Vay… be bunu bilmiyordum “ Genler gerçekten kimden gelir? Annem mi, babam mı?

İnsan aynaya bakıyor…
Burnu aynı babası... gülüşü de tıpkı annesi.
Bu çocuk tıpkı dedesi gibi sinirli, dedeye çekmiş...
Valla zekası da tıpkı ben ayyy ağucu babasına benzemiş...
Falan...
Peki gerçekten böyle mi?
Yoksa genetik dediğimiz şey biraz daha derin bir satranç mı?

Gerçekten %50 anne %50 baba mıyız?

Evet. Matematik olarak.
23 kromozom anneden
23 kromozom babadan

Ama işin püf noktası!

Hangi genlerin sana geleceği tamamen rastlantısal bir kombinasyondur.

Aynı anne babadan doğan iki kardeşin bu kadar farklı olmasının sebebi budur.

Sen annenin yarısı değilsin.
Babanın da yarısı değilsin.
Onların milyonlarca ihtimalinden sadece birisin.

Gen almak başka, genin çalışması başka

Burada çoğu kişi yanılıyor. BAKIN BURASI ÇOK ÖNEMLİ!!!

Bir gen sende olabilir... Ama çalışmayabilir.

Buna ne diyoruz? Epigenetik

Yani gen kitap gibidir. Ama hangi sayfanın açılacağını!

Beslenme, stres, çevre, ilgi... yani gen var ama çalışması için belli faktörlerin de olması gerekiyor.

Başka? Anne karnındaki ortam belirler.
Gen = potansiyel.
Kader değil.

Boy, kilo, zeka tek bir genden mi gelir? Hayır.

Boy yüzlerce genle belirlenir.
Zeka çoklu gen + çevre + eğitimle şekillenir.
Kilo genetik yatkınlık + yaşam tarzıdır.

“Zekayı anneden aldım” , “Boy babadan” demek kolay ama eksik.

Genetik bir orkestradır... Tek enstrümanla çalmaz.

Cinsiyeti kim belirler? Net cevap = Baba.

Anne her zaman X verir... Baba X ya da Y verir.

XX → kız
XY → erkek

Ama burada küçük bir vay be... var!

Embriyo ilk haftalarda nötrdür.
SRY geni aktifleşirse erkek gelişim başlar.
Aktifleşmezse dişi yönünde ilerler.

Yani biyoloji bile ilk etapta “bekle-gör” modundadır.

“Kim daha istekliyse çocuk onun cinsiyetinde olur” Halk gözlemi tamamen boş değildir

Bilimsel gerçek şu!

Y spermler daha hızlı ama daha hassas

X spermler daha yavaş ama daha dayanıklı

Kadının genital ortamı içi kuru ise (pH, mukus, hormon durumu)
işte burada en olan kazansın yarışı biraz etkiliyor.

Ama bu etki! bir olasılıktır
Garanti değildir. Öyle sen soğuktun da çocukların cinsiyeti hep kız oldu mesele demek de değildir... Biyolojide şehvet değil, mikroskobik biyokimya konuşur.

Taşıyıcı Yea benim valide sülalede ne kadar olumsuz genetik var toplamış taşımış gelmiş... Doğru mu?
Neden bazı hastalıklar erkek çocuklarda çıkar?

Kadın → XX
Erkek → XY

Eğer X kromozomunda bozuk bir gen varsa!!!

Kadında ikinci X çoğu zaman telafi eder.
Ama erkekte yedek X yoktur

Bu yüzden bazı hastalıklar. Hemofili, Duchenne kas distrofisi, renk körlüğü çoğunlukla erkeklerde görülür.

Kadın taşıyıcı olabilir= Erkek hasta olabilir.

Ama kadınlar tamamen pasif mi? Hayır.

Kadın hücrelerinde iki X’ten biri rastgele kapanır.
(Buna X inaktivasyonu denir.)

Yani bazı hücrelerde bozuk gen aktif olabilir.
Bu yüzden bazı taşıyıcı kadınlarda hafif belirtiler görülebilir.

Genetik siyah-beyaz değildir... Genetik kader mi? Hayır.

Risk taşımak ≠ hasta olmak
Taşıyıcı olmak ≠ hastalık yaşamak.

Muayenehaneye giriyorsun. “ midem…” diyorsun

“Annede şeker var mı?”
“Babada kalp?”
“Halada kanser?”
“Dede kaç yaşında vefat etti?”

“Beni mi muayene ediyor, soy ağacımı mı?”

Çünkü bazı hastalıklar tek başına gelmez.

Kanserlerde neden özellikle
Çünkü bazı kanserler belirli gen mutasyonları ile ilişkilidir.

BRCA1, BRCA2 Bu genlerde bozukluk varsa özellikle meme ve over kanseri riski artar.

Kalp krizi ve ani ölümler
Ailede 40–50 yaşında ani kalp krizi öyküsü varsa biz ciddileşiriz.

Çünkü bazı ritim bozuklukları ve kolesterol metabolizma hastalıkları genetik olabilir.

Genetik burada görünmez bir elektrik hattı gibidir.
Kısa devre yapabilir.