Bir Kadın Olmanın Ağırlığını En İyi Anlatan Filmler… Ve Toplumun Susturduğu Gerçekler

Kadın olmak, kolay değil, biliyorsunuz. Toplumun sessiz kuralları, beklenmedik engeller ve yargılar çoğu zaman hayatı zorlaştırıyor. Ama sinema öyle hikâyeler anlatıyor ki, izlerken hem “vay be” diyorsunuz hem de hâlâ mücadele eden kadınları hatırlıyorsunuz. Şimdi gelin, kadınların yaşadığı zorlukları en iyi anlatan ve izlerken hem düşündüren hem de duygulandıran filmleri birlikte bakalım.

1-Soraya’yı Taşlamak - 2010

Şah’ın devrilmesinin ardından Humeyni’nin şeriatı getirdiği İran’da, küçük bir köyde yaşayan dört çocuk annesi Soraya’nın hayatı alt üst olur. Gözünü şehvet bürümüş kocası Ali, gardiyanlık yaptığı hapishanedeki idama mahkum bir adamın 14 yaşındaki kızını kendisine istiyor. Şeriat yasaları, kızın 14 yaşında olmasını bir yana bırakın, Ali’nin onu ikinci eş olarak almasına da müsaade ediyor.

Ama Ali’nin asıl derdi, Soraya’dan tamamen kurtulmak; böylece ona ve iki kızına nafaka vermek zorunda kalmayacak. Bunun için ona zina iftirası atıyor ve köyün mollası ile muhtarını da ayarladıktan sonra, zinanın cezası olan recm, Soraya’nın kaçamadığı amansız kaderi hâline geliyor.

Filmin açılışında ise 14. yüzyılda yaşamış İranlı bir şair olan Hafız Şirazi’nin (Batı’da Hafez Shirazi olarak bilinir) şu dizeleri yer alıyor:

“Olmayın riyakârlık edenlerden; yüksek sesle Kur’an’ı dillendirirken, ahlaksızlığını örtbas ettiğini zannedenlerden…”
Yani aslında, hangi din adına olursa olsun ortada bir cinayet varsa, onun adı cinayettir; ne kadar adını adalet diye yutturmaya çalışsalar da!

2- Dangal - 2016

Sadece bir spor filmi değil; kadınların toplum içindeki “rol” beklentilerine, önyargılara ve bastırılmış potansiyellere ayna tutuyor. “Kadınların cinsel obje olarak görülmesi, bu çizginin dışına çıkanların çirkin ithamlarla karşılanması” gibi gerçeklikleri içten bir dille anlatıyor.

Bir babanın kızlarına olan inancı, toplumun kadınlara biçtiği sınırları paramparça ediyor. “Kız güreş mi yapar?” diyen herkesin sustuğu, azmin ve sevginin kazandığı bir hikâye bu. Dangal, hem umut veriyor hem de düşündürüyor: bir kadının hayali, koca bir düzenin duvarlarını yıkabilir.

3-İncendies- 2011 (İçimdeki Yangın)

Bu film sadece savaşın değil, bir kadının kendi kimliğiyle, geçmişiyle ve acısıyla yüzleşmesinin hikayesi. Savaşın ortasında hem anne, hem mahkûm, hem de direnişçi bir kadının hayatı üzerinden aslında bütün bir coğrafyanın suskunluğu anlatılıyor. Kadın olmak bazen savaşta bile daha zor.

İzlerken “böyle bir şeyi gerçekten yaşayan insanlar var mı?” diye sormadan edemiyorsunuz. Çünkü film o kadar gerçek, o kadar vurucu ki; bitince sadece izlediğiniz sahneleri değil, toplumların kadına yüklediği sessiz acıları da düşünüyorsunuz. Filmin sonun da Kadının çocukları, acı gerçeği öğrendiklerin de şoka giriyor ve aklıma kazınan direkt bu replik ve sahne kaldı.

4- North Country - 2005 (Tek Başına)

Şu filmi izleyip “Erkekler işte!” deyip inzivaya çekilmek nasıl bir kafadır, anlamakta zorluk çekiyorum. Birçok insan için yaşamı ıstırap haline getiren bir gerçeği herhangi bir cinsiyetin üzerine yıkmak ne kadar akıl karı, düşünmek gerek. Film, bu tür düşüncelere yer vermemek adına, “açık kadın kötüdür” mantığından sıyrılmış ve iyilik-kötülük cinsiyetler arasında paylaştırılmış. Film sonrası, erkeklere saldıran ama yüz yüze geldiği herhangi bir tacize karşı sessiz kalan kadınları görmek ne kadar acı. Zira film de bu tür kadınlara yönelik eleştiriler içeriyor.

Filmin anlatmaya çalıştığı, kadınların iş hayatında karşılaştığı zorluklardan çok daha büyük bir kapsama sahip. Ortadaki sorun için yalnızca erkekleri suçlayıp, hayatına kaldığı yerden devam eden kadınları, hatta kadın-erkek fark etmez, etmemeli, herkese olayları etraflıca değerlendirmeyi hatırlatıyor.