Sorular: Yeme & İçme

Türkiye'nin son yıllarının en popüler tatlısı haline gelen soğuk baklava, artık neredeyse her baklavacının vitrininde. Peki bu lezzeti kim icat etti?

İnternette bu soruyu aratırsanız birden fazla isimle karşılaşırsınız. Kimi marka, kimi kişi — herkes "biz bulduk" diyor. Yaşar Usta ile bir röportaj yapmıştım birkaç hafta önce. Ben de bu soruyu ciddiye alıp araştırdım ve elime geçen en eski belgeye ulaştım. Daha eskisi gelene kadar şimdilik budur dedim. İnternet verilerini taradım ancak daha eski bir belge yok. Peki olay ne? Gerçekten soğuk baklavanın mucidi kim?

"Soğuk Baklava" İsminden Önce: Sütlü Bitter

Bugün herkesin "soğuk baklava" dediği tatlının asıl adı Sütlü Bitter baklava. Klasik şeker şerbeti yerine süt, krema ve bitter çikolatayla hazırlanan bu formül, baklavayı soğuk servis edilmesi gereken tamamen farklı bir tatlıya dönüştürüyor.

"Soğuk baklava" ismi sonradan halk tarafından takıldı — tatlının servis biçiminden dolayı.

En Eski Yazılı Belge: 10 Haziran 2016

Soğuk baklavanın kökeni araştırıldığında şu ana kadar ulaşılabilen en eski yazılı kaynak, 10 Haziran 2016 tarihli Günaydın Gazetesi'nin Ramazan özel sayısı. Bu haberde İstanbul'da faaliyet gösteren Baklavacı Yaşar Usta'nın Sütlü Bitter baklavası, yeni ve özgün bir ürün olarak tanıtılıyor.

Bu tarihten önce, bu formülde ve bu sunum tarzında hazırlanmış başka bir baklavaya dair yazılı, görsel ya da dijital herhangi bir belgeye henüz ulaşılamadı. Bulursanız yoruma bırakın..

Yaşar Usta Kim?

Bingöl kökenli, Diyarbakır'da ustalık eğitimi almış, İstanbul'da iz bırakmış bir tatlı ustası: Yaşar Börü. Yıllarca burma kadayıf ve baklava üzerine çalışan Börü, 2015-2016 yıllarında klasik baklava reçetesini yeniden yorumlayarak Sütlü Bitter'i geliştirdiğini söylüyor.

Kendisiyle yaptığımız röportajda şunları aktardı: "Bu ürünü ilk tezgahlarımıza koyduğumuzda 'soğuk baklava' ismi literatürde dahi yoktu. Biz ona Sütlü Bitter diyorduk."

Patent Meselesi

Yaşar Usta, 2016 yılında Türk Patent Enstitüsü'ne üç kez başvurdu. Kurum her seferinde aynı kararı verdi: Bu ürün yeni bir buluş değil, baklavanın süt ve çikolatayla değiştirilmiş bir çeşidi. Dolayısıyla ortada bir patent yok. Aslında patente gerek de yok. Çünkü bir arge sonucu bir ürün farklılaştırılmış. Ve patent olmadığı, mucitliği ortadan kaldırmıyor — tıpkı birçok tarihi buluşun tescilsiz kalmasına rağmen sahibinin bilinmesi gibi.

Öte yandan bazı markaların "soğuk baklavanın patenti bizde" dediğini duyabilirsiniz. Burada önemli bir ayrım var: marka tescili ile ürün patenti farklı şeyler. Bir marka kendi adıyla "X Soğuk Baklava" tescili alabilir; bu ürünün kendisine ait olduğu anlamına gelmez. Yani yarın sen gidip 'Antalyalı Mustafa Bey Soğuk Baklavaları' diye bir marka tescil ettirebilirsin :) (Böyle bir marka varsa şimdiden affola)

Belgeler Ne Söylüyor?

Birden fazla kişi aynı iddiayı taşıyor olabilir. Ancak şu an elimizdeki en eski yazılı kanıt 2016 tarihli ve Yaşar Usta'nın mutfağına işaret ediyor. Daha eski bir belge ortaya çıkarsa bu yazıyı güncellerim. Eğer "soğuk baklavanın mucidi bu kişidir" diyorsanız ve elinizde daha eski tarihli bir metin varsa yazının altına yorum olarak iletebilirsiniz.

Şimdilik belgeler konuşuyor — ve tek tarihli, tek imzalı kaynak Günaydın Gazetesi'nin o Ramazan sayfası.

Peki Sizin Bayramdaki Favori Tatlınız Hangisi?