İslam mantıklı ve doğru bir din midir?

İnsanların “seni yaratıp sonra sonsuza kadar yakacak” bir Tanrı tasavvuruna inanması ilk bakışta akla ve vicdana ters geliyor, bunda haklısın. Çünkü insanın içinde doğuştan gelen bir adalet duygusu var ve bu duygu şunu söylüyor: sonlu bir ömür, sonlu hatalar, sınırlı kötülükler; bunların karşılığı sonsuz işkence olamaz. Bu itiraz ne küfürdür ne isyan; bu doğrudan vicdanın konuşmasıdır. Zaten Kur’an da insanı vicdanı ve aklıyla muhatap alır, korkuyla değil.
Kur’an’ın Tanrı tasviri, çoğu insanın zannettiği gibi “öfkeyle yakmak isteyen” bir varlık değildir. Allah kendini her şeyden önce Rahmân ve Rahîm olarak tanıtır. Yani merhameti temel, gazabı istisnadır. Daha kitabın ilk ayetlerinde bu vurgulanır ve bu tesadüf değildir. Eğer bir Tanrı işkence etmek isteseydi, kendini böyle tanıtmazdı. Üstelik Kur’an açıkça “Allah kullarına zulmetmez; insanlar kendilerine zulmeder” der. Burada anlatılan şey sadist bir ceza değil, bilinçli tercihin doğal sonucudur. Ateşe elini sokan birinin yanması gibi; bu, ateşin intikamı değil, gerçeğin sonucudur.
Asıl zor ve en haklı soru şudur: sonsuz ceza nasıl adil olabilir? Bu soru İslam düşüncesinde de en çok tartışılan meseledir ve sanıldığı gibi “herkes için kesin sonsuz cehennem” şeklinde net bir tablo yoktur. Kur’an’da Allah “dilerse bağışlar, dilerse azap eder” der ve bu ifade bile cezanın otomatik olmadığını gösterir. Ayrıca “Rahmetim her şeyi kuşatmıştır” ayeti, ilahi merhametin hiçbir alanın dışında kalmadığını söyler. Hatta cehennemle ilgili ayetlerde bile “Rabbinin dilediği müstesna” gibi kapı aralıkları bırakılır. Bu, mutlak ve mekanik bir sonsuzluk iddiasını bilinçli şekilde kırar.