Protopterus: Karada Yaşayabilen Akciğerli Balık

Çoğu bilgiler insanoğlunun kafasında kalıplaşmış bir şekilde yer alıyor. Buna örnek vermemiz gerekirse şayet sudan çıkan bir balık hemen ölürken, kuru bir toprak içinde yaşayabileceği kimsenin aklının ucundan dahi geçmez. Böyle bir durumun var olduğunu okuduğumuz ya da duyduğumuz zaman kafamızın içeresinde pek çok soru işaretleri yer almaya başlıyor.

Ancak gün geçmiyor ki doğa ve canlılar hakkında her gün öğrendiklerimiz bizi daha da çok şaşırtıyor ve şaşırtmaya devam ediyor.

Youtube da bir video karşıma çıktı bu videoyu izlerken gerçekten çok ilginç ve beni şaşkına döndüren bir video olduğunu söyleyebilirim sizlere. İlk önce inanmakta zorlandım. Acaba bu bir photoshop olabilir mi diye bile düşündüm. Sonra araştırmaya karar verdim.

Araştırmalarım sonucuna baktığım zaman canlıların yaşam döngüsü içindeki çabalarına ve doğanın getirilerine, tekrardan hayran kaldım.

Şimdi size izleyip de hem çok şaşırdığım hem de hayranlık duyduğum kupkuru toprak içinde yaşayan bu muhteşem ötesi balıklardan bahsetmek istiyorum.

Bunun için Afrika kıtasına doğru bir yolculuğa çıkmamız gerekiyor. Suya hasret toprakları ile Afrika kıtasında yaşam her canlı için gerçekten çok zor.

Bu ülkede insanlar dahil her canlı hayatta kalabilmek ve neslini bir şekilde sürdürebilmek için o kadar çok değişim geçiriyorlar ki.

Çok etkilendiğim ve hayran kaldığım "Protopterus" balıkları hakkında olacak bugünkü yazım.

Bu balıklar akciğerli balık olarak da biliniyorlar. Bu balıklar "amfibiler" grubuna dahildirler. Amfibiler canlıların sabit bir vücut sıcaklıkları bulunmamasıdır.

Bulundukları her çevrenin sıcaklığını alabiliyorlar. Kısacası soğukkanlı hayvanlardır.

Bu balıklar deri yapıları nedeni ile nemli koşullarda yaşamak zorundadırlar. Yoksa derileri hemen kurur ve ölürler, tıpkı kurbağalar gibi.

Bu nedenden dolayı da suya yakın yerleri tercih ederler. Afrika'daki akciğerli balıklar da bu yüzden göl ya da nehir yataklarında yaşarlar.

Normal şartlarda solungaç solunumu yaparlar. Şartlar zorlandığın zaman da, ihtiyaç duyarlarsa hava solunumuna da geçiş yapabiliyorlar. Yani çift solunum yapabilme özelliğine sahipler.

Protopterus balığının yaklaşık olarak 80 cm. boyu vardır. Renkleri zeytunu yeşilidir. Diğer balık grupları gibi pulları vardır, ama derisinin içinde saklıdır bu pullar.

Protopterus balığının orta yüzgeçleri kuyruğunun çevresinde bir tek yüzgeç biçiminde birleşir. Uzun çift yüzgeçleri ise ayak görevi görür ve dipten destek almasını sağlar.

Yağmur mevsimlerinde göllerde yüzerler. Ancak sıcak yaz günlerinde ve kuraklık dönemlerinde ise, başka balıklar gibi bulundukları yerden yani evlerinden ayrılmıyorlar.

Peki böyle durumlarda Protopterus balığı ne yapıyor biliyor musunuz?

Yağmur ile buluşuncaya kadar hiç hareket etmemeyi tercih ediyorlar. Bir nevi kendilerini yaz uykusuna hazırlıyorlar.

Önce kuraklıktan korunmak adına çamurun içine dalıp ağızları ile bir yuva kazıyorlar.

Sonra tıpkı ipek böceklerinin yaptığı gibi, salgıladıkları madde ile bir koza yaparak içine kapanıyorlar.

Bu kozanın içerisinde oluşturmuş oldukları soluk tüp yardımı ile nefes alırlar. Bunun için kozalarını yüzeye oldukça yakın yerlerde hazırlarlar.

Uygun koşullar tekrar oluştuğu zaman yeniden uyanmak için kupkuru toprakta sabır içerisinde beklerler.

Afrika'daki bu balıkların benzerlerine, yine sıcak iklimlere sahip olan Avustralya ve Güney Amerika'da da rastlanmaktadır.

En büyük düşmanlarından bir tanesi ise timsahlardır. Ancak yerli halkın da severek tükettiği bir balık türü olduğu da bilinmektedir.

Doğanın o acımasız şartları karşısında, sabır ile yaşama tutunmaya çalışan bu balıkların gerçek öyküsünü dinlemiş oldunuz.

Evrim sürecinin su ile kara arasındaki narin halkalarını oluşturmaktadırlar. İyi ki varlar...

Dostça ve sağlıcakla kalın...

Sibel Erdem - 29.03.2018