Kebikeç Efsanesi

Geçen hafta derste bir öğretmenimiz bize "'Kebikeç'in ne olduğunu bilen var mı?" diye sorduğunda; sınıftan yalnızca 1 kişinin azıcık bilgisi olduğu ortaya çıktı. Ben de bunun üzerine akşam eve dönünce kapsamlı bir araştırma yapmak istedim. Çok ilgimi çektiği için de sizinle de paylaşacağım.

Kebikeç, en eski İslam toplumlarından bu zamana kadar ulaşan bie gelenektir. O zamanlarda insanlar kitaplari el yazısıyla yazıyordu. Ve yazılan kitaplardan yalnızca birkaç tane bulunuyordu. İnsanlar da bu el yazısı kitapları böceklerin, kitap kurtlarının yemesini istemedikleri için kitaba "Ya hafız Ya Kebikeç" yazmıştır.


Kebikeç kimilerine göre kitapları koruyan bir melek, kimilerine göre ise bir tılsım, duadır.

Bu konuda çok sayıda rivayet bulunmaktadır.

Kebikeç Efsanesi

Süryânicede “Tüm böceklere hükmeden meleğin adı” şeklinde geçen Kebikeç, bâzı Arapça ve Osmanlıca kaynaklarda da “sürüngen ve böceklere hükmeden melek ya da cin” şeklinde târif edilmiştir.

Kebikeçe “Hüdhüd Kuşu” diyenler de olmuş, hattâ bu kuşun tüylerinin, kitap sayfalarının arasına konmasıyla, güve, kitap kurdu gibi haşerâtın kitaba yaklaşamayacağı ifâde edilmiş.

Farklı bölgelerde farklı isimlerle anılan fakat illâki bilinen Kebikeç, Kuzey Afrika’da “Kabikah, Kabikanc, Kaykatac, Akikanc”, Endonezya’da “Yâ Kih” isimleriyle anılırmış. İsmi ne olursa olsun, büyük zahmet ve sabırla çok uzun sürelerde yazılan el yazması eserlerin, haşerât tarafından yenmemesi için dâimâ Kebikeç’ten meded umulmuş.


Fakat Farsça bir lügat olan Burhân-ı Kâtığ’da Kebikeç’in “Düğün Çiçeği”, “Kurbağa Otu” ve “Mastara Çiçeği” diye geçmesi, bâzı Osmanlıca sözlüklerde de “Düğün Çiçeği” diye tanımlanması, bir gerçeği ortaya çıkarıyor.

Esâsen zehirli bir çiçek olan Kebikeç, kitapların arasına konur ve haşerâtın zarar vermesi engellenirdi. Zamanla Kebikeç bitkisini ezip, suyu ile kitap kapaklarına “Meded Yâ Kebikeç” yazarak bu işi daha estetik hâle getiren hattatlar da çıkmaya başladı. Derken bir zaman geldi ki, düğün çiçeği Kebikeç’in kendisi değil de, zehirli suyundan yazılmış ismi konuldu kitapların başına bir muska gibi.

Nihâyet bu işin aslı unutuldu. Kebikeç bitkisi unutulunca artık kitaplara sâdece bu isim, hem de her hangi bir mürekkeple yazılmaya başlandı.

Bu konudaki rivayetlerden birini anlatmak istiyorum.

Bir yazar, bu sözü kitabın başına değil sonuna yazmış. Aylar sonra kitabı incelediğinde, kitap kurtlarının, kitabın yalnızca son sayfasına dokunmadığı kitabın diğer tüm kısımlarında hasar olduğu görülmüş. Bunun üzerine "Ye Kebikeç" yazısı kitabın ilk sayfasına yazılmaya başlanmış.

Kitaplara 'Yâ Kebikeç' yazılması bir nevi "Ey kurtçuk, bu kitap sana âit değil. Başkasının malına zarar verme!" ikâzıdır.

Şu anda bile bazı yazarlar kitaplarının baş sayfasına bu sözü yazıyor. Kim bilir belki yalnızca bir efsaneden ibaret, ama yine de bu duanın kitabı koruyacağına inanıyorlar.

Kitaplara bu kadar değer verilirken, lütfen siz de sahip olduğunuz kitapları koruyun. Onları atmayın, kötü davranmayın.


Okuduğunuz için teşekkürler.


17|15
15|38
Uykuculardanbiri KizlarSoruyor'da Editör
Editör kimdir?

Senin görüşün nedir?

0/2000

Gönder

Erkekler Ne Diyor 38

Kızlar Ne Diyor 15

  • Ne ilginç bir şeymiş, ilk defa duydum. Böyle değişik Benceleri çok seviyorum, gına geldi artık malum konulardan. Eline emeğine sağlık. :)

    Sadece yazılan sayfaya mı dokunmuyorlar?

    1|0
    0|0
    • Eğer baş sayfasına yazilirsa, tüm kitabı koruyor. 😊
      Tamamen alıntı olmasın diye elimden geleni yapmaya çalıştım. 😊😄

    • Çok süper Bence seçilirse sorun yok demektir.

      Bencenin sağ alt tarafında düzeltme için bir kalem simgesi var. Çok süper bence için inceledikleri zaman 'Bence'n inceleniyor değişiklik yapamazsın' diye bir yazı göreceksin. İnceleme bittikten sonra simge geri geliyor. Ara ara kontrol edersin bu şekilde uyarı var mı diye. Aklında bulunsun diye yazdım :)

  • Çok güzel bir bilgi edindim sayende

    1|0
    0|0
  • İlginç bir hikaye eline sağlık :))

    1|0
    0|0
  • İlk kez duyuyorum canım, ellerine sağlık, bilgi için çok teşekkürler :)

    1|0
    0|0
  • vayy ilginç 😊

    1|0
    0|0
  • Tuhaf ilk defa duydum ilginçmiş

    1|0
    0|0
  • Çok ilginçmiş :D teşekkürler bilgi için baya ugrasmissin

    1|0
    0|0
  • Bu efsaneyi sevdim 😊😊

    1|0
    0|0
  • Gercekten harika olmus. Ellerine saglik. Simdiye kadar siteden edindigim en guzel kulturel bilgi oldu :) Tekrar tesekkur ederim :)

    1|0
    0|0
  • Vaay bilmiyordum

    1|0
    0|0
  • İlk defa duydum 😊

    1|0
    0|0
  • Emeğine sağlık

    1|0
    0|0
  • Güzel olmuş

    1|0
    0|0
  • Ilk kez duydum. Çok yararlı olmuş.

    1|0
    0|0
  • ilk defa duydum eline sağlık

    1|0
    0|0
Yükleniyor...