Gider Pusulası Nedir, Nasıl Hesaplanır?

Gider pusulası vergi sistemi için önemli bir araç olarak hayatımızda yer tutuyor. Ticari bir işletmede belgelendirilmesi mümkün olmayan giderlerin defter kaydı sorun olacağı için gider pusulası muhasebe kayıtları açısından çok önemli. Peki, gider pusulası nedir? Nasıl düzenlenir? Nasıl hesaplanır? Gider pusulası fatura yerine geçer mi? Aklınızdaki tüm soruların cevaplarını yanıtlamaya çalışacağız. Öğrenmeye hazırsanız başlayalım!

Ticari bir işletme için giderlerin kayıt altına alınması en önemli konulardan biri. Durum böyle olduğunda gider pusulasının önemi de gün yüzüne çıkmış oluyor. Bir kişiden mal veya hizmet alırken vergileri de hesaplayarak kişiye ödeyeceğiniz tutarı resmi olarak belgelemiş oluyorsunuz. İşin içinde vergi ve resmi evraklar olunca gider pusulası son derece dikkatli olunması gereken bir konu. Gider pusulası hakkında bilmeniz gereken her şeyi yazımızda bulabilirsiniz.

Gider Pusulası Nedir?

Gider Pusulası Nedir, Nasıl Hesaplanır?
Vergi mükellefi olmayan, yani defter tutmayan kişilerden mal veya hizmet alındığı zaman düzenlenen belgeye gider pusulası denir. Ayrıca tüketicilere satılan malın iadesi söz konusu olduğu zaman da gider pusulası düzenlenir.

Bu belge satıcıya imzalatılır. Belgenin aslı satıcıda, kopyası işletmecide kalır. Belgeyi düzenleyen satıcı değil, mal veya hizmeti satın alan taraftır. Satıcı gider pusulası düzenlemez, sadece imzalar. Alıcı olan işletme gider pusulası düzenler ve defterine gider olarak işler.

Gider Pusulası Ne İşe Yarar?

Kanuna göre sadece gelir vergisi, kurumlar vergisi ve KDV mükellefleri fatura düzenleyebiliyor. Kanunen fatura kesmesi mümkün olmayan kişilerden alınan mal veya hizmetin resmi olarak belgelendirilmesi ancak gider pusulası ile mümkün hale gelir. Vergi usul kanuna göre gider pusulası fatura yerine geçer. Böylelikle giderler kayıt altına alınarak devlete ödenecek olan vergiler de resmi olarak belgelendirilmiş olur.

Hazine ve Maliye Bakanlığının yayınladığı tebliğler aracılığı ile gider pusulası sınırı genişletilerek uygulanabilir olduğu durumların kapsamı artırıldı. Gider pusulası, vergiden muaf esnaf ile yapılan ticaretin yanında nihai tüketiciden alınan mal veya hizmet, iadeler, telif ödemeleri gibi pek çok durum için kullanılabiliyor.

Gider Pusulası Nasıl Düzenlenir?

Gider Pusulası Nedir, Nasıl Hesaplanır?
Gider pusulasında işin cinsi, tutarı, adedi, toplamı, ödenecek olan vergi oranı ve net tutarı, işi satın alan ve satanın ad soyadı, adresi, varsa vergi dairesi ve hesap numarası, düzenleme tarihi, seri ve sıra numarası bilgilerine yer verilir.
  • Gider pusulası mükellefin anlaşmalı olduğu bir matbaada bastırılarak notere tasdik ettirilir.
  • Gider pusulası en az iki örnek olacak şekilde düzenlenir. Bilgi eksiği olan veya iki nüsha olarak düzenlenmeyen gider pusulası geçerli sayılmaz.
  • Gider pusulasının doldurulmuş örneği aslı satıcıya, ikinci nüsha ise alıcıya verilir.

Gider Pusulası Hesaplama Nasıl Yapılır?

Gider pusulası hesaplanırken öncelikle gider pusulasına konu olan işlem hakkında alınan mal veya hizmet için uygulanacak olan gelir vergisi ve KDV oranları baz alınarak gelir vergisi ve KDV ayrı ayrı hesaplanır.
  • Gelir vergisi ve KDV tutarları toplanır ve toplam vergi kesintisi bulunur.
  • Toplam kesinti tutarı, mal veya hizmet bedelinden düşülerek net tutar hesaplanır.
  • Gider pusulası hesaplaması, alınan mal veya hizmet karşılığında ödenecek olan brüt tutar üzerinden yapılabileceği gibi net tutar üzerinden de yapılabilir.
Gider pusulası hesaplamasına bir örnek vermek gerekirse;

A limited şirketi bir tesisatçı ile hizmeti karşılığında brüt olarak 1000 TL ödemek için anlaştı diyelim. Şirket bu işlemin gider pusulası karşılığında toplamda 1000 TL öder ancak bu tutarın içinde devlete ödenecek olan vergi de var. Devlete bu tutar üzerinden %10 gelir vergisi ve %18 oranında KDV ödeyecekse toplam vergi tutarını brüt tutardan düştükten sonra kalan tutar tesisatçıya ödenir.
  • Brüt tutar: 1000 TL
  • Gelir vergisi stopajı: 1000 x %10 = 100 TL
  • KDV: 1000 x %18 = 180 TL
  • Toplam vergi tutarı: 100 + 180 = 280 TL
  • Tesisatçıya ödenecek olan tutar: 1000 – 280 = 720 TL
Eğer tesisatçı ile net ücret üzerinden anlaşıldıysa bu ücrete göre önce brüt ücret hesaplanır. Brüt ücret üzerinden de gelir vergisi ve KDV oranlarının hesaplanması gerekir.

Gider Pusulası Stopaj Oranları

Gider Pusulası Nedir, Nasıl Hesaplanır?
Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesi gereğince vergiden muaf esnaftan mal veya hizmet alındığı zaman, karşılığında yapılan ödemelerde stopaj uygulanıyor. Gider pusulası stopaj oranı ise yapılan hizmet veya satın alınan mala göre değişiyor. Ödemenin hangi muhtasar kodu ile yapılacağı vergi oranını etkiliyor.
  • Halı, kilim, çorap, havlu, çarşaf, dokuma ürünleri, her tür nakış işleri, örgü, dantel, her çeşit turistik eşya, sepet, hasır, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek ve benzeri mal bedelleri veya bu malın yapımı için ödenen hizmet bedeli üzerinden %2
  • Hurda mal alımı üzerinden %2
  • Diğer mal alımları için %5
  • Diğer hizmet alımları için %10
Eğer mal veya hizmet satan kişi esnaf muaflığından yararlanmıyorsa faydalanılacak işin sürekliliğine bakmak gerekir.
  • İş devamlılık gerektiren bir hizmet ise kişiyi bordrolu olarak çalıştırmak ve ücretini artan oranlı vergiye tabi tutmak gerekir.
  • 18. madde kapsamına giren serbest meslek işleri için %17,
  • Serbest meslek için bazı istisnalar söz konusudur. Resmi gazeteye göre bunlar şu şekilde sıralanır: Müellif, mütercim, hattat, ressam, bestekar, heykeltıraş, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve onların kanuni mirasçılarının makale, şiir, hikaye, roman, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, karikatür, röportaj, film, video, fotoğraf, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini dergi, gazete, bilgisayar ve internet, radyo, televizyonda yayınlamak veya kitap, disket, CD, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat eserlerin dağıtma, temsil, icra ve teşhir gibi şekillerde değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler.
  • Diğerlerinden %20 vergi kesintisi yapılır.

Gider Pusulası Örnekleri

Gider pusulası firmanın adına düzenlenir, bir matbaada bastırılır ve noterde onaylatılır.

Gider pusulasında yer alan bilgiler şu şekildedir:
  • Satın alınan mal veya hizmetin cinsi
  • Mal veya hizmetin tutarı
  • Alıcıya ait unvan, ad soyad, adres, vergi dairesi ve numarası (kaşe)
  • Belgenin seri ve sıra numarası
  • İşlem tarihi
  • Maliye Bakanlığı logosu veya noter kaşesi
  • Satıcının adı soyadı, kimlik numarası ve imzası
  • Kesilen gelir vergisi
  • Ödenen tutarın hem rakam hem yazı hali
Boş bir örnek gider pusulası aşağıdaki gibidir:
Gider Pusulası Nedir, Nasıl Hesaplanır?

Gider Pusulası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Gider pusulası muhasebesel açıdan çok önemli olduğu için çoğu kişinin aklında soru işaretleri var. Hangi durumlarda, kim, nasıl gider pusulası düzenler? Hadi, bu soruların cevaplarına bir bakalım.


Gider Pusulasını Kim Düzenler?

Gider pusulasını vergi mükellefi olmayan bir kişiden mal veya hizmet satın alan kişi düzenler. Böylece devlete ödenecek olan vergi tutarları da belgelendirilmiş olur. Alıcı kişi mal veya hizmet temin edecek olan kişi ile brüt veya net ücret üzerinden anlaşarak ona göre vergi oranlarını hesaplar. Sonuç olarak mal veya hizmet satın alınan kişinin alacağı tutar ve devlete ödenecek olan vergi tutarları belirlenmiş olur ve deftere gider olarak işlenir.

Gider Pusulası Nasıl Kesilir?

Gider pusulası keserken dikkat edilmesi gereken birkaç nokta var. Tüm bilgiler eksiksiz bir şekilde doldurulduktan sonra gider pusulasını satıcıya mutlaka imzalatmak gerekir. Ayrıca gider pusulası çift nüsha olacak şekilde düzenlenmeli. Aksi takdirde gider pusulası geçerli sayılmaz. Doldurulan ilk örnek satıcıya teslim edilir. İkinci örnek ise düzenleyen tarafın olur. Bu şekilde dikkatlice doldurulan belge artık gider olarak deftere işlenebilecek durumdadır.

Gider Pusulası Nereden Alınır?

Gider pusulası için öncelikle vergi dairesinden izin alınır. Vergi dairesinden izin belgesi alındığında gider pusulası bastırılarak noterde tasdik edilir. Gider pusulası firmanın ismine özel olarak düzenlenir.

Gider Pusulası Kime Kesilir?

Vergiden muaf olan kişilere, kundura boyacısı, fotoğrafçı, berber, kalaycı, çilingir ve musluk tamircisi gibi esnaf muaflığı olanlara vereceği mal veya hizmet karşılığında bir tutar ödendiğinde belgelendirilebilmesi için gider pusulası kesilir. Mal veya hizmeti sağlayan kişi gider pusulası kesemez. Bu, malı veya hizmeti satın alan kişinin düzenlemesi gereken resmi bir evrak.
YÜKLENİYOR...