söylemez ama renkler, müzikler, yavaş yürüyüşler ve kameranın durduğu yer zaten her şeyi anlatır. In the Mood for Love da bunun en güçlü örneklerinden biri. Wong Kar-wai burada aşkı bir olay gibi değil, insanın içine yayılan ve zamanla ağırlaşan bir his gibi kuruyor.

Wong Kar-wai’nin bu filmdeki en güçlü tarafı, aşkı bağırmadan anlatması. Normalde aşk filmlerinde büyük itiraflar, gözyaşları, sarılmalar, kavuşmalar bekleriz ama burada asıl etki bunların olmamasından doğuyor. Karakterler birbirine yaklaştıkça film daha romantik değil, daha gergin ve daha içli bir hale geliyor. Çünkü aralarında sadece çekim yok; gurur, ahlak, korku, toplum baskısı ve kendilerine yakıştıramadıkları bir sınır var. Yönetmen bu sınırı o kadar zarif kuruyor ki, seyirci de o duygunun içinde sessizce bekliyor.

Başrollerde Tony Leung Chiu-wai ve Maggie Cheung yer alıyor. İkisi de abartıya kaçmadan, çok kontrollü ama çok derin performanslar veriyor. Bu filmde oyunculuk dediğimiz şey büyük tiratlar atmak ya da duyguyu taşırmak değil; bazen sadece gözünü kaçırırken bile içindeki kırılmayı gösterebilmek. Tony Leung’un yüzündeki sakin hüzün ve Maggie Cheung’un zarif ama mesafeli duruşu filmin bütün duygusunu taşıyor. İkisi de karakterlerini fazla konuşmadan, fazla açıklamadan ama izleyenin içini sızlatacak kadar güçlü oynuyor.

Maggie Cheung’un canlandırdığı Su Li-zhen karakteri filmin en zarif ama en yalnız taraflarından biri. Dışarıdan bakınca bakımlı, sakin, ölçülü ve güçlü bir kadın gibi duruyor ama aslında içinde çok fazla bastırılmış duygu taşıyor. Aldatılmış olmanın kırgınlığını da yaşıyor, toplumun kadın üzerindeki bakışını da hissediyor, yanlış anlaşılma korkusunu da içinde taşıyor. Onun her adımı, her kıyafeti, her susuşu sanki kendi duygularını kontrol altında tutma çabası gibi. Bu yüzden Su sadece romantik bir karakter değil; gururuyla, yalnızlığıyla ve kendini tutuşuyla çok gerçek bir kadın portresi gibi duruyor.

Tony Leung’un canlandırdığı Chow Mo-wan ise sessiz acının erkek hali gibi. O da aldatılmış, o da kırılmış ama bunu dışarıya öfke olarak değil, içe çekilen bir ağırlık olarak yansıtıyor. Su’ya yaklaştıkça sadece ona karşı bir şey hissetmiyor; kendi hayatındaki boşluğu, evliliğindeki çöküşü ve aslında ne kadar yalnız kaldığını da daha çok fark ediyor. Chow’un en etkileyici yanı, sevdiği şeye yaklaşırken bile kendine bir sınır koymaya çalışması. İçinde arzu var ama o arzunun üstünde bir vicdan ve incelik de var.

Filmin merkezinde aldatılmış iki insan var ama film aslında aldatılmanın kendisinden çok, aldatıldıktan sonra insanın neye dönüşmemeye çalıştığını anlatıyor. Chow ve Su eşlerinin ihanetini fark ettikçe birbirlerine yaklaşırlar ama aynı ihaneti kendi üzerlerinden tekrar etmek istemezler. Burada aşk sadece kalbin çekildiği yere gitmek değil, bazen o yere gitmemeyi de göze almak anlamına geliyor. Film bu yüzden çok niş bir yerde duruyor; aşkı sahip olmakla değil, kendini tutmakla, sınırda kalmakla ve içten içe yanmakla anlatıyor.

In the Mood for Love gösterildiği dönemden itibaren sinema çevrelerinde çok güçlü bir karşılık buldu. Cannes’da Tony Leung’a En İyi Erkek Oyuncu ödülünü kazandırdı ve zamanla modern sinemanın en özel aşk filmlerinden biri olarak anılmaya başladı. Bugün hâlâ bu kadar konuşulmasının sebebi sadece estetik olarak güzel görünmesi değil; duyguyu bu kadar sade ama bu kadar derin hissettirebilmesi. Bu film hızlı tüketilecek bir film değil, daha çok sessizliğe, bakışlara, müziğe ve görüntünün taşıdığı anlama dikkat eden izleyiciye hitap ediyor.

Benim gözümde In the Mood for Love, kavuşamayan iki insanın hikâyesinden çok daha fazlası. Bu film, insanın bazen en çok yaşayamadığı şeyde kaldığını gösteriyor. Yaşansa belki yıpranacak, sıradanlaşacak ya da bitecek bir duygu; yaşanmadığı için hafızada daha temiz, daha dokunulmaz ve daha acı bir yerde kalıyor. Aşk burada sahip olmak değil; bir bakışta durmak, bir cümleyi içine gömmek, doğru zamanda yanlış hayata denk gelmenin ağırlığını taşımak. O yüzden film bittiğinde akılda olaylar değil, insanın içine çöken o eksik kalmışlık hissi kalıyor.