Alevilikte Kadının Yeri

Arap Sünniliğiyle yoğrulmuş bir inanç doğrultusunda, yasak elmayı yiyerek Adem’i yoldan çıkartan günahkar Havva inancı, günümüz kadınına hangi pencereden bakıldığını da apaçık ortaya koyuyor.

Kadını, dokuz nefisli cinsel bir obje olarak gören anlayış, onu tepeden tırnağa kapatan, eğitimden ve iş hayatından soyutlayan, erkekten aşağı bir statüye koyarak toplumdan tecrit eden bir girişime dönüşüyor. Kadına güvensizliğin başlıca nedeni de budur. Bu durum her ne kadar dinin yarattığı bir dışavurum olarak görünse de, Emperyalist sistemin yarattığı bir kadın modelidir.

Alevilikte Kadının Yeri

Marx; “Her topluma egemen kültür, egemen sınıfın kültürüdür.” diyor. Egemen sınıfların yarattığı kültür, bir toplumu yönetme amacı taşıdığı için adalet gözetmemiştir. Erkek gücü üzerine kurulu sınıflı toplumlarda yapılan şey, en basit örneğiyle, kadının erkeğin kölesi haline getirilmesidir. Günümüz dünyasının üçüncü sınıf ülkelerindeki durum maalesef böyledir.

Alevi – Bektaşi kültüründe ise kadının özel bir yeri vardır. Hatta bu özelliğinden dolayı farklı mezheplerdeki kadınlardan daha özgür olduğunu söyleyebiliriz. “Bizim erkeğimiz kadın, kadınımız erkektir,” felsefesi, Aleviliğin en temel özelliklerinden bir tanesidir. Erkekle kadının eşit olduğu; “Aslanın erkeği de aslandır, dişisi de aslandır” ifadesi ile açıklanır. Din, dil ve ırk ayrımı gözetmeyen alevi felsefesi için insan değerli bir varlıktır. Bu felsefenin içinde insanlar “can” kavramıyla tanımlanırlar. Bu tanımın içinde kadın ya da erkek ifadesi yoktur.

Cem’de, cenazede ve düğünlerde kadın ile erkek yan yanadır. Hiçbir erkeğin hiçbir kadından üstünlüğü yoktur. Kimi insanların savunduğu, fiziksel yapılarından dolayı erkeğin kadından üstün olduğu fikrini şiddetle reddeder. Bu farklılığın, erkeğin evrimsel süreç içinde, iş bölümündeki tarihsel rolünden (avlanma gibi) kaynaklandığını savunur. Bu ise erkeğe kadın karşısında bir üstünlük sağlamaz.

Alevi inancına göre birden fazla evlilik yapmak yasaktır. Dahası, düşkünlük nedenidir. Kadını dövmek ve aldatmak da birer düşkünlük nedenidir ki Alevilikten dışlanmayı gerektirir. Birer İslami yaptırım olan hülle ve imam nikâhı gibi uygulamalar da uygulanmaz. Bazı dedelere göre düşkünlük nedeni sayılır. Karı kocalardan haksızlığa uğrayan kişi ister kadın olsun ister erkek, görgü Cem’inde hakkını arar.

Buna “Mansur darına durmak” denir. Suçlu taraf düşkün ilan edilir, aksi halde boşanmak yasaktır. Görgü Cem’i, asırlardır nesilden nesile günümüze kadar süregelmiş bir halk mahkemesidir. Bu anlamda evlilik kurumu için Alevilik, bundan asırlar önce iki tarafın da hakkını gözeterek, deyim yerindeyse, çağdaş hukuk sistemini yakalayabilmiştir.

Yeri gelmişken halk mahkemelerini birazcık açalım. Haksızlığa uğrayan ya da buna şahit olan kimse durumu dedeye iletir. Dedeyi olaydan haberdar etme cem esnasında olduğu kadar cem dışında farklı bir ortamda da olabilir. Konu, cem sırasında gündeme getirilir ve yargılama başlar. Halk mahkemelerindeki genel kural, çözümün cem sırasında çözülmesidir.

Tabi istisnai olarak tarafların karşılıklı rızalarıyla da çözülebilir. Dede tarafları dinler, cemdeki canların da görüşünü alarak kararını açıklar. Dedenin düşkün olarak itham edildiği durumlarda ise, bu dedenin bağlı olduğu piri veya pirinin de bulunduğu dedeler tarafından yargılanır. Dedenin vereceği karar kesindir. Halk mahkemesini en kısa yoldan bu şekilde açıklayabiliriz.

Bir Alevi erkeği için karısı dışındaki tüm kadınlar birer bacı ve kardeştir. Buna en güzel örneği yine Cem’den verebiliriz. Bilindiği gibi Cem’lerde tüm canlar birbirlerine bacı ve kardeştirler. Burada Hacı Bektaşi Veli’den güzel bir örnek verebiliriz;

Erkek dişi sorulmaz, muhabbetin dilinde,

Hakkın yarattığı her şey yerli yerinde!

Bizim nazarımızda, kadın erkek farkı yok,

Noksanlıkla eksiklik, senin görüşlerinde

&&&

Alman araştırmacı A. J. Dierl şöyle diyor;

“Alevî kadınlar dini törenlerde başörtüsü kullanmadıkları gibi yaşmak, çarşaf, peçe ya da yüz örtüsü (ummanda olduğu gibi) takmazlar. Kadın tecrit (soyutlama) edilmemiştir, erkeklerin toplantılarına serbestçe katılabilir, onlarla yemek yiyebilir, dinsel-kültürel toplantılarda konuşma yapabilir.

Çiftlerin, yani kadın ile erkeğin birlikte yaptığı dansların yanı sıra, Alevî yaşamında modern ya da eski Türk müziği tarzında müziklere de yer vardır, içki yasak değildir. Bir konferans ya da konuşmada inşallah gibi tumturaklı dinsel sözler nadiren kullanılır. Ali ile ilgili vecizelerde fazla kullanılmaz.”

Buradan da anlaşıldığı üzere, başörtüsü, çarşaf gibi Aleviliğe temelden yabancı olan yaptırımlar yoktur. Bu daha çok İslam kültüründen doğan bir anlayıştır ki erkeği tahrik etmemesi için uygulanır. Bu noktada kişisel bir yorum yapacak olursak, erkeğin tahrik olması pamuk ipliğine bağlanmış gibi görünüyor.

Oysa insan özgürlüğünün kutsallığı, görmezden gelinecek bir mesele değildir. Kaldı ki elimizden gelse edep yerlerini bile yedi kapılı zindanlara kapatacağız. Oysa insanoğlunun edep yerleri düşünceleridir. Bir kadının edep yerleri açık olduğu halde düşünceleri temiz ise o kadın giyiniktir! Oysa kirli düşüncelere sahip bir bedene on kat çul da giydirsen ne fayda...

Son olarak Hacı Bektaşi Veli’nin; “kadınlarınızı okutunuz” sözüyle, Aleviliğin kadına vermiş olduğu önemi bir kez daha görüyoruz. Üçüncü dünya ülkelerinde kız çocuklarının okutulmadığı, hatta bunun sistematik bir plan dâhilinde yapıldığını düşünürsek, Aleviliğin, egemen sınıfın yozlaşmış egemen kültürü karşısındaki dirayetini de görmezden gelemeyiz.

Asırlardır katliamlara, sindirmelere ve asimilasyona maruz kalan Alevilik, aynı zamanda zulme direnişin de sembolü olmuştur. Ceminiz kırklar cemi, sevgi inancınız, barış yolunuz olsun. Gerçek hizmet erenlerinin demine devranına hü.

Günay Aktürk


1|0
3|5

Senin görüşün nedir?

0/2000

Gönder

Kızlar Ne Diyor 3

  • Büyük emek var tebrik etmemek olmaz

    0|0
    0|0
  • o yazan ellerine ve emegine saglık kardeşim güzel tanımlamıssın :)

    0|0
    0|0
    • Teşekkür ediyor ve bir de reklam yapiyorum; Günay Aktürk, Umudun Çocuğu, daha yedi aylık bir şiir kitabi. Tavsiye olsun :)

    • Hepsini Göster
    • Vaktinden önce yazılması gereken tonlarca yazı var. Ben aslında Alevi yazar cizerligin bedelini zaman zaman ödüyorum. Bu daha da öfkelendiriyor beni. Ofkelenen kafa daha da zehirli yazmaya koyuluyor yazılarını. Amcam bir alevi dedesiydi. Sekiz sene önce Almanya da katlettiler. Böyle şeyler yaşaya yaşaya daha bir sıkı sarılıyorum hem inancıma hem canlarıma.

  • Güzel paylaşım tebrikler

    0|1
    0|0

Erkekler Ne Diyor 5

  • Bir Alevi Olarak Tebrik Ediyorum. Emeğine Sağlık.

    0|0
    0|0
  • Alevi nedir hangi inanca hizmet etmektedir kitabı nedir peygamberi kimdir yaratıcı olarak kimi görmektedir. Kadının ve Erkeğin yaratılışı insanın yaratılışı Kur'an da açıkça belirtilmiştir Allah tarafından insanın var oluşu okuyunuz. Şamanist kültürün geleneklerini sürdürerek kadına hak vermiş mi oldunuz islamda kadının ve erkeğin elbette farkı vardır zaten fizyolojik olarakta her ikisinin farkı vardır. Sen emziremezsin mesela sütün yok memelerinde yok annelik duygusuda yok , kadınlaron bugün tıp dünyasının çalışmalarında da cinsel açıdan erkeklerden daha çok haz ve tutkuya sahip olduğu ispatlanmış durumdadır. Tek merkezli olan erkek kadın ise birçok noktadan cinsel uyarıma açık bir fizyolojiye sahiptir ve donanımlıdır. İşin ruh ve his boyutunda kadının maddiyat ve parıltılı yaşam hevesi erkeğinde güzel kadın hevesi zayıf noktalarıdır. İslam bu konuda zaten incelediğinde bunu söylemiştir. Başörtüsü sadece örtüdür kardeşim orada amaç Allahın emri olan yerlerin örtülmesidir. Sen kimin emirlerine uyuyorsun onuda anlat kim de hele bakalım. Marks mı yahudi ulan marks ibrani sen alakan var mı semavi dinlerle diyeceğim cevap alamayacağım soru havada kalacak. Atamın uydurduğu şaman geleneğini değiştiripte kendine din yapan kardeşim biz o din olsaydı 3 bin yıl evvel yaptığımızı bırakır mıydık. Bırak çaputla ateşle sazla sözle oynamayı hakikate gel azıcık can senin mi kardeş de hele bakalım. Hz Ali ye çirkef atan Hz Osmana çirkef atan Hz Hasanı Hz Hüseyini şehit eden arap dünyasının içindeki islam düşmanı alçakların sözlerini kendine düstur edinmiş şia yı bırakta doğruya hakka gel azıcık olmaz mı? İslamın şartları belli haram belli helal belii Hz. İbrahimden Hz. Muhammede gelen belli giden belli senin söylediklerinin kaynağı ne kardeşim kıblesi kabe olana attığın çamurda senin kıblen neresi ey yaratılan insan kükreyen aslan doğum belli ölüm belli de bakalım neye göre yaşıyorsun sen neye göre gömülüyorsun guslün var mı gusül neye göre alıyorsun abdest var mı abdest namaz var mı

    0|0
    0|0
    • Kadın erkek namaz kılarken bile farklılıklar vardır ellerin bağlandığı yer erkekte göbek deliği hizasıdır kadinda göğüs hizası aynı zamanda bu kabir için kazılan mesafeyide belirtir erkek kabri göbek deliğine kadın kabri göğüs hizasına kadar kazılır. Namazın kılışını kabir kazılması defin cenaze yıkama abdest nasıl alınır Hz Muhammed in erkeklere ve Hz Ayşe validemizin kadınlara öğretmesi ile günümüze gelmiştir islama çirkef atma gözüm yaradana dil uzatma sen al sazını çık kırlara hopla zıpla oyna bırak sallamayı islamın kaynağı belli senin kaynağın nere kardeşim nederen anlatıyorsun bu hikayeyi Göktürk şaman inancını alıpta dinmiş gibi yama yapmaya çalışan zihniyet yetmiyor birde kafasına göre canın istediği gibi yaşayan şia çıkıyor yok ya bak sen İslam tektir Kuran tektir haram belli helal bellidir bunlara uyuyorsan müslümansın uymuyorsan değilsin bu kadar basit şimdi sen nesin de bakalım hele

    • Uc bes cümleyle açıklanacak bir mesele değil. Bana koca bir makale yazdirdin.

      www.kizlarsoruyor.com/.../a33419-alevi-dusmanligina-soylemler

    • ben sana yazılmış Allah Kelamı vereyim Hadis Tefsir İlmihal Külliyatı vereyim 10 bin kitap ve ansiklopediden oluşan yetmedi mi İslam tarihi müzeleri ve Dünya İslam Enstütisinin yaptığı çalışmalarıda bir ömür okuyalım yeter mi? yetmez makale yazmış hangi bilimselliğe delile veriye dayanarak yazdınız beyfendi makalenizi?

  • Bir Arap Alevisi olarak gurur duydum. Tebrikler.

    0|0
    0|0
  • Eline Sağlık ;)

    0|0
    0|0
  • Emeklerine sağlık ✌

    0|1
    0|0
Yükleniyor...